تستهای خودشناسی؛ حتماً شما هم تاكنون تستهايی از اين دست را پر كردهايد. به صورت كلامی يا به صورت اينترنتی، مثلاً دوستی از شما خواسته از ميان چند پاسخ به يك سؤال، گزينهای را انتخاب كنيد بعد بر اساس پاسخ شما، به شما گفته است كه چه ويژگی رفتاری داريد.
در فضای مجازی به ويژه از طريق پستهای الكترونيكی نيز چنين تستهايی مدام منتشر میشود و افراد معمولاً با علاقه و اشتياق آنها را تكميل و نتايج آن را بررسی میكنند تا بدانند چه ويژگیهای اخلاقی و رفتاری دارند.
جالب است؛ تلاش برای شناختن خود از طريق چند سؤال روانشناسی و نكته جالبتر درست بودن غالب پيشبينیهای چنين تستهايی است. تستهايی كه خودمان را به خودمان میشناسانند، هيجان بعد از شنيدن پاسخ تستها نيز در جای خود قابل توجه است.
اما آيا تا كنون تستهايی در خصوص ميزان ايمان و يا شرك در باور و رفتارتان پر كردهايد؟ تستهايی كه درجات ايمانتان را برايتان میشناساند!
میتوان چنين تستی را با كنار هم قرار دادن ويژگیهای مومن و مشرك، ساخت و با پرسيدن سؤالهايی در خصوص اهداف درونی و رفتار عملی فرد، ميزان ايمان وی را تا حدودی مشخص كرد. البته آيا كسی با اشتياق خواهد خواست كه ميزان قصور در ايمانش را بداند؟ و وقتی فهميد، چه میكند؟
مثلاً میتوان چنين سؤالهايی را پرسيد:
1-وقتی به كسی خوبی میكنيد، آيا توقع پاداش داريد؟ اگر پاسخ شما مثبت است يك نمره منفی به خودتان بدهيد چرا كه از ويژگیهای مومن اين است كه در انفاق از كسی توقع پاداش و تشكر ندارد: «إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاء وَلَا شُكُورًا؛ ما براى خشنودى خداست كه به شما مىخورانيم و پاداش و سپاسى از شما نمىخواهيم».(آيه 9 سوره انسان) اگر پاسخ شما منفی بود يك نمره مثبت به خود بدهيد.
2- در برخورد با مردم چگونه رفتار میكنيد؟
گزينهها: بدی را با بدی پاسخ میدهم، خوبی را با خوبی/ به موقعيت نگاه میكنم اگر فرد مقابل رئيسم بودم، صبوری میكنم اگر زيردستم بود، جواب دندانشكن نثارش میكنم/ هيچ وقت در جواب دادن كم نمیآورم و فرقی نمیكند فرد مقابل چه كسی باشد/ در برخورد با مردم جز رضای خدا همه چيز را كنار میگذارم.
اگر جوابی جز گزينه آخر دادهايد، يك نمره منفی به ايمانتان بدهيد چرا كه «قُلِ اللّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ؛ بگو خدا [همه را فرستاده]» (آيه 91 سوره انعام).
3- چه كسی را بيش از همه دوست داريد؟
پدر/ مادر/ پدر و مادر و خانواده/ همسر و فرزندان/ خدا؟ مومنان «أَشَدُّ حُبًّا لِّلّهِ» هستند. آيه 165 سوره بقره.
میگويند در گذشتههای دور مسافری در دل تاريكی شب، نماز شب میخواند، صدايی شنيد فكر كرد كسی از همكاروانیهايش بيدار است و او را میبينند، حس گرفت. سعی كرد صدايش بلرزد در زمزمه «العفو» نماز شبش، سجدهاش را طولانی كرد، صدا شبيه صدای خش خش برگ در زير گامهای يك مرد بود. بيشتر حس گرفت، صدا نزديكتر شد؛ سگی داشت در ميان زبالهها به دنبال روزيش میگشت و خدا همچنان ناظر بود.
4- در عبادتتان چگونهايد؟
طول نمازم رابطه مستقيم با تعداد افرادی دارد كه مرا میبينند(منهای خدا)/ رئيسم كجاست؟/ نماز را فقط يكبار در طول روز میخوانند آن هم نماز ظهر و در محل كار/ قرآن فقط برای اين است كه قبل از سفر از زير آن رد شوی؟ مصداق آيه پنج و شش سوره ماعون هستم كه میفرمايد: «الَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ﴿۵﴾ الَّذِينَ هُمْ یُرَاؤُونَ؛ كه از نمازشان غافلند (5) آنان كه ريا مىكنند.»
5- نوع لباستان را چه كسی تعيين میكند؟ تفكراتم/ تفكرات اطرافيانم/ محيطی كه در آن هستم/ هر چی دلم بخواد/ لباس نعمت الهی است و قرار است عمق تدين برخواسته از تفكرم را نشان دهد/ من آفتاب پرست نيستم كه به رنگ محيط دربيام.
6- چرا ازدواج نمیكنيد؟ پول ندارم/ پدرم وضعيت مالی مناسبی برای كمك به من ندارد/ منزل مسكونی ندارم/ وسيله نقليه ندارم/ خدا خيلی بزرگتر از اين حرفها است. «وَأَنكِحُوا الْأَیَامَى مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِن یَكُونُوا فُقَرَاء یُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ؛ بىهمسران خود و غلامان و كنيزان درستكارتان را همسر دهيد اگر تنگدستند خداوند آنان را از فضل خويش بىنياز خواهد كرد و خدا گشايشگر داناست»(آيه 32 سوره نور).
7- از چه كسی واقعاً میترسيد؟ پدر/ رئيس/ صاحبخانه/ بزرگترين گناه ترس است و من فقط از اينكه خدا از من ناخشنود شود میترسم؛ البته در همين ترس هم به خود او پناه میبرم. مانند كودكی كه مادرش تنبيهش كرده، گريهای را به دامن مادرش میبرد. «وَلَا یَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ؛ و از هيچ كس جز خدا بيم ندارند»(سوره احزاب آيه 39).
و البته بايد بدانيم سؤالهای اين تست بر خلاف همه تستهای دنيا هم نمره منفی دارد و هم نمره مثبت، نمره منفی آن فقط يك است (يكبرابر) و نمره مثبت آن 7، 70، 700 و گاهی بینهايت برابر.
حالا به ايمانتان نمره دهيد.