خصوصیات آثار قرآنی و حدیثی مرحوم آیتالله موحد ابطحی
گروه اندیشه: مهدویراد و حسینی به بیان خصوصیات قرآن و حدیثی مرحوم سیدمحمدباقر موحدابطحی پرداختند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا)، حجتالاسلام مهدویراد عصر دیروز 24 اردیبهشت در نشست «تحقیقات علوم حدیثی در آثار علامه حاج سید محمد باقر موحد ابطحی(ره)» در محل نمایشگاه کتاب تهران، گفت: من این بختیاری را داشته ام که از سال 65 یا 64 به صورت مستمر به خدمت ایشان برسم و سوالاتی که داشتم بپرسم.
وی ادامه داد: در دو نکته ایشان مبتکر بودند. ایشان در مطالعات قرآنی توجه ویژهای به تفسیر موضوعی داشتند. ایشان اولین کسی بودند که تفسیر موضوعی را انجام دادند. بحث تفسیر موضوعی در اهل سنت برای اولین بار توسط شیخ شلتوت انجام شد. ایشان در نجف به این مساله توجه داشتند و کتابشان در خصوص تفسیر موضوعی است. در این زمینه فقط دو جلد چاپ شده است، در حالی که ایشان می گفتند 6 جلد دیگر این کتاب نوشته شده ولی چاپ نشده است.
مهدویراد گفت: در تفسیر موضوعی از زاویهای خاص آیات همگون را کنار هم چیده و بحث می کنند. در این دو جلد که بیش از 50 سال قبل چاپ شده است. برخی از عالمان تفسیر موضوعاتی را با توحید، اخلاق یا خود قران شروع می کنند و برای این کار نیز تحلیلهایی دارند اما ایشان تفسیر موضوعی خود را با خلقت شروع کرده بود و در صفحات اول مبانی کار را توضیح دادند.
وی ادامه داد: ایشان ابتدا همه آیات مرتبط با خلقت را کنار هم میچینند و محتوای آیات را تحلیل می کنند و پس از خلقت به نبوت می رسند. من امیدوارم ادامه جلدهای این تفسیر موضوعی نیز چاپ شود.
این پژوهشگر علوم قرآنی در ادامه تصریح کرد: مرحوم آیت الله ابطحی عاشق میراث اهل بیت(ع) بود و همه وجودش را در این راه گذاشته بود و کارهای مهمی در این زمینه داشت. ایشان در تصحیح در تفسیر قمی یا وسایط الدرجات در نقلقولها و توصیفات، دقت بسیاری داشتند و کار بزرگی در این زمینه انجام داداند.
مهدویراد با بیان اینکه ابتکار دیگر ایشان در کتاب سه جلدی جامع الاخبار است، گفت: کتب فضائل القرآن در قرن دوم و سوم به علوم قرآنی پرداختهاند نه اینکه به فضایل آیات بپردازند. جامع الاخبار ایشان با هم علوم قرآنی و هم فضایل آیات سروکار دارد.
وی ادامه داد: یک روز خدمت مرحوم معرفت رسیدم، ایشان به من گفتند که اگر قبل از التمهید من این مجموعه آقای ابطحی به دستم میرسید، به نوشتن کتاب خود اقدام نمیکردم.
مهدوی ادامه داد: نکته دیگر ابتکارشان در کتاب جامع الاخبار این است که ایشان در خصوص کیفیت وحی و آغاز آن وجه نظر شیعی را تصحیح کردند. ما تحت تاثیر روایتی منقول از عبدالله بن عباس و عایشه فکر میکردیم که بسمالله الرحمن الرحیم یک باره نازل نشده است.
وی تصریح کرد: ایشان نشان دادند، سند و محتوای این حدیث مخدوش است. ایشان این روایت را کنار گذاشتند و در جامع الاخبار به توضیح کیفیت وحی قرآن پرداختند. ایشان بر اساس احادیث امام باقر (ع) و امام صادق(ع) عنوان کردند که اولین آیه نازله به پیامبر بسم الله الرحمن الرحیم است که به صورت یکباره وحی شده است.
مهدویراد در پایان گفت: ایشان زحمات زیاد اجتماعی برای شیعیان داشتهاند که من از گفتن آنها صرف نظر میکنم اما نکته دیگر ابتکارات ایشان فهرستهایی است که در پایان کتابهایشان می آورند. ایشان مبدع این فهرستها هستند و بر اساس این فهرستها میتوان به بسیاری از مسائل قرآنی جواب داد.
حجتالاسلام سید علی حسینی در ادامه نشست با اشاره به اهمیت دعا در جهان معاصر و سرمایه شیعی دعا، به جایگاه ابطحی در زمینه حفظ این سرمایه شیعی پرداخت و گفت: ایشان دوازده مجموعه ابتکار در صحیفه در خصوص دعا داشتند و نمیتوان گفت چقدر ایشان زحمت کشیده و دعاها را قبل از وجود کامپیوتر انجام داده است.
وی ادامه داد: ایشان دعاها را موضوعبندی کردند. ایشان این کار را طبق یک سری مبانی انجام دادهاند. از سوی دیگر تصحیح متن در صدر کارهای ایشان بود. اقدام دیگرشان در این زمینه فهرستبندی صحیفههای دعایی است. اقدام دیگرشان تکمیل دعاها بود. ایشان دعاهای دیگری را جمع می کنند و صحیفه سجادیه را از 75 دعا به 270 دعا می رسانند. شمارهگذاری روایات و جمعآوری اذکار صحیح و اعراب گذاریهای دقیق و آوردن سند دعاها از خصوصیات دیگر کار ایشان است.
حسینی در پایان گفت: من توصیه میکنم مجموعه امیر المومنین 22 جلدی ایشان کار شود که به نظرم کار جدیدی در این زمینه است.
