دايرةالمعارفنويسی؛ شيوه جديد مستشرقان برای زيرسؤال بردن قرآن
گروه حوزههای علميه: عضو هيئت علمی جامعة المصطفی(ص) دايرة المعارفنويسی را شيوه نوين انديشمندان غربی برای شبههافكنی و زيرسؤال بردن قرآن و معارف اسلامی دانست و تاكيد كرد: بايد با برپايی نشستهای بينالمللی به اين شبههافكنیها پاسخ درخور و مناسبی بدهيم.
حجتالاسلام والمسلمين محمدجواد اسكندرلو، عضو هيئت علمی مدرسه عالی قرآن و حديث جامعة المصطفی (ص) در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا) گفت: واژه استشراق كه در لغت به معنای شرقشناسی و خاورشناسی است به نظر دكتر ادوارد سعيد، نخستين بار در سال 1779 در انگلستان به كار برده شد و در سال 1837 وارد فرهنگ آكادمی فرانسه و در سال 1812 وارد فرهنگ آكسفورد شد.
وی در زمينه شبهاتی كه اين مستشرقان در زمينه معارف قرآنی طرح كردهاند افزود: آنان پيش از اين شبهات را به طور مستقيم و در عبارتهای صريح بيان میكردند و اشكالات را به صورت عينی ايراد میكردند و به مخالفت رو در رو با آموزههای دينی میپرداختند ولی در مراحل بعدی از اين شيوه منصرف شدند و به فعاليتهای خود جنبه علمی-پژوهشی دادند و بيشتر شبهات و حملات اعتقادی خود را در قالب دايرةالمعارفنويسی القا كردند و از اين روش برای القای شك و ترديد در اذهان مسلمانان بهره بردند.
عضو هيئت علمی جامعهالمصطفی(ص) يادآور شد: به نظر بنده ضرورت دارد كه از سوی مراكز علمی و پژوهشی حوزه علميه قم نشستهای علمی بينالمللی در اين زمينه برگزار شود تا با نگاهی جامع، واكنش جدی، فراگير، مسؤلانه و محققانه در اين عرصه به ثمر بنشيند.
وی گفت: از نيمه قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم ميلادی تعدادی از پژوهشگران در كشورهای هلند، فرانسه، آلمان به اين نتيجه رسيدند كه جهتگيری عمومی استشراق و اسلامشناسی غرب در طول تاريخ، مغرضانه و غير منصفانه بوده است و بيشتر با اهداف تبشيری و استعماری انجام شده است از اين رو مصلحت دانستند كه از آن زمان به بعد رويكرد فعاليتهای خود را علمی پژوهشی جلوه دهند و در راستای اين هدف دايرهالمعارفهای متعددی را به رشته نگارش درآوردند.
اسكندرلو در ادامه مهمترين دايرةالمعارفهای تدوين شده را در اين زمينه معرفی كرد و افزود: در اين راستا گروهی از دانشمندان مسيحی و يهودی هلند از سال 1913مشغول نگارش دايرةالمعارف اسلام شده و با كمك صدها نويسنده در بيشتر موضوعات اسلام و قرآن مقاله نوشتند و به سه زبان بزرگ دنيا يعنی انگليسی و فارسی و آلمانی منتشر كردند و بعد از گذشت سی سال توسط الازهر مصر مورد توجه قرار گرفت كه تا كنون 15 جلد آن تا حرف «عين» ترجمه شده است.
وی عنوان كرد: در اين دايرةالمعارف، مدخل مستقل و مفصلی درباره قرآن ارايه شده كه نويسنده آن «مونتگومری وات» است و محورهايی چون ريشهيابی و مترادفات قرآن، محمد(ص) و قرآن، تاريخ قرآن پس از سال 632سال، تاريخگذاری قرآن، زبان، سبك قرآن و شكلهای ادبی و نيز عناوين اصل را مورد توجه قرار داده است.
عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) تصريح كرد: در سال 1993 به اهتمام خانم «جين امن مك اوليف» تدوين دايرةالمعارف بزرگ قرآن آغاز شد و از نويسندگان متنوع در غرب و شرق جهان نيز استفاده شد حتی وی از شيعيان نيز در اين كار بهره برد.
