«مائة کلمة من کلماتالامام علی(ع)»؛ قدیمیترین گردآوری از کلمات قصار امام علی(ع)
گروه اجتماعی: استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: برخلاف تصور ما، قدیمیترین گردآوری از کلمات قصار حضرت علی(ع) کتاب «مائه کلمه من کلمات الامام علی(ع)» تألیف جاحظ، متوفی ۲۵۵ است که صد کلمه از کلمات این بزرگوار در این کتاب جمعآوری شده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، مهدی مجتهدی، استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، صبح امروز، 19 بهمنماه در نشست تخصصی ادبی همایش بینالمللی اندیشهها، آثار و خدمات امیر علیشیر نوایی که در تالار شریعتی دانشکده ادبیات فردوسی مشهد برگزار شد، گفت: برخلاف تصور ما، قدیمیترین گردآوری از کلمات قصار حضرت علی(ع) کتاب «مائه کلمه من کلمات الامام علی(ع)» تألیف جاحظ، متوفی 255 است که صد کلمه از کلمات این بزرگوار در این کتاب جمعآوری شده است.
وی با بیان اینکه این کتاب به شکلهای مختلف ترجمه و شرح آن نوشته شده است، ادامه داد: اما معروفترین کتابی که در رابطه با جملات حضرت علی(ع) گردآوری شده، کتاب «نثراللآلی» تألیف فضل بن حسن طبرسی است؛ در این کتاب بیش از 200 کلمه قصار به چشم میخورد.
وی اظهار کرد: کتاب «نثراللآلی» در بین کتب کهنی که سخنان و کلمات حضرت علی(ع) را گردآوری کردهاند، به زبانهای مختلف دنیا انتشار یافته است و رایجترین منبع به شمار میرود.
مجتهدی با بیان اینکه 12 نگارش از کتاب «نثراللآلی» به زبان فارسی از قرون گذشته به جا مانده است، اظهار کرد: حدود پنج کتاب از این متون قدیمی به زبان فارسی و سه کتاب قدیمی به زبان ترکی از نثراللآلی در جهان موجود است.
وی در ادامه به عصر زندگی امیرعلیشیر نوایی اشاره کرد و افزود: عصری که این عارف میزیسته، دورانی بوده که ما به عنوان عصر تسنن 12 امامی یاد میکنیم، البته این اصلاحات از 20 سال اخیر طرح میشود.
استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد بیان کرد: در قرن ششم و هشتم هجری قمری، اهل تسنن ارادت خاصی به دوازده امام(ع) داشتند به طوری که از این دوران آثار زیادی از اهل تسنن با موضوع 12 امام(ع) وجود دارد.
وی عنوان کرد: در عصر تیموری به خصوص در زمان سلطان حسین بایقرا گزارشاتی میبینیم مبنی بر اینکه خطبههایی به نام 12 امام خوانده میشد؛ این موضوع فارغ از سکههایی است که از آن دوران باقی مانده است.
مجتهدی با بیان اینکه خود نامگذاری علیشیر تحلیلی دارد، اظهار کرد: طبق مقالهای که شفیعیکدکنی از تاریخ ذهبیه، مربوط به قرن هشتم هجری نگاشته است، آماری از نام نویسندگان سنی این قرن ارائه شده که اکثر این افراد نام یا القاب حضرت علی(ع) را برای خود برگزیدهاند؛ این موضوع در حالی مطرح میشود که نام سه خلیفه دیگر در بین اسامی این نویسندگان کمتر به چشم میخورد لذا از این آمار میتوان نتیجه گرفت امام علی(ع) محبوب بلامنازع دوران تیموری است.
استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد افزود: امیر علیشیر نوایی به دنبال تشکر و تجلیل سلطان حسین از او، سخنان حضرت علی(ع) را به صورت رباعی و به زبان ترکی ترجمه کرد که امروز از این کتاب به نام «نظم الجواهر» یاد میشود.
مجتهدی با بیان اینکه تنها نسخه از کتاب «نظم الجواهر» در ایران یک نسخه تصویری در کتابخانه امیرالمؤمنین(ع) مشهد است، گفت: این نسخه در 18 صفحه و 9 بند به عنوان یک نسخه درباری، به خط نستعلیق و با جوهر سیاه نوشته شده است، بعضی از کلمات رباعیات به رنگ قرمز نوشته شده و به دلیل تزئینات خاص این نسخه، آن را نسخهای نفیس مینامند.
وی با اشاره به اینکه در حال حاضر ما به دنبال تسریع و انتشار این کتاب هستیم، بیان کرد: چند سال پیش کتابی با عنوان «نظمالجواهر» به چاپ رسید که ترجمه پنج زبانه احادیث امیر علیشیر نوایی است؛ اگر محتوای این کتاب را با کتاب اصلی مقایسه کنیم متوجه میشویم به جز مقدمه آن بقیه کتاب همان نثراللآلی است.
استادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: این کتاب یک روایت را به زبانهای عربی، فارسی، روسی، ازبکی و انگلیسی ترجمه کرده که با محتوای اصلی نظمالجواهر متفاوت است، البته مقدمه آن مقدمه نظم الجواهر است.
