چرا بعضی دعاهايمان اجابت نمی شود؟
اولياء و بزرگان دين علت عدم استجابت دعاها را به عوامل گوناگونی ربط داده اند. شخصی نزد حضرت علی(ع) از عدم استجابت دعا شكايت كرد و گفت: با اين كه خداوند فرمود: "دعا كنی، من اجابت می كنم" چرا ما دعا می كنيم و به اجابت نمیرسد؟ امام فرمود: قلب و فكر شما در هشت چيز خيانت كرده به همين جهت دعايتان مستجاب نمیشود:
اولياء و بزرگان دين علت عدم استجابت دعاها را به عوامل گوناگونی ربط داده اند. شخصی نزد حضرت علی(ع) از عدم استجابت دعا شكايت كرد و گفت: با اين كه خداوند فرمود: "دعا كنی، من اجابت می كنم" چرا ما دعا می كنيم و به اجابت نمیرسد؟ امام فرمود: قلب و فكر شما در هشت چيز خيانت كرده به همين جهت دعايتان مستجاب نمیشود:
1- شما خدا را شناخته، اما حق او را ادا نكرده ايد. به همين دليل شناخت شما سودی به حالتان نداشته است.
2- شما به فرستاده او ايمان آورده ايد. سپس با سنتش به مخالفت برخاسته ايد. ثمره ايمان شما كجا است؟
3- كتاب او را خوانده ايد، ولی به آن عمل نكرده ايد! گفتيد شنيديم و اطاعت كرديم، سپس به مخالفت برخاستيد!
4- شما می گويد از مجازات و كيفر خدا می ترسيد، اما همواره كارهايی می كنيد كه شما را به آن نزديك میكند.
5- شما می گوييد به پاداش الهی علاقه داريد، امّا همواره كاری انجام می دهيد كه شما را از آن دور می كند.
6- نعمت خدا را می خوريد و حق شكر او را ادا نمیكنيد.
7- به شما دستور داده دشمن شيطان باشيد (اما طرح دوستی با او می ريزيد). ادعای دشمنی با شيطان را داريد، امّا عملاً با او مخالفت نمیكنيد.
8- عيوب مردم را نصب العين خود ساخته و عيوب خود را پشت سر افكنده ايد... با اين حال چگونه انتظار داريد دعايتان به اجابت برسد، در حالی كه خودتان درهای آن را بسته ايد؟! تقوا پيشه كنيد. اعمال خويش را اصلاح نماييد. امر به معروف و نهی از منكر كنيد تا دعای شما به اجابت برسد.[1]
اين حديث می گويد كه: وعده خداوند به اجابت دعا يك وعده مشروط است، نه مطلق؛ مشروط به آن كه به وعده ها و پيمانهای خود عمل كنيد، در حالی كه شما از هشت طريق پيمان شكنی كردهايد. اگر به اين پيمان شكنی ها پايان دهيد دعايتان به استجابت می رسد. بنابراين عمل به دستورهای مذكور، از شرايط استجابت دعا است.
همچنين ممكن است دعاهايی شرايط استجابت مذكور در بالا را دارا باشند، اما به استجابت نرسند، چون خدای متعال با علم گسترده اش می داند كه آن خواسته به صلاح شخص نيست. يا اينكه دعا مستجاب شده اما به دليل مصلحت هايی ديرتر به شخص داده می شود. خداوند مصلحت بندگان را بهتر از خودشان می داند و گاهی تأخير در اجابت را به خاطر عاقبت كار می داند و در دعای شريف افتتاح كه در شبهای ماه مبارك رمضان خوانده می شود، چنين آمده است: "شايد تأخير تو در استجابت دعاهای من به مصلحت بوده و برای من بهتر باشد، چون تو از عاقبت كارها و مصالح و مفاسد زندگی خبرداری".
بنابراين نبايد از دعا نااميد شد، چون حتی اگر دعايمان مستجاب نشود نيز به خاطر دعا كردن پاداش هايی دريافت می كنيم. پيامبر گرامی اسلام(ص) فرمود: «هيچ مسلمانی خدا را نمیخواند به دعايی كه گناه يا قطع رحم نباشد، مگر اين كه خدا يكی از سه چيز را به او عطا می كند: يا دعای او را مستجاب می كند، يا آن را ذخيره آخرتش قرار می دهد، و يا اين كه معادل آن، بدی و بلا را از او دفع می كند».[2]
"خدای متعال چون می داند كه مؤمن به دليل ايمانش علاقه بيشتری به امور اخروی دارد، گاهی دعای او درباره امور مادی را برای آخرتش ذخيره می كند. او هم وقتی می بيند كه در آن جهان به چه مقاماتی نايل می گردد، از خداوند تشكر خواهد كرد و از اين معامله با خداوند خرسند خواهد گشت".[3]
[1]. سفينة البحار، ج 1، ص 449 و 448.
