نگاهی به سابقه برگزاری جشن میلاد ثامنالحجج(ع) در بارگاه منور رضوی + عکس
گروه اجتماعی: بر مبنای اسناد آستان قدس رضوی در بارگاه ملکوتی امام رضا(ع)، به مناسبت اعیاد مذهبی، میلاد پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) به خصوص امام هشتم، مجالس جشن و چراغانی، در شب قبل از عید و نیز در روز عید یا ولادت، صورت میگرفته است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، برگزاری مراسم جشن و سرور به مناسبتهای مختلف، در اعیاد مذهبی و موالید ائمه اطهار(ع)، در جوار حرم مطهر امام رضا(ع) از قدیم الایام مرسوم بوده است، از همین رو در مجموعه اسناد موجود در مدیریت امور اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی، اسنادی از دوره ناصرالدین شاه قاجار و بعد از آن وجود دارد.
در این اسناد متولی یا نایب التولیه وقت، به تحویلداران و یا دربانباشی کل، دستور برپایی هر چه با شکوهتر این جشنها و چراغانیکردن مفصل ایوان طلا و صحنهای مقدس را در شب ولادت یا عید و مدیحهسرایی و پذیرایی با شربت، شیرینی و اطعام بر مبنای برخی از موقوفات میداده است.
همچنین اسنادی مربوط به مخارج روشنایی و نیز کارخانه زواری و خدامی آستان قدس نگهداری میشود که دلالت بر افزایش میزان شمع، پیه، موم، روغن منداب و سایر موارد مصرفی جهت روشنایی دارد و جهت چراغانی حرم مطهر، در شبهای ولادت ائمه اطهار(ع)، اعیاد مذهبی، تنوع غذایی در کارخانجات زواری و خدامی و نیز افزایش تعداد مجموعههای پذیرایی در این روزها دارد.
به راحتی میتوان پی برد که در چنین روزها و شبهای مبارکی، حرم مطهر چراغانی مفصل میشده و پذیرایی بسیار خوبی به عمل آمده است و بر مبنای این اسناد در بارگاه ملکوتی امام رضا(ع)، به مناسبت اعیاد مذهبی، میلاد پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) به خصوص امام هشتم، مجالس جشن و چراغانی، در شب قبل از عید و نیز در روز عید یا ولادت، صورت میگرفته است.
برگزاری مجلس سلام
سالم حسینزادهسورشجانی، رییس مرکز اسناد آستان قدس رضوی در گفتوگو با ایکنا اظهار کرد: در دوره قاجار مجالس رسمی سلام در ایوان طلا برگزار میشده است و مطابق مکاتبه و دستور نایب التولیه وقت، در شب عید در ایوان طلا یا در دارالسیادة و در دو صحن مقدس چراغانی مفصل میشده است، مخارج چراغانی آن شب و پذیرایی روز عید جدا از مخارج روزانه محاسبه میشدند و میزان آن مشخص بوده به گونهای که در سالهای متمادی تغییر خاصی در آن رخ نداده است.
حسینزادهسورشجانی افزود: در دوره پهلوی، تغییراتی در تهیه مقدمات کار به وجود آمد از جمله این که دعوت از روحانیون و همچنین استاندارد وقت، رؤسای ادارات دولتی، افسران ارشد لشگری، اعضای عالی رتبه آستان و جمعی از معارف و محترمان شهر از طرف اداره تشریفات آستان قدس رضوی صورت گرفت و مدعوین در تالار تشریفات حضور به هم میرساندند.
تبرّک مجلس با ترنم آیات نور
وی بیان کرد: نایب التولیه وقت نیز شخصاً حضور مییافت با اعلام آماده شدن مجلس ابتدا صدرالحفاظ آیاتی چند از کلام الله مجید با صدای بلند قرائت میکرد، سپس در ساعت معین، تمام حضار که در نقاط معینی نشسته بودند، بلند شده و با احترام میایستادند، در این هنگام رئیس اداره تشریفات پرده از روی تمثال منسوب به امام(که در صدر مجلس جایگاه مخصوص داشت) برمیداشت و همزمان نقاره هم نواخته میشد و بدین شکل انعقاد مجلس رسمی اعلام میشد.
رییس مرکز اسناد آستان قدس رضوی در ادامه ابراز کرد: سپس ملکالشعرای آستان قدس رضوی و گاهی یکی از مهمترین شعرا و اهل منبر، اشعار و مدایحی را به مناسبت آن روز میخواندند، همچنین مجلس با صرف چای، شربت و شیرینی به اتمام میرسید و به هر یک از حاضران بستهای نبات به عنوان تبرک اهدا میکردند.
وی به نمونهای از نحوه برگزاری مراسم ولادت حضرت رضا(ع) در کتاب «شمس الشموس» احتشام کاویانیان اشاره کرد و گفت: در این اثر چنین آمده است: «در روز ولادت امام رضا(ع)ـ نائب التولیه، تعداد دو هزار سکه بزرگ نقره حضرت ـ که روی آن عبارت السطلان علی بن موسیالرضا(ع) ـ نقش شده را به هر یک از حضار به رسم عیدی یک سکه میدهند. هر یک از اعیاد مذکور که دارای موقوفه اطعام باشند از محل موقوفه مذکور، میزهای غذا و میوه در تالارهای تشریفات منظم گردیده، پس از انجام مراسم سلام خاص، مدعوین برای صرف غذا به تالارهای فوقانی هدایت میشوند».
وی بخشی از خطبه معروف مجلس سلام خاص میلاد امام هشتم را از جلد اول کتاب آستان قدس رضوی نوشته عزیزالله عطاردی ذکر کرد و افزود: این خطبه به شرح زیر است: «الحمدُ للهِ رب العالمین، حمداً ازلیاً بادیة و ابداً باازلیتة، سرمداً باطلاقة، ملتجیاً فی مرایا آفاقة حمد الحامدین و دهر الداهرین، صلوات الله و سلام ملائکتة، و حملة عرشة و جمیع خلقة من ارضة و سمائة علی اول ضیاء اشرقت من الشمس القدم و اول کلمة انبعثت من الاسم الاعظم و خلق من بعض انورة العرش و الکرسی واللوح و القلم و العلة الموجود لایجاد کل العالم».
نمونههایی از اسناد جشن و سرور میلاد حضرت رضا(ع)
دستور پخت شیرینی به تحویلدار کل برای مجلس سلام به مناسبت ولادت امام رضا(ع)
صورت هزینه خرید برای مجلس سلام در ایوان طلا به یمن میلاد حضرت رضا(ع)
چراغانی غرفهها و درب کشیکخانه به دستور متولی باشی کل در شب میلاد امام هشتم
سیاهه هزینههای مجلس سلام خاص مولود ثامن الحجج(ع) شامل یخ، سقا، زغال، نبات، نارنج
