زمزمه مداوم «إِیَّاکَ نَعْبُدُ وإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ»؛ باور قلبی برای سپردن امور به خدا

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، نماز به عنوان یکی از مهم‌ترین دستوراتی که در اسلام سفارش زیادی به آن شده است، دارای اهمیت بسیاری بوده و از آن به عنوان ستون دین یاد کرده‌اند اما این گفت‌وگو دکتر زهرا عاصمی، استاد دانشگاه پیام نور کاشمر و حافظ کل قرآن کریم، بخش‌هایی از تأثیر نماز بر بدن انسان و اهمیت نماز سخن را تشریح کرده است.

تاثیر نماز بر شخصیت ظنین(پارانوئید)

زهرا عاصمی، استاد دانشگاه پیام نور کاشمر در ابتدا «شخصیت پارانوئید»(Paranoid Personality) را به «شخصیت ظنین» ترجمه کرد و گفت: مبتلایان به این اختلال، دچار سوءظن عمیق و عدم اعتماد نسبت به بسیاری از اطرافیان خود هستند که معمولا در آقایان بیشتر از بانوان دیده می‌‌شود.

وی با بیان اینکه این اختلال در اوایل جوانی آغاز شده و در جامعه ما با عناوین مختلفی مثل بدبین، متعصب یا دل سیاه و ... شناخته می‌شود، ابراز کرد: در مورد درمان این بیماری، دانش پزشکی چندان توفیقی نداشته است و چه بسا که این بیماری در تمام طول عمر فرد برطرف نشود.

این استاد دانشگاه ادامه داد: اما آیین اسلام، کثیرالظن بودن را نوعی گناه به حساب می‌آورد و در واقع مهر تأیید بر بیمار بودن این افراد می‌زند، پس می‌توان انتظار داشت هر دستور اسلامی از جمله نماز که گناه را از انسان دور می‌کند، در زدودن بیماری‌های گناه آلود نیز مؤثر است.

وی افزود: شروع این اختلال در آغاز جوانی است، یعنی زمانی که چند سالی از وجوب فریضه نماز گذشته و انسان نمازگذار سال‌هاست که در نماز خود «الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ» گفته است و خدای را به بزرگی و احاطه کامل بر جهان و جهانیان می‌ستاید.

عاصمی با بیان اینکه بدین ترتیب این باور را در وجود خویش ملکه ساخته است که جهان را صاحبی است به نام خدا، که برگی بی اذن و اجازه او از درخت بر زمین نمی‌افتد، اظهار کرد: همچنین فرد با زمزمه مداوم «إِیَّاکَ نَعْبُدُ وإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ» بدین باور قلبی رسیده است که همه کارهای خود، زندگی و هستی را فقط به خدایی این چنین قدرتمند بسپرد و از هیچ اتفاق ناگواری، نگران نباشد.

وی عنوان کرد: تکرار این باور عمیق ایمانی، بارها و بارها طی شبانه روز، نمازگزار را بدان جا می‌رساند، که حتی اگر در اطرافیان خود رفتاری را تهدید کننده یا تحقیرآمیز بیابد و یا به سوءظنی در رابطه با همسر یا بستگان خود برسد، با تکیه بر همان نماز و ایمان، از سوءظن گناه‌آلود پرهیز کرده و حساب کار را به پروردگار متعال و منتقم می‌سپارد.

اثرگذاری نماز برای کاهش سکته قلبی و مغزی

این استاد و حافظ کل قرآن در ادامه این به تأثیر نماز بر کاهش بیماری فوق و یا حتی سکته قلبی و مغزی اشاره کرد و یادآور شد: قرآن کریم در پنج مورد اقامه نماز و یاد خدا را مایه شفای روح و تن معرفی کرده است.

وی با بیان اینکه سکته قلبی شایع‌ترین علت مرگ و میر در بسیاری از مناطق جهان است، ابراز کرد: سکته مغزی که به عللی تقریبا مشابه سکته قلبی ایجاد می‌شود، نیز عامل مهمی در مرگ و بروز ضایعات متعدد روانی و جسمی، در ممالک مختلف به حساب می‌آید.

