همراهی بعد علمی با تقوا و عبادت در سیره عبدالعظیم حسنی(ع)

حجت‌الاسلام سیدعلی سجادی‌زاده، عضو هیئت علمی دانشگاه اسلامی رضوی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با بیان اینکه حضرت عبدالعظیم حسنی(ع)، محضر سه امام معصوم(ع)، یعنی امام رضا(ع)، امام جواد(ع) و به ویژه امام هادی(ع) را درک کرده است، به جایگاه ویژه ایشان نزد سه امام معصوم(ع) اشاره و اظهار کرد: در نامه‌ای که امام رضا(ع) به ایشان می‌نویسند، به او می‌فرمایند: «ای عبدالعظیم(ع)، سلام ما را به دوستانمان برسان».

وی با اشاره به شخصیت والای حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) ابراز کرد: امام هادی(ع) به ایشان فرمود: «انت ولینا حقا» تو دوست ما هستی؛ تعبیر امام معصوم درباره ایشان این است که تو شخصیتی هستی که ولایت ما را پذیرفته‌ای و در راه یاری ما آماده هستی.

حجت‌الاسلام سجادی‌زاده اظهار کرد: عبدالعظیم حسنی(ع) نزد امام هادی(ع)، اعتقادات و باورهایش را عرضه کرد تا اگر نزد امام(ع) پسندیده است، بر آن ثابت بماند و چنانچه باورهایش اشکال دارد، امام آن را تصحیح کند.

مدرس مدرسه علمیه عالی نواب مشهد افزود: پس ازعرضه کردن اعتقادات، امام هادی(ع) به او می‌فرمودند: «این آیینی است که پدران من بر آن بودند و دینی است که خدا برای بندگانش پسندیده است پس بر این دین ثابت بمان»، سپس برای او دعا کردند که خدا تو را در دنیا و آخرت ثابت قدم نگه دارد.

حجت‌الاسلام سجادی‌زاده به نسب حضرت عبدالعظیم(ع) اشاره و ابراز کرد: عبدالعظیم بن عبدالله بن علی‌بن الحسن بن زید بن حسن بن علی ‌بن ابیطالب(ع)، با چهار واسطه به امام حسن مجتبی(ع) می‌رسد، به همین سبب که از اولاد امام حسن(ع) است، به او عبدالعظیم حسنی می‌گویند.

وی با بیان اینکه حضرت عبدالعظیم(ع)، عالم و عامل بوده است، اظهار کرد: به دلیل اینکه ایشان فردی متدین، بنده خدا وعالم به امور دین بوده است، ائمه معصومین(ع) عنایت ویژه‌ای به او داشته‌اند، به طوری که او را یاور خود می‌دانند.

حجت‌الاسلام سجادی‌زاده با اشاره به اینکه حضرت عبدالعظیم(ع)، به معنای واقعی عالم و آشنا به امور دین بودند، گفت: ایشان احادیث و روایات بسیاری از امام جواد(ع) و امام هادی(ع) نقل کرده‌اند زیرا برای شنیدن حدیث از ائمه(ع) بسیار علاقه‌مند بودند.

عضو هیئت علمی دانشگاه اسلامی رضوی افزود: شیخ صدوق نقل می‌کند که ایشان به امام جواد(ع) فرمود: «یابن رسول‌الله، سخنی از سخنان پدرانتان را برایم بازگو کنید»، امام جواد(ع) یک حدیث از امیرالمؤمنین(ع) روایت می‌کنند، عبدالعظیم حسنی(ع) دوباره می‌گوید: «یابن‌رسول الله زدنی… ای پسر رسول خدا بیشتر بفرمایید»، دوباره امام جمله‌ای از امام علی(ع) را نقل می‌کنند، تا جایی که 16 حدیث را از امام علی(ع) برای او روایت می‌کنند.

وی با بیان اینکه بعد علمی حضرت عبدالعظیم(ع) در کنار بعد تقوا و عبادت ایشان بوده است، عنوان کرد: امام هادی(ع)، شیعیان را به ایشان ارجاع می‌دادند، به طوری که امام هادی(ع) به فردی به نام حماد بن رازی که اهل ری بود و برای پرسیدن مسائل خود درباره حلال و حرام به امام رجوع کرده بود، پاسخ دادند و سپس به او فرمودند: «هر زمان در امر دین تو مشکلی پیش آمد، از عبدالعظیم حسنی بپرس و سلام مرا به او برسان.»

زمینه‌های هجرت ایشان از مدینه به ری

حجت‌الاسلام سجادی‌زاده با اشاره به زمینه‌های هجرت ایشان از مدینه به ری، ‌اظهار کرد: در روزگار امام هادی(ع) متوکل، خلیفه عباسی، حاکم بود که بر اهل بیت(ع) و دوستانشان بسیار سخت می‌گرفت، به خصوص اگر متوجه می‌شد فردی، معارف و علوم اهل بیت(ع) را بین مردم منتشر می‌کند، چنانکه در تاریخ نقل شده است یکی از دانشمندان اهل سنت به علت اینکه در فضیلت امام علی(ع) حدیثی را بیان کرده بود، به دستور متوکل 1000 ضربه شلاق به او زدند.

