سنگینی در انجام کار خیر بیانگر بیتقوایی است/ اگر معنویت میخواهید سرتان را خلوت کنید
گروه اندیشه: محقق و پژوهشگر علوم قرآنی گفت: اگر کسی احساس میکند نماز خواندن، قرآن خواندن، نمازشب و مطالعه برای او سنگینی دارد باید برای خودش فکر اساسی بکند چراکه دچار بی تقوایی شده است.
به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حجتالاسلام مهدی نخاولی، مفسر، محقق و پژوهشگر علوم قرآنی و مدیر مؤسسه راه حق شب گذشته، 14 خردادماه در ادامۀ سلسله جلسات سیر و سلوک قرآنی در پاسخ به این سؤال که چرا وقتی اندک چیزی یاد میگیریم از قافلۀ عمل و حال درونی عقب میافتیم، به بیان راهکارها برای دوری از این مشکل پرداخت.
وی مرور آنچه آموزش دیده شده بر قلب علاوه بر تأمل ذهنی را یکی از راههای رهایی از این مشکل دانست و ادامه داد: انسان باید هر آیهای را میخواند خود را در متن آیه فرض کند و آن را در قلب خود مرور کند و یا وقتی واقعۀ تاریخی را میخواند خود را در آن اتفاقات تصور کند و ببیند آیا او هم مثلا اگر در جنگ احد بود میماند یا فرار میکرد.
برای داشتن حال معنوی سرتان را خلوت کنید
دومین راهکاری که حجتالاسلام نخاولی برای حل این مشکل بیان کرد این بود که انسان سرش را خلوت کند تا به سکون و آرامش ذهنی برسد، و در همین موضوع به نقل خاطرهای از علما پرداخت و گفت: آقا سید هاشم حداد به علامه تهرانی میگفتند سر خودتان را خلوت کنید تا حال و کشش داشته باشید.
وی در ادامه با بیان اینکه انسان باید در معنویت خودش را با کسانی که مراتب بالاتری دارند مقایسه کند، گفت: انسان نباید خود را با کسانی که رفتار غلط دارند مقایسه کند، هرکس میخواهد رشد کند باید خود را با انسان رشد یافته مقایسه کند اما آنکه میخواهد سقوط کند خود را با ساقط کرده مقایسه میکند.
دوری از دنیا، راهکار تقویت تمایلات متعالی
محقق و پژوهشگر علوم قرآنی در بیان سومین راهکار برای جلوگیری از مانع شدن علم برای عمل و حال درونی، دوری از دنیا را یکی از راهکارهای تقویت تمایلات متعالی عنوان کرد و ادامه داد: دنیای هرکس تمایلات خود اوست لذا دنیا در درون ماست نه در بیرون که خانه و ماشین باشد چون معنی دنیا همین است، یعنی نزدیکتر، بلکه در درون ماست.
وی با اشاره به اینکه ارتکاب بعضی گناهان، گناهان دیگر را هم به دنبال خود میآورد و بعضی حالات متعالی، فضایلی را به همراه خود دارد، راه حل بعدی را تعیین اولویتها دانست و بیان کرد: برای مثال یک مجلس نامناسب بعدش غیبت، تهمت و نگاه به نامحرم را هم دارد و به همین دلیل است که قرآن میفرماید نزدیک بعضی گناهان نشوید.
محوری ترین حالات متعالی
حجتالاسلام نخاولی، شوق به سمت خدا و عشق به او، همۀ موجودات را تجلی خدا دیدن و تلاش برای جایگزینی ارادۀ خدا به جای ارادۀ خود را به عنوان تعدادی از حالات متعالی عنوان کرد که میتواند حالات معنوی و فضایل را در انسان پرورش دهد.
وی در ادامۀ مباحث خود به موضوع حیات انسانی و حیوانی پرداخت و با اشاره به اینکه انسان برای ماندن باید نفس و نسل خود باید غذا بخورد و خانواده تشکیل دهد که هردوی اینها نیز باید برای انجام کار اصلی خود یعنی انسانیت باشد، ادامه داد: هرکس همۀ کارهایش در راستای این دو کار باشد حیوان بالفعل است چراکه حیوان هم این کارها را انجام میدهد.
مدیر موسسه راه حق مشهد توصیه به قناعت را در همین جهت دانست و گفت: حیات طیبهای که در آیات و روایات به آن اشاره شده است همین قناعت است، انسان باید طوری زندگی کند که بار اضافی بر دوش خود و جامعه نداشته باشد.
این استاد اخلاق در همین راستا تأکید کرد: ازدواجها باید آسان و مهریهها و جهیزیهها نیز باید حداقلی باشد و اینکه کسی چون پول دارد 100 میلیون جهیزیه تهیه کند به سود فرزندانش کاری نکرده است.
سنگینی انجام کار خیر نشان از بی تقوایی است
موضوع بعدی که حجتالاسلام نخاولی، در این جلسۀ سیر و سلوک قرآنی به آن پرداخت مسئلۀ سنگینی انجام کارهای خیر بود، وی در این خصوص گفت: اگر کسی احساس میکند نماز خواندن، قرآن خواندن، نمازشب و مطالعه برای او سنگینی دارد باید برای خودش فکر اساسی بکند چراکه دچار بی تقوایی شده است.
وی با اشاره به آیۀ 5 تا 7 سوره لیل «فَأَمَّا مَن أَعْطَى وَاتَّقَى، وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى، فَسَنُیَسِّرُهُ لِلْیُسْرَى، اما آنکه [حق خدا را] داد و پروا داشت، و [پاداش] نیکوتر را تصدیق کرد، بزودى راه آسانى پیش پاى او خواهیم گذاشت»، بیان کرد: کار خیر آسان است و هرکس تقوا داشته باشد و نیکیها را پذیرفته باشد، خداوند آسان را برایش آسان و دلخواه را برایش دلخواهتر میکند.
حجتالاسلام نخاولی در ادامه در توضیح حدیثی از امیرالمؤمنین(ع) با این مضمون که اگر آیه، موعظه و یا روایتی شنیدید و فکرتان مطابق آن نبود انسان باید خودش را متهم کند و تمایل خود را خائن بداند نه قرآن را، بیان کرد: این یک دستور اساسی برای استفاده از قرآن است که اگر رأی یا تمایلات شما در مقابل قرآن بود رأی و تمایلات خود را بشکنید چراکه قرآن دلسوز است.
وی در ادامه با بیان اینکه مخالفت با قرآن گاهی در حین خواندن قرآن اتفاق می افتد و گاهی انسان در لحظۀ خواندن قرآن قبول میکند اما بعد بر خلاف آن عمل میکند، ادامه داد: اگر کسی با دیدن آیۀ «واعفوا و اصفحوا» در همان لحظۀ خواندن تصمیم بر بخشیدن دیگران بگیرد اما بعد با رأی و تمایل خودش را حاکم کند و بگوید فلان شخص را نمیشود بخشید، قران خواندن او از پشت رحل بیشتر نرفته است و فایدهای ندارد.
