به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان رضوی، 23 ذيالقعده روز زيارتي مخصوص هشتمين اختر تابناك آسمان امامت و ولايت است، روزي كه عاشقان اين امام به هر نحوي كه شده از دور و نزديك خود را به آستان دوست ميرسانند تا در اين روز ويژه عرض ادبي به ساحت ملكوتي امام رضا(ع) داشته باشند. بر همين اساس نگاهي داريم به مباني زيارت و بايدها و نبايدهاي يك زيارت مقبول.
زيارت اوليای الهی در بنيانهای اعتقادی و زير ساختهای فرهنگی ـ اجتماعی تفكر اسلامی به ويژه شيعی جايگاهی بس متعالی دارد و نقش مؤثر آن در تثبيت اركان ايمانی به هيچ وجه قابل انكار نيست و از برجسته و متمايزترين مؤلفههای دينی به شمار ميرود؛ اين در حالي است كه پرده برداشتن از حقيقت اين مقوله ارزشمند، امری است ثقيل كه حتی گوياترين زبان نيز از بيان مفهوم والای آن قاصر است.
زيارت كه برخی از آن به زندهترين راه ارتباطی تعبير كردهاند، ريشهای الهی دارد و جلوه دينی حقيقتش در هر مرتبه، رنگ تازهای به روح و روان آدمی میبخشد.
زيارت در لغت عبارت است از نوعی تمايل درونی؛ خواه از دور باشد يا نزديك و خواه با گرايش قلبی و قصد همراه باشد يا بدون نيت انجام پذيرد، اما در اصطلاح دينی، تمايلی است كه افزون بر ميل و حركت حسی، قلب هم گرايشی جدی پيدا كرده و نسبت به مورد زيارت با نوعی تعظيم قلبی همراه میشود.
در نگاه كلی، زيارت اين اعتقاد را در آدمی قوت میبخشد كه انسان پس از مرگ، حياتی جاودانهتر خواهد داشت و بدن و جسد آدمی مركزيت و محوريتی میيابد كه همين مايه زيارت او میشود.
حجتالاسلام علیاكبر روحانیمقدم، مشاور اداره پاسخگويی دينی دفتر تبليغات اسلامی خراسان رضوي، صرف فعل معنوی زيارت را نوعی لبيك گفتن به ساحت و آستان مقدس ائمه معصوم(ع) دانسته و میگويد: يكی از اموری كه همواره شيعيان در هر نقطهای از اين كره خاكی باشند، در گراميداشت و بزرگداشت آن اهتمام ويژهای میورزند، پرداختن به امر زيارت است كه قريب و بعيد فاصلهها در آن رنگ میبازد و مقياس واقعی خود را از دست میدهد؛ ارتباط زنده، موثر و حيات بخشی كه گاه در هندسه معرفتی اسلام تنها راه تحقق يك رابطه با عالمی ورای زندگی دنيوی است.
وی با اشاره به اين مهم كه زيارت موجب ارتباط و وابستگی وجودی به ائمه معصوم(ع) میشود، در فضيلت آن بسيار تاكيد كرد و توضيح میدهد: اعتقاد ما شيعيان بر اين است كه بعد مسافت هرگز مانع از شكلگيری اين نيت قلبی و عملكرد معنوی نبوده و نيست و زيارت، همواره به منزله توفيقی است كه از ناحيه لطف الهی حاصل شده و در مقابل بايد با همه وجود شاكر اين بزرگ نعمت باشيم.
روحانیمقدم، زيارت را به ضيافتی تشبيه كرد كه آمادگی صددرصدی جسم و جان آدمی را میطلبد و در ادامه يادآور شد: اين فرايند نيكو كه طبق فرمايشات امام هشتم(ع) در سه موقعيت بحرانی(هنگام عبور از پل صراط، هنگام دريافت كارنامه اعمال و هنگام حساب و كتاب نهايی اخروی) به نجات آدمی میآيد، مقدماتی را نياز دارد كه علاوه بر آداب ظاهری، آداب باطنی را نيز شامل میشود تا انسان برای يك ارتباط معنا دار و مفهومی مهيا شود.
