رونق اقتصادی؛ مرهون رشد جمعيت/ فزونی جمعيت ملازم با فقر نيست
گروه حوزههای علميه: آيتالله العظمی سبحانی در پيامی تصريح كرد: رونق اقتصادی و نشاط تجارت و صنعت كشاورزی و ديگر فعاليتهای درآمدزا، مرهون رشد جمعيت است. هرگاه اكثريت جامعه را پيران از كار افتاده تشكيل دهد، رونق اقتصادی از دست رفته و چرخه اقتصاد دچار ركود میگردد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، آيتالله العظمی سبحانی در پيامی به همايش ملی «تغييرات جمعيتی و نقش آن در تحولات مختلف جامعه» كه پنجشنبه، 9 آبانماه در اين همايش قرائت شد، تاكيد كرد: وحی الهی وجود فرزندان را مايه زينت زندگی دانسته و میفرمايد: «الْمَالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا» (كهف آيه 46)
بنابر اين گزارش، در بخشی از پيام اين مرجع تقليد تصريح شده است: رونق اقتصادی و نشاط تجارت و صنعت كشاورزی و ديگر فعاليتهای درآمدزا، مرهون رشد جمعيت است. هرگاه جمعيت رشد منفی به خود بگيرد و اكثريت جامعه را پيران از كار افتاده تشكيل دهد، رونق اقتصادی از دست رفته و چرخه اقتصاد دچار ركود میگردد و لذا جامعههايی كه امروز با كاهش جمعيت روبرو هستند برای مهاجرت جوانان كشورهای ديگر برنامهريزی كرده تا آنجا كه كانادا درهای خود را برای مهاجرت گشوده و حتی برای هر فرزندی 7500 دلار نقد جايزه تعيين كرده است. درست در مقابل سياست پانزده ساله ما كه برای كاهش جمعيت، جايزه تعيين كرديم. ببين تفاوت ره از كجاست تا كجا؟
متن كامل اين پيام به شرح زير است:
بسم الله الرحمن الرحيم
قال الله تبارك و تعالی: «وَیُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ » صدق الله العلی العظيم
پيش از ورود به موضوع همايش، از همه شخصيتهای علمی اين فضای روحانی را پديد آوردهاند تا پيرامون يكی از مسائل مهم كشور، بحث و گفتوگو شود، صميمانه تشكر مینمايم.
مسئله «كنترل جمعيت» يا تنظيم خانواده يا «سياستهای مربوط به جمعيت» از جهات گوناگونی مايه بحث و بررسی است. چه بهتر نخست ديدگاه وحی الهی را در اين مورد بازگو كنيم، سپس به جهات ديگر به صورت فشرده بپردازيم.
از نظر قرآن اگر جامعه خود را از گناه و آلودگی پاك سازد، مشمول الطاف الهی میگردد كه يكی از آنها فزونی اولاد است.
چنان كه میفرمايد: «وَیُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ ».(نوح آيه 12).
وحی الهی وجود فرزندان را مايه زينت زندگی دانسته و میفرمايد: «لْمَالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا»(كهف آيه 46)
رسول خدا(ص) پر فرزندی همسر را يكی از صفات برجسته زن میداند و میفرمايد: «ان خيرنساءكم الولود، الولود، العفيفه» وسايل الشيعه باب 6 از ابواب مقدمات نكاح حديث 2
باز رسول خدا(ص) فزونی امت اسلامی را مايه مباهات خويش در روز رستاخيز میشمارد و میفرمايد: «تزوجوا بكرا و لودا فانی اباهی بكم الامم يوم القيامه». همان باب 15 از ابواب مقدمات نكاح حديث 1
موضوع معيشت، اشتغال، تحصيل و مسكن كه دستاويز طرفداران كاهش جمعيت شده از نظر وحی الهی حل شده است. او آشكارا میگويد كه خدا ضامن روزی هر جنبنده است، چنانكه میفرمايد: « وَمَا مِن دَآبَّةٍ فِی الأَرْضِ إِلاَّ عَلَى اللّهِ رِزْقُهَا ». (هود آيه 6)
در جايی كه او ضامن روزی هر جنبده است طبعا روزی انسان را كه برای هدف خاصی آفريده شده به طريق اولی ضامن است.
