نگاهی به بزرگترین و کوچکترین قرآنهای خطی در گنجینه مخطوطات آستان قدس
گروه فعالیتهای قرآنی: بزرگترین قرآن خطی جهان اسلام، معروف به قرآن بایسنقری و کوچکترین قرآن خطی موجود تحت عنوان قرآن بندانگشتی است که این دو اثر برجسته از سوی ارادتمندان و عاشقان حضرت رضا(ع) به گنجینه مخطوطات آستان قدس رضوی اهدا شده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، به نقل از روابط عمومی و امور بینالملل سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، محمدهادی زاهدی، رییس سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با تشریح دو نمونه از شاهکارهای هنری و علمی مربوط به نسخ قرآنی در گنجینه مخطوطات آستان قدس رضوی اظهار کرد: بزرگترین قرآن خطی جهان اسلام در قرن نهم هجری، به نام قرآن بایسنقری و کوچکترین قرآن خطی موجود در این گنجینه تحت عنوان قرآن بندانگشتی است که اگر نگوییم کوچکترین قرآن جهان است، قطعاً یکی از کوچکترینها به شمار میرود.
وی افزود: گنجینه مخطوطات کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی با آثار منحصر به فردی از نوادر فرهنگی هنری، تاریخی و معنوی جهان اسلام بیتردید گنجی بیهمتاست زیرا شمار بالایی از قرآنها و کتب خطی نفیس اهدایی عاشقان و ارادتمندان به ساحت مقدس حضرت رضا(ع) در آن نگهداری میشود.
رییس سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی ادامه داد: این آثار هم از نظر علمی و فرهنگی و هم از نظر هنرهای خوشنویسی و کتابآرایی، کاغذسازی و جلدسازی با بهرهگیری از خلاقیتهای هنری هنرمندان ایرانی و اسلامی به استناد اظهارات کارشناسان اهل فن، شاهکار هنری به شمار میروند.
موجودی گنجینه مخطوطات آستان قدس؛ بیش از 97 هزار جلد قرآن و نسخه خطی
وی افزود: نمونههای دیگر از شاهکارهای هنری در گنجینه مخطوطات آستان قدس رضوی مربوط به نسخ قرآنی است که هر کدام به نوبه خود به لحاظ قدمت یا نوع هنر به کار رفته در آنها از آثار ارزشمند اسلامی به شمار میرود و در گنجینه منتسب به حضرت رضا (ع) که غنیترین کتب خطی جهان اسلام را در خود گرد آورده، در اختیار پژوهشگران و محققان قرار گرفته است.
زاهدی ابراز کرد: گنجینه مخطوطات آستان قدس رضوی به خاطر قداست معنوی، اعتماد مردم و نگهداری و حفاظت دقیق علمی و تجربی، روزانه پذیرای بسیاری از مصاحف شریف و کتب خطی و اسناد تاریخی است که پس از ثبت و فهرستنویسی در اختیار علاقهمندان به آثار معنوی و تاریخی قرار میگیرد.
وی با بیان اینکه بیش از 97 هزار جلد مصاحف شریف و نسخه خطی در گنجینه مخطوطات آستان قدس رضوی نگهداری میشود، افزود: از تعداد 22 هزار مصاحف شریف موجود در گنجینه، بیش از 100 جلد قرآنهای آن در قرن اول تا سوم قمری برروی پوست آهو کتابت شده و منسوب به دستخط مبارک ائمه اطهار(ع) است که این مجموعه قرآن در دنیا بینظیراست.
قرآن کشوادبن املاس؛ قدیمیترین کتاب موقوفه قرآنی
وی در ادامه به معرفی قدیمیترین کتاب موقوفه قرآنی کتابخانه آستان قدس رضوی پرداخت و بیان کرد: این قرآن بی نظیر به دوره سامانیان و به سال 327 ه. ق بر میگردد که کشوادبن املاس، حکمران اصفهان آن را وقف کرده است.
رییس سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی اظهار کرد: بزرگترین قرآن خطی جهان معروف به قرآن بایسنقری کامل بوده ولی اکنون در دنیا حدود 70 برگ آن موجود است که از این تعداد 57 برگ در گنجینه خطی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی و هشت برگ آن در موزه آستان نگهداری میشود.
وی افزود: این قرآن به خط زیبای محقق در اوراقی به ابعاد 210 در 140 سانتی متر و آیات آن داخل جدول 163 در96 سانتی متر بر روی کاغذ خانبالغ نگارش شده است، هر صفحه از این قرآن نفیس هفت سطر دارد که بین سطور و پیرامون آیات آرایش شده است و بی شک این قرآن که یکی از بزرگترین قرآنهای موجود درحال و روزگار خود بوده است، در جلدی نفیس بزرگتر از قطع 210 در 140 سانتی متر تجلید شده است.
قرآن بندانگشتی
زاهدی بیان کرد: یک جلد قرآن منحصر به فرد و کم نظیر به اندازه نصف بند انگشت اهدایی از سوی یکی از ارادتمندان حضرت علی ابن موسی الرضا(ع) در این گنجینه نگهداری میشود.
وی مشخصات ظاهری این اثر نفیس را برشمرد و گفت: در این اثر بی نظیر کل آیات قرآن بر روی شیشه کریستال در اندازه یک در یک سانتی متر با استفاده از لیزر و تکنیک نانوتکنولوژی چاپ و منقور شده است، آیات بر روی این شیشه را با استفاده از فناوری مزبور در 30 خانه و در هر خانه یک جزء قرآنی جدول بندی کردهاند.
رییس سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضویه همچنین یادآورشد: قرآن بند انگشتی مزبور در تاریخ اول فروردین ماه سال 1389 به گنجینه مخطوطات کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی اهدا شده است.