[2]. بحارالانوار، ج 93، ص 366، حديث 16.
[3]. بر درگاه دوست، ص 49.
1- شما خدا را شناخته، اما حق او را ادا نكرده ايد. به همين دليل شناخت شما سودی به حالتان نداشته است.
2- شما به فرستاده او ايمان آورده ايد. سپس با سنتش به مخالفت برخاسته ايد. ثمره ايمان شما كجا است؟
3- كتاب او را خوانده ايد، ولی به آن عمل نكرده ايد! گفتيد شنيديم و اطاعت كرديم، سپس به مخالفت برخاستيد!
4- شما می گويد از مجازات و كيفر خدا می ترسيد، اما همواره كارهايی می كنيد كه شما را به آن نزديك میكند.
5- شما می گوييد به پاداش الهی علاقه داريد، امّا همواره كاری انجام می دهيد كه شما را از آن دور می كند.
6- نعمت خدا را می خوريد و حق شكر او را ادا نمیكنيد.
7- به شما دستور داده دشمن شيطان باشيد (اما طرح دوستی با او می ريزيد). ادعای دشمنی با شيطان را داريد، امّا عملاً با او مخالفت نمیكنيد.
8- عيوب مردم را نصب العين خود ساخته و عيوب خود را پشت سر افكنده ايد... با اين حال چگونه انتظار داريد دعايتان به اجابت برسد، در حالی كه خودتان درهای آن را بسته ايد؟! تقوا پيشه كنيد. اعمال خويش را اصلاح نماييد. امر به معروف و نهی از منكر كنيد تا دعای شما به اجابت برسد.[1]
اين حديث می گويد كه: وعده خداوند به اجابت دعا يك وعده مشروط است، نه مطلق؛ مشروط به آن كه به وعده ها و پيمانهای خود عمل كنيد، در حالی كه شما از هشت طريق پيمان شكنی كردهايد. اگر به اين پيمان شكنی ها پايان دهيد دعايتان به استجابت می رسد. بنابراين عمل به دستورهای مذكور، از شرايط استجابت دعا است.
همچنين ممكن است دعاهايی شرايط استجابت مذكور در بالا را دارا باشند، اما به استجابت نرسند، چون خدای متعال با علم گسترده اش می داند كه آن خواسته به صلاح شخص نيست. يا اينكه دعا مستجاب شده اما به دليل مصلحت هايی ديرتر به شخص داده می شود. خداوند مصلحت بندگان را بهتر از خودشان می داند و گاهی تأخير در اجابت را به خاطر عاقبت كار می داند و در دعای شريف افتتاح كه در شبهای ماه مبارك رمضان خوانده می شود، چنين آمده است: "شايد تأخير تو در استجابت دعاهای من به مصلحت بوده و برای من بهتر باشد، چون تو از عاقبت كارها و مصالح و مفاسد زندگی خبرداری".
بنابراين نبايد از دعا نااميد شد، چون حتی اگر دعايمان مستجاب نشود نيز به خاطر دعا كردن پاداش هايی دريافت می كنيم. پيامبر گرامی اسلام(ص) فرمود: «هيچ مسلمانی خدا را نمیخواند به دعايی كه گناه يا قطع رحم نباشد، مگر اين كه خدا يكی از سه چيز را به او عطا می كند: يا دعای او را مستجاب می كند، يا آن را ذخيره آخرتش قرار می دهد، و يا اين كه معادل آن، بدی و بلا را از او دفع می كند».[2]
"خدای متعال چون می داند كه مؤمن به دليل ايمانش علاقه بيشتری به امور اخروی دارد، گاهی دعای او درباره امور مادی را برای آخرتش ذخيره می كند. او هم وقتی می بيند كه در آن جهان به چه مقاماتی نايل می گردد، از خداوند تشكر خواهد كرد و از اين معامله با خداوند خرسند خواهد گشت".[3]
[1]. سفينة البحار، ج 1، ص 449 و 448.
[2]. بحارالانوار، ج 93، ص 366، حديث 16.
[3]. بر درگاه دوست، ص 49.