اگر در برخی از جوامع فقر ديده میشود، ناشی از سوء مديريت آن جامعه يا جوامع بشری است آنجا كه گروهی همه چيز را در انحصار خود گرفته و برای گروه ديگر حق حيات قايل نيستند. اميرمومنان میفرمايد: «فما جاع فقير الا بما متع به غنی» (نهج البلاغه، كلمات قصار 328)
مزايای فزونی جمعيت بيش از آن است كه در اين پيام كوتاه يادآور شوم. تنها به بعضی از آنها اشاره میكنم.
1- رونق اقتصادی و نشاط تجارت و صنعت كشاورزی و ديگر فعاليتهای درآمدزا، مرهون رشد جمعيت است. هرگاه جمعيت رشد منفی به خود بگيرد و اكثريت جامعه را پيران از كار افتاده تشكيل دهد، رونق اقتصادی از دست رفته و چرخه اقتصاد دچار ركود میگردد، و لذا جامعههايی كه امروز با كاهش جمعيت روبرو هستند برای مهاجرت جوانان كشورهای ديگر برنامهريزی كرده تا آنجا كه كانادا درهای خود را برای مهاجرت گشوده و حتی برای هر فرزندی 7500 دلار نقد جايزه تعيين كرده است. درست در مقابل سياست پانزده ساله ما كه برای كاهش جمعيت، جايزه تعيين كرديم. ببين تفاوت ره از كجاست تا كجا؟
2- نظام ما نظام اسلامی است كه برای جهان استكبار قابل پذيرش نيست، ولذا پيوسته برای ما ايجاد مزاحمت كرده و هم اكنون اوباما میگويد: «گزينه نظامی روی ميز من است». پاسخگوی اين حملههای احتمالی كيست؟ آيا با جمعيت پير و نيمه پير میتوان پاسخ حمله زمينی و هوايی و دريايی دشمنان بیشمار را داد؟
همگان به خاطر داريم كه صدام سركرده استكبار جهانی به كمك كشورهای غربی، منطقه عظيمی از كشور را اشغال كرده و مدعی مالكيت آن بود. آنچه كه توانست اين كشور را از خطر نجات دهد، نيروی جوان بود. در غير اين صورت بخش عظيمی از كشور كه رگهای حياتی آن را تشكيل میدهد از دست رفته بود.
3- نشاط خانوادگی بستگی به فزونی اولاد دارد، تك اولادی يا جفت اولادی تا مدتی نشاط بخش زندگی زوجنی است و پس از رشد، هر يك جدا شده محيط خانواده يك محيط خاموش و مرده به نظر میرسد، ولذا در گذشته نشاط زندگی بر غالب خانوادهها حتی تهيدستان بيشتر حاكم بود، ولی حالا پدر و مادر در دوران پيری كه قدرت خود را از دست دادهاند بايد به خانه پيران منتقل شوند، ولی در صورت فزونی اولاد آنان به نوبت به داد پدر و مادر میرسند.
عوامل كاهش جمعيت را میتوان در امور ذيل خلاصه كرد:
1- مسئله معيشت و پيامدهای آن است، در حالی كه اگر چشم خود را باز كنيم میبينيم كه فزونی جمعيت نه تنها ملازم با فقر نيست، بلكه مايه حركت چرخه اقتصادی میباشد. چين با جمعيت يك ميليارد و دويست ميليونی زندگی آبرومندانهای دارد و جهان سرمايهداری را به دليل فراوانی توليدات خود به مخاطره افكنده است.
البته اين (مشكل معيشتی) يك روی قضيه است آنچه كه به ما رسيده است اين است كه «رييس انجمن تنظيم خانواده در سال 1376 تصريح كرده بود كه انجمنهای تنظيم خانواده جمهوری اسلامی از نظر مادی به كمك فدراسيون جهانی انجمنهای تنظيم خانواده متكی است و تا به حال كمكهای مالی از مديران كشورمان دريافت نكردهايم»؛ تو حديث مفصل بخوان از اين مجمل. غرب هيچگاه بدون چشمداشت به كشوری كمك نمیكند.
اين جهان سرمايهداری است كه اگر منافع خود را در كاهش جمعيت بداند، روی آن سرمايهگذاری می كند و اگر در فزونی جمعيت ببيند آن را ترويج میكند و هرگز در فكر كشورهای جهان سوم نيست.
