نگهداری مجموعه یکصد جلدی قرآن منسوب به ائمه(ع) در موزه آستان قدس

سیدمحمدرضا فاضل‌هاشمی، رئیس اداره مخطوطات کتابخانه آستان قدس رضوی در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با استناد به مدارک موجود در این کتابخانه ابراز کرد: از دوره حکومت شاه عباس صفوی در قرن 11 هجری، قمری تشکیلات کتابخانه آستان قدس رضوی به عنوان قدیمی‌ترین مؤسسه خیریه فعال بوده و دارای اسنادی از 400 سال پیش تاکنون است.

فاضل‌هاشمی، با بیان اینکه کتابخانه آستان قدس رضوی با دارا بودن کتب مذهبی، جزوات و قرآن‌های خطی از نمونه‌های ممتاز هنرهای خوشنویسی، قرآن‌آرایی و تجلید برخوردار است، اظهار کرد: البته با حمله ازبک‌ها و غزها در قرن دهم ه.ق به ایران برخی از اسناد هم از بین رفت.

وی با اشاره به قرآن‌ها و جزوات مربوط به سده اول ه. ق که منسوب به دست خط ائمه معصومین(ع) هستند، افزود: همچنین مجموعه کتب نفیسی بالغ بر یکصد جلد قرآن روی پوست آهو مزیَن به ترقیمه امام معصوم(ع) به خط کوفی حجازی و کوفی شرقی در گنجینه موزه آستان قدس رضوی موجود است.

رئیس اداره مخطوطات کتابخانه آستان قدس رضوی ادامه داد: برخی از قرآن‌ها و جزوات موجود منتسب به امامان معصوم علی(ع)، حسن(ع)، حسین(ع)، سجاد(ع)، موسی‌کاظم(ع)، جعفر صادق(ع) و رضا(ع) است که قرآن دست‌خط امام رضا(ع) به خط کوفی مربوط به سده دوم ه.ق از آن جمله به شمار می‌رود.

فاضل‌هاشمی با بیان سیر تاریخی تحول خط یادآور شد: سیر دگرگونی خط از ابتدای دوره اسلامی با خط کوفی که نزدیک به خط نسخ بوده است، آغاز شد و بعدها با اقلام سته(رقاع، ثلث، نسخ، توقیع، ریحان، محقق) به وسیله ابن مقله و ابن بواب ادامه یافته و با یاقوت مستعصمی خط نسخ به عنوان خط رایج مسلمانان برای کتابت قرآن به ثبات رسید.

وی در بخش دیگری از سخنانش به برخی از آثار نفیس کتب مذهبی گنجینه اعم از فقه، حدیث، اخلاق و ادعیه و … اشاره کرد و افزود: اربعین جامی به خط سلطان جامی به زبان‌های عربی و فارسی، ادعیه ایام هفته به زبان عربی به خط نسخ و مبدأ معاد متعلق به قرن هفتم به زبان عربی از ابن سینا به خط نسخ از جمله این آثار هستند.

رئیس اداره مخطوطات کتابخانه آستان قدس رضوی همچنین مناجات منظوم منسوب به حضرت علی(ع) با خط نستعلیق متعلق به قرن 10 به زبان‌های عربی و فارسی و نیز نهج‌البلاغه عربی نفیسی به خط یاقوت مستعصمی به خط نسخ 13 سطری و وقف شده به وسیله سیدابوالحسن الموسوی با قدمتی 800 ساله را از نمونه‌های برجسته کتب خطی مذهبی کتابخانه عنوان کرد.

فاضل‌هاشمی، سایر کتب خطی حوزه احادیث چاپ جدید کتابخانه را شامل کتاب شاهکارهای هنری در آستان قدس، منتخب قرآن‌ها از آغاز تا سده نهم هجری چاپ 1392 و نیز جلد دوم این کتاب با بررسی سده‌های 10 تا 14 هجری چاپ 1393 به کوشش سازمان کتابخانه‌ها و سازمان‌های آفرینش‌های هنری آستان قدس برشمرد.