مشاور رییس آموزش و پرورش کاشمر با اشاره به اینکه مطالعات روان‌شناسان این فرضیه را مسلم کرده است که بین نوع شخصیت افراد و بروز سکته قلبی و مغزی در آن‌ها رابطه تنگاتنگی وجود دارد، بیان کرد: اگرچه پزشکان برای درمان مبتلایان به سکته که جان سالم به در می‌برند، علاوه بر درمان‌های طبی مختلف، استفاده از داروهای روان پزشکی و حتی روان درمانی و رفتار درمانی نیز، توصیه می‌کنند اما «نماز» با ایجاد ثبات در شخصیت و ایمنی بخشی در مقابل استرس‌ها، خطر ابتلا به سکته‌های مغزی و قلبی را به شدت کاهش می‌دهد.

وی به احساس امنیت روانی که بر اثر نماز برای انسان حاصل می‌شود، اشاره کرد و گفت: همچنین نقش حفاظتی که نماز در مقابل اضطراب‌ها و استرس‌های حاد و مزمن زندگی ایفا می‌کند، تأثیر آن بر اختلالات شخصیتی و باثبات و متعادل کردن آن، تنها گوشه‌ای از فلسفه زیبای نماز به شمار می‌رود.

نماز و وسواس فکری     

عاصمی که مؤسس و مدرس 17 مؤسسه تخصصی حفظ و تدریس قرآن کریم در داخل و خارج از کشور است، با اعلام اینکه قرآن کریم، نماز را بهترین راه درمان اختلال وسواس معرفی می‌کند، به سخنی از امام صادق(ع) مبنی بر اینکه «شیطان به وسیله وسواس نمی‌تواند به ضرر بنده خدا کاری کند، مگر آنکه بنده از یاد خدا اعراض کرده باشد» اشاره کرد.

وی با بیان اینکه وسواس فکری می‌تواند مشکلات متعدد و مسایل آزاردهنده بسیاری را برای شخص مبتلا و اطرافیانش به همراه داشته باشد، اظهار کرد: این وسوسه فکری از موضوعات بسیار کلی مانند سؤال ذهنی درباره اینکه چه کسی خدا را آفریده؟ هدف از زندگی چیست؟ و ... گرفته تا افکار گناه آلوده جنسی و ترس‌های مرضی و ... متفاوت است و تقریبا همه این افکار بیمار را در وضعیت وحشتناکی قرار می‌دهد.

این استاد دانشگاه با اشاره به این که در این خصوص نماز می‌تواند در زدودن وسواس فکری نقش بسیار مهمی بازی کند، اظهار کرد: در این مورد حتی منابع اسلامی از قول معصومین(ع)، روش‌های متعددی را برای پیشگیری و درمان وسواس پیشنهاد کرده‌اند که از آن جمله بهره از ادعیه و اذکار خاصی از جمله «لا اله الا الله» و «لا حول و لا قوه الا باالله» است که در حقیقت ماحصل همه آن روش‌ها را می‌توان در «ذکر خدا» خلاصه کرد.

وی ادامه داد: در منابع علمی جدید، برای متوقف‌کردن افکار وسواسی، علاوه بر درمان‌های دارویی، قبل از آن از روش‌های خاصی استفاده می‌شود که مهم‌ترین آن‌ها روش «توقیف فکر» نام داد اما با این وصف برخی از اذکار و توجهات حین نماز، نه تنها با این قبیل روش‌ها قابل مقایسه است، بلکه بسیار تأثیرگذارتر به نظر می‌رسد.

ذکر «غَیرِ المَغضُوبِ عَلَیهِمْ وَلاَ الضَّالِّینَ» راه جدایی مؤمن از شیطان

عاصمی استفاده زبان و ذهن از ذکر «غَیرِ المَغضُوبِ عَلَیهِمْ وَلاَ الضَّالِّینَ» را جدایی راه مؤمن را از ابلیس و شیطان دانست و گفت: دست کم ده بار، طی نمازهای یومیه و فیض بردن از سوره مبارکه «ناس» بعد از حمد، به خصوص توجه به آیات شریفه «مِن شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ، الَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النَّاسِ» به عنوان عواملی قدرتمند در توقف افکار وسواسی مطرح هستند.

وی عنوان کرد: ائمه معصوم(ع) که پزشکان حقیقی بشر محسوب می‌شوند، برای دوری از وسواس «ذکر خدا» را پیشنهاد کرده‌اند و این فرمان الهی است که «اقم الصلوة لذکری، برای ذکر من نماز را به پا دارید».