2- به رايگان در اختيار نهادن وسايل كنترل جمعيت عوامل ديگری به اين موضوع كمك میكند، از آن جمله:
اشتغال زنان در ادارات، نهادها، كارگاهها و ديگر جاها، سبب كاهش جمعيت میباشد اميرمومنان(ع) میفرمايد:
«المرآة ريحانة و ليست بقهرمانة» (نهجالبلاغه، بخشنامهها، شماره 31). «زن گل سرسبد زندگی است و مسئول دخل و خرج زندگی نيست».
سرگرمیهای متنوع، از حضور در پاركها، سينماها، جشنها، سبب كاهش جمعيت است؛ زيرا دوران حاملگی و تربيت بيش از يك فرزند، سبب گرفتاری است و با اين سرگرمیها سازگار نيست.
3- تنظيم خانواده به معنی كاهش جمعيت، در همه استانها يكسان اجرا نشد، استانهای شيعی از آن استقبال كردند، ولی استانهای ديگر برعكس و بر فزونی جمعيت اصرار ورزيدند، ولذا در خبرها آمده است در سال جاری در شهرك رضويه شهرستان مشهد، در ثبتنام دانشآموزان مقطع اول ابتدايی، مدارس اين شهر 60 درصد اهل تسنن و 40 درصد شيعه هستند. اين خود يك نوع هشدار برای نظام است.
4- گزارشهای رسمی حاكی از آن است كه فعلا هر دو نفر كه دعوت حق را لبيك میگويند 7/1 نفر جانشين دارند و بدين معنا جمعيت ما رشد منفی دارد، حتی جای دو نفر را درست پر نمیكنند.
اينجانب اميدوار است كه در كميسيونهای همايش، راهكار جبران اين رشد منفی مورد بحث و بررسی قرار گيرد، ولی يادآور میشوم كه وزارت بهداشت و درمان در اين مورد نقش كليدی دارد و آن اين كه مراقب باشد مبادا در داخل وزارت كسانی باشند كه بخواهند بار ديگر اين موضوع را تمديد كنند و بر خلاف منويات مقام معظم رهبری و خواسته همه علما و روحانيون، آن سياست قبلی را ادامه دهند.
من در پايان با اين پيام كوتاه خواستم در اين همايش به عنوان يك خدمتگزار، مشاركت داشته باشم. انشاءالله به نتايج درخشانی دست خواهيم يافت و راهكارهای مناسب و سياستهای دورانديشانهای در مورد جمعيت در پيش گيرند.
قم- موسسه امام صادق(ع)
جعفر سبحانی
بنابر اين گزارش، در بخشی از پيام اين مرجع تقليد تصريح شده است: رونق اقتصادی و نشاط تجارت و صنعت كشاورزی و ديگر فعاليتهای درآمدزا، مرهون رشد جمعيت است. هرگاه جمعيت رشد منفی به خود بگيرد و اكثريت جامعه را پيران از كار افتاده تشكيل دهد، رونق اقتصادی از دست رفته و چرخه اقتصاد دچار ركود میگردد و لذا جامعههايی كه امروز با كاهش جمعيت روبرو هستند برای مهاجرت جوانان كشورهای ديگر برنامهريزی كرده تا آنجا كه كانادا درهای خود را برای مهاجرت گشوده و حتی برای هر فرزندی 7500 دلار نقد جايزه تعيين كرده است. درست در مقابل سياست پانزده ساله ما كه برای كاهش جمعيت، جايزه تعيين كرديم. ببين تفاوت ره از كجاست تا كجا؟
متن كامل اين پيام به شرح زير است:
بسم الله الرحمن الرحيم
قال الله تبارك و تعالی: «وَیُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ » صدق الله العلی العظيم
پيش از ورود به موضوع همايش، از همه شخصيتهای علمی اين فضای روحانی را پديد آوردهاند تا پيرامون يكی از مسائل مهم كشور، بحث و گفتوگو شود، صميمانه تشكر مینمايم.
مسئله «كنترل جمعيت» يا تنظيم خانواده يا «سياستهای مربوط به جمعيت» از جهات گوناگونی مايه بحث و بررسی است. چه بهتر نخست ديدگاه وحی الهی را در اين مورد بازگو كنيم، سپس به جهات ديگر به صورت فشرده بپردازيم.