وی افزود: طبیعی است شخصیتی مانند حضرت عبدالعظیم(ع) که هم دانشمند و هم مورد عنایت ائمه(ع) است، جانش در خطر باشد بر همین اساس ایشان به ری هجرت کرد، با وجودی که بخشی از مردم ری، ارادتمند به اهل بیت(ع) و شیعه بودند، ولی ایشان در ری نیز مخفیانه زندگی می‌کرد.

مدرس مدرسه علمیه عالی نواب مشهد با بیان اینکه بعد از وفات حضرت عبدالعظیم(ع)، کاغذی در جیب ایشان یافتند که نسب خود را معرفی کرده بود، گفت: بدن حضرت عبدالعظیم(ع) را در باغ فردی به نام عبدالجبار عبدالوهاب که باغ خود را وقف سادات و شیعیان کرده بود، به خاک سپردند که اکنون این مکان محل حضور بسیاری از عاشقان اهل بیت(ع) برای زیارت این بزرگمرد تاریخ است.

حجت‌الاسلام سجادی‌زاده به ثواب زیارت حضرت عبدالعظیم(ع) اشاره و ابراز کرد: اهل بیت(ع) فرمودند: «کسی که پیرو ما باشد، از ماست»، حضرت عبدالعظیم(ع) به غیر از اینکه به لحاظ نسب به امام حسن(ع) می‌رسد، به لحاظ اعتقادی و علمی نیز در مسیری حرکت کرده است که پسندیده این خانواده بوده است.

ثواب زیارت عبدالعظیم حسنی(ع) برابر با زیارت امام حسین(ع) است

وی با اشاره به اینکه ثواب زیارت ایشان مانند ثواب زیارت امام حسین(ع) است، گفت: هر کسی از نسل این خانواده یا شیعیان، مسیر خود را به سوی خدا قرار دهد، زیارت او مانند فردی است که ائمه(ع) و به ویژه امام حسین(ع) را زیارت کرده است که در بعد امر به معروف و نهی از منکر، چراغ راه بوده است و برای احیای قرآن و سنت پیامبر(ع) قیام کرده است.

این استاد حوزه افزود: امام هادی(ع) به فردی از اهالی ری که به زیارت امام حسین(ع) رفته بود، فرمودند: «بدان اگر قبر عبدالعظیم را زیارت می‌کردی، مانند فردی بودی که امام حسین(ع) را زیارت کرده است.»

عضو هیئت علمی دانشگاه اسلامی رضوی، با بیان اینکه حضرت عبدالعظیم(ع) علاوه بر محدث بودن، صاحب اثر و کتاب بوده است، اظهار کرد: این بزرگوار به نیازهای انسان در روز و شب توجه داشته است و بر اساس آن، کتاب «یوم و لیله ... روز و شب» را تألیف کرده که در آن برنامه‌های روزانه یک انسان بر اساس قرآن و سنت گردآوری شده است.

وی به یکی از دیگر آثار عبدالعظیم حسنی(ع) اشاره کرد و گفت: ایشان دو قرن قبل از سیدرضی، کتاب خطبه‌های امیرالمؤمنین(ع) را نگاشته است که متأسفانه این کتاب به طور مستقیم به ما نرسیده است ولی راویان بعدی از ایشان نقل کرده‌اند مانند روایاتی که شیخ طوسی در «امالی» با ذکر سند از عبدالعظیم(ع) روایت می‌کند.

حجت‌الاسلام سجادی‌زاده با اشاره به نظرات علما و دانشمندان درباره ایشان، اظهار کرد: بزرگان و دانشمندانی مانند شیخ صدوق، ‌شیخ طوسی، نجاشی، و صاحب ‌بن عباد، وزیر دانشمند آل بویه، از ایشان با عظمت یاد کردند، چنانکه شیخ صدوق، کتابی به نام اخبار عبدالعظیم(ع) تألیف کرده که این کتاب نیز به ما نرسیده است.

این استاد حوزه افزود: محقق داماد یکی از شخصیت‌های برجسته دوره صفویه است که به نسب او و فرمایش امام هادی(ع) درباره ایشان استناد می‌کند: «شخصیت و عمل حضرت عبدالعظیم(ع) در نزد امامان معصوم(ع) بسیار پسندیده است»، همچنین روایات فراوانی رسیده است که هرکس قبر عبدالعظیم(ع) را زیارت کند، بهشت بر او واجب می‌شود.

وی با تأکید بر اینکه باید مانند ایشان با علم و عمل در مسیر ائمه(ع) حرکت کنیم، ابراز کرد: امید است به توصیه‌های امامان معصوم(ع) که توسط عبدالعظیم حسنی(ع) به ما رسیده است، عمل کنیم، از جمله توصیه‌ای از امام رضا(ع) که در نامه‌ای به ایشان نوشتند: «دوستان اهل بیت(ع) با یکدیگر و با دیگران صادق باشند، امانتدار باشند، در اموری که به آن‌ها مربوط نیست ورود پیدا نکنند، به یکدیگر محبت کنند و به فکر تخریب یکدیگر نباشند».