توجه به بعد اجتماعی عرفان، وجه تمایز امام خمینی(ره) از سایر عرفاست

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، محمد فنایی‌اشکوری، عضو مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در همایش بررسی عرفان اسلامی از دیگاه امام خمینی(ره) که هفتم خردادماه در دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی برگزار شد، با بیان اینکه در موضوع عرفان اسلامی امام و دستاوردهای اجتماعی آن دو بعد وجود دارد، افزود: ویژگی امام نسبت به دیگر علما و عرفا همین توجه جدی به بعد اجتماعی است که محصول جامعیت شخصیتی ایشان است.

وی با بیان اینکه امام در عرفان عملی، ادبی و نظری و هم در مجموعه علوم اسلامی ورود پیدا کردند و خود را محدود در یک مشرب نکردند، گفت: ایشان به همه این امور به عنوان یک مجموعه واحد نگاه می‌کردند، لذا جامعیتی در شخصیت ایشان شکل گرفته بود.

این استاد فلسفه با بیان این سؤال که آیا انقلاب اسلامی محصول فقه و یا عرفان امام است، گفت: طرح این مبحث غلط و انحرافی است، زیرا عرفان و فقه امام از هم جدا نیست و انقلاب اسلامی محصول اندیشه دینی امام خمینی(ره) که اجزایی مختلفی چون فقه، حکمت، عرفان و اندیشه دینی دارد، است و هر کدام از این ها بدون اندیشه دینی ناقص است.

وی با بیان اینکه امام بر همراهی و سازگاری دین و سیاست تأکید داشتند، گفت: تلاش امام برای رفع این شبهه تاریخی بود که بسیاری از متدین‌ها، سکولارها و روشنفکران معتقدند دین از مسائل اجتماعی و سیاسی جداست و با استدلال‌های روشنفکری به ظاهر دینی به جدایی و ناسازگاری دین از سیاست می‌پردازند.

فنایی اشکوری با بیان اینکه جدایی دین از سیاست و مسائل اجتماعی ریشه در مسئله‌ای تاریخی در فرهنگ غرب دارد، افزود: این تفکر رایج از زمان رنسانس شکل گرفته است و چنین استدلال می‌کنند که دین‌داری تنها امری شخصی و درونی است و کاری به جامعه ندارد.

وی گفت: وقتی به عرفان رجوع می‌کنیم این جدایی دین از اجتماع را به شکل غنی‌تر شاهد هستیم چون در عرفان آموزه‌هایی است که ضد اجتماعی و درون‌گرا محسوب می‌شود، مثلا در یوگا اولین قدم بریدن از دنیاست و در مسیحیت عرفا در صومعه ها زندگی می‌کنند.

عضو مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با بیان اینکه عرفان در نگاه امام و اسلام چیزی جز باطن دین نیست، اضافه کرد: حقایق دین دارای دو سطح ظاهری و باطنی است و لذا دینداری ظاهری و باطنی داریم که اصطلاحا ظاهر دین را می‌توان شریعت نامید که عرفان طبق این نگاه باطن دین است.

وی با اشاره به اینکه عرفان یعنی بعد باطنی دین که رسیدن به آن نیز راه باطنی دارد، ابراز کرد: شخصیت عارف، سلوک و شهود همراه و ملازم یکدیگرند، در واقع عرفان بعدی از دین است که با روش‌های باطنی می‌توان به آن دست یافت.

فنایی اشکوری با بیان اینکه فقه ما شامل عبادت و معاملات می‌شود که در هر دوی این دو به ابعاد اجتماعی اشاره شده است، عنوان کرد: ما مدافع عرفان اسلامی هستیم و با این معیار عرفان را می‌سنجیم.

وی، شخصیت امام را در مقایسه با دیگر بزرگان دینی دارای جامعیتی بی نظیر و ابعاد مختلفی عنوان کرد و گفت: همه این ابعاد، ایشان را از مسئولیت‌های اجتماعی دور نکرد و شاهد فعالیت‌های شاخص ایشان در ابعاد اجتماعی و سیاسی هستیم.

عضو مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) ادامه داد: ایشان برای نخستین بار در دنیای اسلام حکومت دینی شیعه را با همین تفکر تأسیس کرد و مدیریت و حوادث جهان را زیر نظر و تدبیر خود گرفت لذا باید این الگو را بیش از بیش معرفی کنیم و این شخصیت بارز را بشناسانیم، همچنین عالمان و پژوهشگران نیز باید تفکر و رویه سیاسی و اجتماعی امام را استخراج کنند.