از نظر قرآن اگر جامعه خود را از گناه و آلودگی پاك سازد، مشمول الطاف الهی میگردد كه يكی از آنها فزونی اولاد است.
چنان كه میفرمايد: «وَیُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ ».(نوح آيه 12).
وحی الهی وجود فرزندان را مايه زينت زندگی دانسته و میفرمايد: «لْمَالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا»(كهف آيه 46)
رسول خدا(ص) پر فرزندی همسر را يكی از صفات برجسته زن میداند و میفرمايد: «ان خيرنساءكم الولود، الولود، العفيفه» وسايل الشيعه باب 6 از ابواب مقدمات نكاح حديث 2
باز رسول خدا(ص) فزونی امت اسلامی را مايه مباهات خويش در روز رستاخيز میشمارد و میفرمايد: «تزوجوا بكرا و لودا فانی اباهی بكم الامم يوم القيامه». همان باب 15 از ابواب مقدمات نكاح حديث 1
موضوع معيشت، اشتغال، تحصيل و مسكن كه دستاويز طرفداران كاهش جمعيت شده از نظر وحی الهی حل شده است. او آشكارا میگويد كه خدا ضامن روزی هر جنبنده است، چنانكه میفرمايد: « وَمَا مِن دَآبَّةٍ فِی الأَرْضِ إِلاَّ عَلَى اللّهِ رِزْقُهَا ». (هود آيه 6)
در جايی كه او ضامن روزی هر جنبده است طبعا روزی انسان را كه برای هدف خاصی آفريده شده به طريق اولی ضامن است.
اگر در برخی از جوامع فقر ديده میشود، ناشی از سوء مديريت آن جامعه يا جوامع بشری است آنجا كه گروهی همه چيز را در انحصار خود گرفته و برای گروه ديگر حق حيات قايل نيستند. اميرمومنان میفرمايد: «فما جاع فقير الا بما متع به غنی» (نهج البلاغه، كلمات قصار 328)
مزايای فزونی جمعيت بيش از آن است كه در اين پيام كوتاه يادآور شوم. تنها به بعضی از آنها اشاره میكنم.
1- رونق اقتصادی و نشاط تجارت و صنعت كشاورزی و ديگر فعاليتهای درآمدزا، مرهون رشد جمعيت است. هرگاه جمعيت رشد منفی به خود بگيرد و اكثريت جامعه را پيران از كار افتاده تشكيل دهد، رونق اقتصادی از دست رفته و چرخه اقتصاد دچار ركود میگردد، و لذا جامعههايی كه امروز با كاهش جمعيت روبرو هستند برای مهاجرت جوانان كشورهای ديگر برنامهريزی كرده تا آنجا كه كانادا درهای خود را برای مهاجرت گشوده و حتی برای هر فرزندی 7500 دلار نقد جايزه تعيين كرده است. درست در مقابل سياست پانزده ساله ما كه برای كاهش جمعيت، جايزه تعيين كرديم. ببين تفاوت ره از كجاست تا كجا؟
2- نظام ما نظام اسلامی است كه برای جهان استكبار قابل پذيرش نيست، ولذا پيوسته برای ما ايجاد مزاحمت كرده و هم اكنون اوباما میگويد: «گزينه نظامی روی ميز من است». پاسخگوی اين حملههای احتمالی كيست؟ آيا با جمعيت پير و نيمه پير میتوان پاسخ حمله زمينی و هوايی و دريايی دشمنان بیشمار را داد؟
همگان به خاطر داريم كه صدام سركرده استكبار جهانی به كمك كشورهای غربی، منطقه عظيمی از كشور را اشغال كرده و مدعی مالكيت آن بود. آنچه كه توانست اين كشور را از خطر نجات دهد، نيروی جوان بود. در غير اين صورت بخش عظيمی از كشور كه رگهای حياتی آن را تشكيل میدهد از دست رفته بود.
3- نشاط خانوادگی بستگی به فزونی اولاد دارد، تك اولادی يا جفت اولادی تا مدتی نشاط بخش زندگی زوجنی است و پس از رشد، هر يك جدا شده محيط خانواده يك محيط خاموش و مرده به نظر میرسد، ولذا در گذشته نشاط زندگی بر غالب خانوادهها حتی تهيدستان بيشتر حاكم بود، ولی حالا پدر و مادر در دوران پيری كه قدرت خود را از دست دادهاند بايد به خانه پيران منتقل شوند، ولی در صورت فزونی اولاد آنان به نوبت به داد پدر و مادر میرسند.