وی درباره ويژگیهای اين دايرةالمعارف نيز گفت: وی هرچند سعی كرد كه از روش گذشتگان عدول كند و راه منصفانهای در پيش گيرد ولی درلابه لای بسياری از مدخلهای آن شبهات بسيار زياد و ظريفی يافت میشود؛ در اين زمينه مقالات بسياری در نقد آن نوشته شده است كه از آن جمله میتوان به كتاب نقد دايرة المعارف لايدن اشاره كرد.
ادامه دارد...
وی در زمينه شبهاتی كه اين مستشرقان در زمينه معارف قرآنی طرح كردهاند افزود: آنان پيش از اين شبهات را به طور مستقيم و در عبارتهای صريح بيان میكردند و اشكالات را به صورت عينی ايراد میكردند و به مخالفت رو در رو با آموزههای دينی میپرداختند ولی در مراحل بعدی از اين شيوه منصرف شدند و به فعاليتهای خود جنبه علمی-پژوهشی دادند و بيشتر شبهات و حملات اعتقادی خود را در قالب دايرةالمعارفنويسی القا كردند و از اين روش برای القای شك و ترديد در اذهان مسلمانان بهره بردند.
عضو هيئت علمی جامعهالمصطفی(ص) يادآور شد: به نظر بنده ضرورت دارد كه از سوی مراكز علمی و پژوهشی حوزه علميه قم نشستهای علمی بينالمللی در اين زمينه برگزار شود تا با نگاهی جامع، واكنش جدی، فراگير، مسؤلانه و محققانه در اين عرصه به ثمر بنشيند.
وی گفت: از نيمه قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم ميلادی تعدادی از پژوهشگران در كشورهای هلند، فرانسه، آلمان به اين نتيجه رسيدند كه جهتگيری عمومی استشراق و اسلامشناسی غرب در طول تاريخ، مغرضانه و غير منصفانه بوده است و بيشتر با اهداف تبشيری و استعماری انجام شده است از اين رو مصلحت دانستند كه از آن زمان به بعد رويكرد فعاليتهای خود را علمی پژوهشی جلوه دهند و در راستای اين هدف دايرهالمعارفهای متعددی را به رشته نگارش درآوردند.
اسكندرلو در ادامه مهمترين دايرةالمعارفهای تدوين شده را در اين زمينه معرفی كرد و افزود: در اين راستا گروهی از دانشمندان مسيحی و يهودی هلند از سال 1913مشغول نگارش دايرةالمعارف اسلام شده و با كمك صدها نويسنده در بيشتر موضوعات اسلام و قرآن مقاله نوشتند و به سه زبان بزرگ دنيا يعنی انگليسی و فارسی و آلمانی منتشر كردند و بعد از گذشت سی سال توسط الازهر مصر مورد توجه قرار گرفت كه تا كنون 15 جلد آن تا حرف «عين» ترجمه شده است.
وی عنوان كرد: در اين دايرةالمعارف، مدخل مستقل و مفصلی درباره قرآن ارايه شده كه نويسنده آن «مونتگومری وات» است و محورهايی چون ريشهيابی و مترادفات قرآن، محمد(ص) و قرآن، تاريخ قرآن پس از سال 632سال، تاريخگذاری قرآن، زبان، سبك قرآن و شكلهای ادبی و نيز عناوين اصل را مورد توجه قرار داده است.
عضو هيئت علمی جامعةالمصطفی(ص) تصريح كرد: در سال 1993 به اهتمام خانم «جين امن مك اوليف» تدوين دايرةالمعارف بزرگ قرآن آغاز شد و از نويسندگان متنوع در غرب و شرق جهان نيز استفاده شد حتی وی از شيعيان نيز در اين كار بهره برد.
وی درباره ويژگیهای اين دايرةالمعارف نيز گفت: وی هرچند سعی كرد كه از روش گذشتگان عدول كند و راه منصفانهای در پيش گيرد ولی درلابه لای بسياری از مدخلهای آن شبهات بسيار زياد و ظريفی يافت میشود؛ در اين زمينه مقالات بسياری در نقد آن نوشته شده است كه از آن جمله میتوان به كتاب نقد دايرة المعارف لايدن اشاره كرد.
ادامه دارد...
