گنبد هارونیه؛ تنها اثر به جای مانده از طوس قدیم

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، تنها اثر به جای مانده از طوس قدیم بنای آجری است معروف به گنبد هارونیه که در دهه های اخیر به همت انجمن آثار ملی و میراث فرهنگی خراسان مرمت و بازسازی شده است، مردم این بنا را زندان هارونیه می نامند و در متون و سفر نامه ها از آن به مسجد طوس، آرامگاه و خانقاه غزالی یاد می شود.

هارونیه که احتماﻷ مدرسه یا خانقاهی مربوط به سده هشتم است، سنگ یادبودی به نام محمد غزالی را در میان محوطه خود جای داده؛ از آنجا که آرامگاه «امام محمد غزالی» در طوس بوده و محل آن دقیقاً روشن نیست، در مجاورت این بنا به یادبود این دانشمند، سنگ مزاری نصب شده است.

این ساختمان زیرزمینی دارد که عموم مردم بر این باورند این مکان برای زندان مورد استفاده قرار می گرفته اما تحقیقات اخیر نشان داده که هارونیه صرفا آرامگاه یا خانقاهی است که در سده های هفتم یا هشتم هجری هم پهلو با یک بنای مذهبی دیگر و بر روی خرابه های ابنیه کهن ساخته شده است.

این بنا مشتمل بر یک فضای وسیع مربع گنبددار به ارتفاع حدود 25 متر و وسعت 12*12 متر است که در انتهای بنا سه حجره با اتاقک با تزئیناتی شامل گچبری قرار دارند که تزئینات خارجی آن منحصر به قابهای عمودی و ستون نماهای طرفین ورودی می شود.

گنبد هارونیه تنها اثر باقی مانده از شهر باستانی طوس بوده و در شهر کهن تابران بنا شده است؛ این بنا در 25 کیلومتری شمال غربی مشهد در حاشیه جاده غربی مشهد به طوس، در قلب دشت طوس و در نزدیکی آرامگاه فردوسی واقع شده است.