عوامل كاهش جمعيت را میتوان در امور ذيل خلاصه كرد:
1- مسئله معيشت و پيامدهای آن است، در حالی كه اگر چشم خود را باز كنيم میبينيم كه فزونی جمعيت نه تنها ملازم با فقر نيست، بلكه مايه حركت چرخه اقتصادی میباشد. چين با جمعيت يك ميليارد و دويست ميليونی زندگی آبرومندانهای دارد و جهان سرمايهداری را به دليل فراوانی توليدات خود به مخاطره افكنده است.
البته اين (مشكل معيشتی) يك روی قضيه است آنچه كه به ما رسيده است اين است كه «رييس انجمن تنظيم خانواده در سال 1376 تصريح كرده بود كه انجمنهای تنظيم خانواده جمهوری اسلامی از نظر مادی به كمك فدراسيون جهانی انجمنهای تنظيم خانواده متكی است و تا به حال كمكهای مالی از مديران كشورمان دريافت نكردهايم»؛ تو حديث مفصل بخوان از اين مجمل. غرب هيچگاه بدون چشمداشت به كشوری كمك نمیكند.
اين جهان سرمايهداری است كه اگر منافع خود را در كاهش جمعيت بداند، روی آن سرمايهگذاری می كند و اگر در فزونی جمعيت ببيند آن را ترويج میكند و هرگز در فكر كشورهای جهان سوم نيست.
2- به رايگان در اختيار نهادن وسايل كنترل جمعيت عوامل ديگری به اين موضوع كمك میكند، از آن جمله:
اشتغال زنان در ادارات، نهادها، كارگاهها و ديگر جاها، سبب كاهش جمعيت میباشد اميرمومنان(ع) میفرمايد:
«المرآة ريحانة و ليست بقهرمانة» (نهجالبلاغه، بخشنامهها، شماره 31). «زن گل سرسبد زندگی است و مسئول دخل و خرج زندگی نيست».
سرگرمیهای متنوع، از حضور در پاركها، سينماها، جشنها، سبب كاهش جمعيت است؛ زيرا دوران حاملگی و تربيت بيش از يك فرزند، سبب گرفتاری است و با اين سرگرمیها سازگار نيست.
3- تنظيم خانواده به معنی كاهش جمعيت، در همه استانها يكسان اجرا نشد، استانهای شيعی از آن استقبال كردند، ولی استانهای ديگر برعكس و بر فزونی جمعيت اصرار ورزيدند، ولذا در خبرها آمده است در سال جاری در شهرك رضويه شهرستان مشهد، در ثبتنام دانشآموزان مقطع اول ابتدايی، مدارس اين شهر 60 درصد اهل تسنن و 40 درصد شيعه هستند. اين خود يك نوع هشدار برای نظام است.
4- گزارشهای رسمی حاكی از آن است كه فعلا هر دو نفر كه دعوت حق را لبيك میگويند 7/1 نفر جانشين دارند و بدين معنا جمعيت ما رشد منفی دارد، حتی جای دو نفر را درست پر نمیكنند.
اينجانب اميدوار است كه در كميسيونهای همايش، راهكار جبران اين رشد منفی مورد بحث و بررسی قرار گيرد، ولی يادآور میشوم كه وزارت بهداشت و درمان در اين مورد نقش كليدی دارد و آن اين كه مراقب باشد مبادا در داخل وزارت كسانی باشند كه بخواهند بار ديگر اين موضوع را تمديد كنند و بر خلاف منويات مقام معظم رهبری و خواسته همه علما و روحانيون، آن سياست قبلی را ادامه دهند.
من در پايان با اين پيام كوتاه خواستم در اين همايش به عنوان يك خدمتگزار، مشاركت داشته باشم. انشاءالله به نتايج درخشانی دست خواهيم يافت و راهكارهای مناسب و سياستهای دورانديشانهای در مورد جمعيت در پيش گيرند.
قم- موسسه امام صادق(ع)
جعفر سبحانی
