راهنمای گنجینه قرآن گلچینمعانی؛ قدیمیترین فهرست قرآنی کتابخانه آستان قدس
گروه فعالیتهای قرآنی: قدیمیترین فهرست قرآنی، راهنمای گنجینه قرآن تألیف احمد گلچینمعانی، چاپ ۱۳۴۷ ه.ش است که در آن به معرفی تعدادی از قرآنهای نفیس خطی پرداختهاند.
سیدمحمدرضا رضاپور، کارشناس فهرستنویس و ارزیاب سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، در رابطه با کارکردهای اداره مخطوطات کتابخانه آستان قدس رضوی اظهار کرد: تهیه فهرستهای تحلیلی و توصیفی از نسخ خطی و قرآنها و نیز ارائه خدمات به مراجعان و دانشجویان برای تألیف پایاننامههای تحصیلی و کتب علمی، کانون فعالیتهای بخش فهرستنویسی و تالار محققان این اداره به شمار میرود.
وی با بیان اینکه در فهرستنویسی نسخ خطی، عنوان کتاب و نویسنده، شماره ثبت کتابخانه و شرح مختصری از محتوای کتاب ذکر میشود، گفت: هر کتابخانه معتبری در جهان که دارای نسخ خطی است، باید پیش از تصحیح، تحقیق، بازنویسی و چاپ نسخههای مختلف از موضوعات گوناگون موجود در کتابخانه فهرستی تهیه کرده و در اختیار محققان قرار دهد.
کارشناس فهرستنویس و ارزیاب سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با بیان این نکته که گنجینه قرآنها و جزوات قرآنی خطی کتابخانه رضوی از نظر کمی و کیفی بینظیر است، ابراز کرد: فعالیتهای صورت گرفته در خصوص قرآنهای خطی و کتب علوم قرآنی در بخش فهرستنگاری کتابخانه شامل فهرستهایی است که درباره قرآنها نگاشته شدهاند.
وی مجموعه آثار فهرستنویسی قرآنهای خطی و کتب علوم قرآنی تولیدی اداره مخطوطات کتابخانه آستان قدس رضوی را معرفی کرد و گفت: قدیمیترین فهرست قرآنی، راهنمای گنجینه قرآن تألیف احمد گلچینمعانی، چاپ 1347 ه.ش است که در آن تعدادی از قرآنهای نفیس خطی را معرفی کرده است.
کارشناس نسخ خطی کتابخانه آستان قدس رضوی با ذکر دیگر کتاب فهرستنویسی در خصوص قرآنهای دارای ترجمه، چاپ فهرست نسخ خطی قرآنهای مترجم، نوشته محمدآصف فکرت در بهمنماه 1363 را از دیگر کتابهای این مجموعه عنوان کرد.
فهرستنویسی با موضوع تجوید و علوم قرآنی
وی سایر فعالیتهای صورت گرفته در کتابخانه را در زمینه کتب علوم قرآنی عنوان کرد و گفت: بخشی از جلد یک فهرستهای نسخ خطی آستان قدس رضوی به موضوع تجوید اختصاص دارد که کهنترین فهرست نسخ خطی ایران در سال 1305 ه.ش انتشار یافت.
رضاپور به جلد 23 فهرست نسخ خطی تألیف محمدوفادار مرادی در زمینه تجوید و علوم قرآنی اشاره کرد و افزود: فهرستی هم با موضوع علوم قرآن و تجوید از سیدمحمدرضا رضاپور زیر چاپ است.
آثار دیگر محققان و مؤسسات
ارزیاب نسخ خطی کتابخانه آستان قدس رضوی در ادامه به کتب خطی و فهرستنویسی سایر محققان و مؤسسات انتشاراتی پرداخته و اظهار کرد: یکی از کهنترین قرآنهای خطی مخزن، معروف به قرآن قدس، در دو جلد که متشکل از بخشی از سور قرآنی است، در سال 1364 به شیوه عکسی در مؤسسه شهید رواقی به چاپ رسیده که ابتدای این قرآن با قطع رحلی سلطانی، توضیحات لغات، شرح و تعلیقات مفصلی را ذکر کردهاند.
وی با معرفی چند اثر محصول بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، ادامه داد: کار ارزنده دیگر در زمینه قرآن زیر نظر محمدجعفر یاحقی تألیف شده که با عنوان فرهنگنامه قرآنی در سال 1372 بر اساس 142 نسخه قرآنی موجود در مخزن کتابخانه رضوی برای استفاده دانشگاهیان و حوزویان انتشار یافت.
رضاپور با بیان اینکه مجموعه بزرگی از نسخ خطی این کتابخانه، اهدایی رهبر معظم انقلاب است، ابراز کرد: نخستین جلد فهرست نسخ خطی اهدائی رهبری، به موضوع علوم قرآنی اختصاص دارد.
وی با ذکر اثر تحقیقاتی خود بر روی رسائل حافظ طاهر اصفهانی اضافه کرد: مجموعه آثار حافظ طاهر اصفهانی، دانشمند و استاد قرائت قرن نهم هجری در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است که کار تصحیح، تحقیق و چاپ شده رساله «درَ الفرید فی معرفه التَجوید» در دفتر شماره 9 مجموعه رسائل فارسی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی منتشر شده است.
کارشناس فهرستنویس و ارزیاب سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی اظهار کرد: تحقیق روی رسائل دیگر حافظ طاهر اصفهانی در علم قرائات سبعه به زبان فارسی در حال انجام است که به زودی به چاپ میرسانیم، همچنین رساله راحت جان که منظومهای فارسی در قرائت ابن کثیر به عنوان یکی از ائمه قرائات سبعه است، نیز در دفتر شماره 11 مجموعه رسائل بنیاد پژوهشهای اسلامی با تحقیقات مفصلی منتشر کردهایم.
