پژوهشكده تاريخ اسلام نشست «هرمنوتيك و تاريخ» را برگزار میكند
گروه انديشه: گروه روششناسی و تاريخنگاری پژوهشكده تاريخ اسلام با حضور عباس منوچهری، استاد علوم سياسی دانشگاه تربيت مدرس نشست «هرمنوتيك و تاريخ» را برگزار میكند.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، گروه روششناسی و تاريخنگاری پژوهشكده تاريخ اسلام با حضور عباس منوچهری، استاد علوم سياسی دانشگاه تربيت مدرس نشست «هرمنوتيك و تاريخ» را برگزار میكند.
موضوع دانش هرمنوتيك در اصل، فهم متن كتاب مقدس نزد مومنان به آن است. با شكلگيری مسيحيت، اين دانش به فهم مفاد كتاب مقدس اختصاص يافت و در عصر جديد بود كه فهم هر متنی، خواه كتاب مقدس و خواه شعر فلان شاعر، موضوع دانش هرمنوتيك واقع شد؛ دانش هرمنوتيك در پی فهم موضوعات و رفتارهای انسانی و به طور كلی فرهنگ است. فرهنگ نيز بر پايه زبان شكل گرفته است، زبانی كه واژهها تنها يكی از روشهای انتقال آن هستند، بنابراين میتوان هرمنوتيك را تلاشی برای رمزگشايی از زبان به عنوان پايه فرهنگ دانست.
تأويلگرايان انتقادات جدی به دانش تاريخ و موضوعات فلسفه علم تاريخ از جمله عينيت، علّيت، حقيقت و واقعيت تاريخی وارد كردهاند. اصل اساسی در ديدگاه تأويلگرايان «اصل بنيادين انحلال موضوع در تاريخ» است. پل ريكور معتقد بود: «گذشته به منزله آنچه به واقع روی داده است، بيرون از دسترس مورخ است». در ديدگاه تأويلگرايان، حقيقت تاريخی برگزيده، بيان و ساخته میشود. رويدادها هيچ شكلی در خود ندارند، چيزهايی اتفاق افتادهاند، چيزهايی خام و بیشكل كه بعدها كسانی پيدا شدهاند و اين اتفاقها را سر هم كردهاند. داستان را راوی تاريخ میسازد. مبنای بسياری از مباحث و نظريات هرمنوتيكی تاريخ همين اصل است و ميزان درستی اين نظريات به ميزان درستی و اثباتپذيری اين اصل بستگی دارد.
طبق اصل انحلال موضوع در تاريخ، از آنجا كه رويدادهای گذشته بشر در حكم موضوع دانش تاريخند و اكنون اين رويدادها، به صورت عينی و مستقيم در دسترس تاريخنگار قرار ندارد، بنابراين در حقيقت موضوع تاريخ در گذر زمان منحل شده است، چرا كه هر حادثهای در يك ظرف زمانی خاص روی میدهد و پس از سپری شدن آن زمان خاص، مظروف (حادثه تاريخی) نيز به همراه ظرف خود سپری میشود. بدينسان در واقع دانش تاريخ تنها دانشی است كه «موضوع» ندارد. اين اصل، هسته مركزی ديدگاه هرمنوتيكی تاريخ است.
يادآور میشود، نشست «هرمنوتيك و تاريخ» در روز شنبه 26 مرداد ماه 92، از ساعت 17 تا 19 در محل پژوهشكده تاريخ اسلام واقع در خيابان توانير، خيابان برادران، خيابان رستگاران، كوچه شهروز، پلاك 9 برگزار خواهد شد.
موضوع دانش هرمنوتيك در اصل، فهم متن كتاب مقدس نزد مومنان به آن است. با شكلگيری مسيحيت، اين دانش به فهم مفاد كتاب مقدس اختصاص يافت و در عصر جديد بود كه فهم هر متنی، خواه كتاب مقدس و خواه شعر فلان شاعر، موضوع دانش هرمنوتيك واقع شد؛ دانش هرمنوتيك در پی فهم موضوعات و رفتارهای انسانی و به طور كلی فرهنگ است. فرهنگ نيز بر پايه زبان شكل گرفته است، زبانی كه واژهها تنها يكی از روشهای انتقال آن هستند، بنابراين میتوان هرمنوتيك را تلاشی برای رمزگشايی از زبان به عنوان پايه فرهنگ دانست.
تأويلگرايان انتقادات جدی به دانش تاريخ و موضوعات فلسفه علم تاريخ از جمله عينيت، علّيت، حقيقت و واقعيت تاريخی وارد كردهاند. اصل اساسی در ديدگاه تأويلگرايان «اصل بنيادين انحلال موضوع در تاريخ» است. پل ريكور معتقد بود: «گذشته به منزله آنچه به واقع روی داده است، بيرون از دسترس مورخ است». در ديدگاه تأويلگرايان، حقيقت تاريخی برگزيده، بيان و ساخته میشود. رويدادها هيچ شكلی در خود ندارند، چيزهايی اتفاق افتادهاند، چيزهايی خام و بیشكل كه بعدها كسانی پيدا شدهاند و اين اتفاقها را سر هم كردهاند. داستان را راوی تاريخ میسازد. مبنای بسياری از مباحث و نظريات هرمنوتيكی تاريخ همين اصل است و ميزان درستی اين نظريات به ميزان درستی و اثباتپذيری اين اصل بستگی دارد.
طبق اصل انحلال موضوع در تاريخ، از آنجا كه رويدادهای گذشته بشر در حكم موضوع دانش تاريخند و اكنون اين رويدادها، به صورت عينی و مستقيم در دسترس تاريخنگار قرار ندارد، بنابراين در حقيقت موضوع تاريخ در گذر زمان منحل شده است، چرا كه هر حادثهای در يك ظرف زمانی خاص روی میدهد و پس از سپری شدن آن زمان خاص، مظروف (حادثه تاريخی) نيز به همراه ظرف خود سپری میشود. بدينسان در واقع دانش تاريخ تنها دانشی است كه «موضوع» ندارد. اين اصل، هسته مركزی ديدگاه هرمنوتيكی تاريخ است.
يادآور میشود، نشست «هرمنوتيك و تاريخ» در روز شنبه 26 مرداد ماه 92، از ساعت 17 تا 19 در محل پژوهشكده تاريخ اسلام واقع در خيابان توانير، خيابان برادران، خيابان رستگاران، كوچه شهروز، پلاك 9 برگزار خواهد شد.