وی نيل به معرفت و اجرای يك زيارت با معرفت را خشت اول اين بنای اصيل و جاودانه عنوان کرده و میافزايد: انسان در مكتب زيارت درمیيابد تا ضمن حرمت نهادن به مقام شامخ امامت و ولايت، بايد در تمام زمينهها، امام را پيشوای خود قرار داده و از حق پيروی كند و بدون شك زيارتی كه با چنين معرفت و شناختی صورت گيرد، ماندگاری و تأثير به مراتب بيشتری خواهد داشت.
اين كارشناس مذهبی، مباحثی چون الهی بودن امام، اظهار محبت و ارادت به اولياء خدا و ... را از شاخصههای نهفته در معرفت زيارتی دانست كه در نهايت امر به خداشناسی منجر میشود.
روحانیمقدم در نگاه كلی، مواردی چون انجام غسل زيارت به همراه اذكار آن، حفظ خضوع و خشوع در تمام مراحل زيارت، ملبس شدن به البسه تميز را از جمله نكاتی برشمرد كه رعايت آن برای داشتن يك زيارت مقبول و پسنديده ضرورت دارد و تصريح میكند: خواندن اذن دخول، يك توقف است به رعايت ادب و احترام و نشان ارادت قلبی به ساحت مقدس و آستان متبرك يك امام بزرگوار و بهترين شيوه برای حضور قلب.
وی افزود: علاوه بر اينها، قرائت زيارت نامه، خواندن دعا و به جا آوردن دو ركعت نماز زيارت حقايقی است كه وجود انسان را برای تلاوت قرآن، حضور قلب و توبه آماده میسازد.
اما همه مسيرها را هم كه بررسی كنيم تنها يك هدف حقيقی برای انسان و تمامی جهان وجود دارد و آن هم ذات اقدس الهی است و بر اين اساس است كه همه فعاليتهای آدمی قابليت توجيه میيابند.
مقوله زيارت هم با همه جزئياتش از اين قاعده مستثنی نخواهد بود و هدف غائی زائر در زيارتش همواره خداوند و تقرب به ساحت مقدس اوست، مراد از هدف قرار گرفتن خداوند، پذيرش اخلاق الهی و تحصيل كمالات ربوبی بوده و از همين رو زيارت شونده حقيقی خداوند متعال است كه در همين راستا تمامی فعاليتهای عبادی به انسان جهتی الهی میبخشد.
آنجا كه دست نيازت خالصانه به نقطه اوج طلايی گنبدش بلند میشود و با همه وجودت صلوات خاصهاش را زمزمه میكنی و قفل نوميدی را با توكل بر ذات پاكش میشكنی، آنجاست كه زيارتت مورد قبول واقع میشود و اجابت میشوی وقتی میطلبد.
بر همين مبنا، زيارت فراتر از آن چيزی است كه به ذهن افراد عادی مینشيند چرا كه در آن ائمه(ع) به عنوان ابواب الهی معرفی شدهاند كه با گشودن درهای ايمان و اعتقاد و حقايق آسمانی آن، راه ورود به حوزه الهی و ساحت ربوبی مفتوح میشود و آنها كه به دليل قرارگيری در مجاورت اين ابواب مسير را برای قدم گذاشتن به حوزه پاك الهی نزديكتر در پيش دارند، مسئوليتشان به مراتب از آنها كه فاصلهها از اين آستان دورند، سنگينتر است و انتظار میرود، حال كه در كنار بارگاه ملكوتی هشتمين اختر آسمان امامت و ولايت مأمن جستهايم، حق او را آنطور كه شايسته است با زيارت و أدای وظايف و تكاليف دينیمان به جای آوريم، باشد شفاعتمان كند آنجا كه كمرمان زير بار گناه خميده و جويای كمك هستيم...
من از زیارت این روضه غافلم، هرچند؛
ز خانهام نبود تا بهشت فاصلهای...
به جرم این همه کفران نعمت و تقصیر
خدا کند نکند زمجاوران، گلهای...
التماس دعا... شيوا جوادي