سابقه ۳۰۰ ساله فعالیتهای قرآنی در حرم حضرت معصومه(س)
گروه فعالیتهای قرآنی: رئیس مرکز اسناد حرم مطهر حضرت معصومه(س) به اسناد بیش از ۳۰۰ سالهای اشاره کرد که حاکی از برگزاری مستمر برنامههای قرآنی در حرم مطهر حضرت معصومه(س) بوده است.
حجتالاسلام والمسلمین محمد نظری، رئیس مرکز اسناد حرم مطهر حضرت معصومه(س) در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، گفت: در طول دوران و تاریخ آستان مقدس مسلماً اسناد مکتوب و غیر مکتوبی وجود دارد که حاوی اطلاعات ذیقیمتی است؛ اما اینکه این اسناد چگونه در اختیار محققان و مسئولین قرار گیرد کاری بود که بر زمین مانده بود؛ تولیت آستان قم، با درک ضرورتها و اهمیت بالای موضوع حفظ اسناد، موافقت خود را با تأسیس واحد مستقلی در نظام اداری آستان مقدس با عنوان مرکز حفظ، پژوهش و نشر اسناد آستان مقدس در راستای تحقق سند چشمانداز اعلام کرد و این مرکز در سال 1391 تأسیس گردید و فعالیت رسمی خود را تحت مجموعه حوزه تولیت آغاز نمود.
رئیس مرکز اسناد آستان حضرت معصومه(س) افزود: انبوهی از اطلاعات مکتوب در این زمینه وجود دارد و باید کاری کرد که این اسناد تنظیم شده و هدفمند در اختیار افراد مختلف قرار گیرد؛ افرادی که میتوانند از این اسناد استفاده کنند.
نظری گفت: در این مرکز مجموعه اطلاعات و کلیه اسناد مکتوبی که از گذشته در اختیار ما قرار دارد را فهرست بندی میکنیم و به نرمافزار خاصی تحویل میدهیم و کسانی که بخواهند در خصوص موضوعی اطلاعاتی را کسب کنند به این فهرست مراجعه میکنند.
تمام اسناد در اختیار تمامی افراد قرار نمیگیرد
وی با بیان این که در این مرکز اطلاعات هر سند طبقهبندی است و تمام اسناد در اختیار تمامی افراد قرار نمیگیرد گفت: برخی از اسناد در اختیار عموم قرار میگیرند و همه میتوانند از آنها استفاده کنند، ولی یک سری از اسناد است که تنها در اختیار مدیران آستان و یا شخص تولیت قرار میگیرد.
رئیس مرکز اسناد آستان حضرت معصومه(س) گفت: اسناد پس از جمعآوری از بایگانیها مورد بررسی قرار گرفته و اطلاعات آنها ثبت شده و سپس از آنها عکس گرفته میشود و کسانی که سندی را احتیاج داشته باشند عکس سند در اختیارشان قرار داده میشود.
وی گفت: تصاویر تمامی عملیاتی که در آستان مقدس صورت گرفته است جمعآوری شده و یا تصویر برداری میشود و برای مثال اگر کسی بخواهد در مورد گلدسته سمت چپ صحن عتیق اطلاعاتی را به دست آورد، این اطلاعات دسته بندی و در یک جا در اختیارش قرار داده میشود.
تمامی اسناد صوتی و تصویری مربوط به آستان مقدس جمعآوری شده است
حجت الاسلام والمسلمین نظری گفت: تمامی اسناد صوتی و تصویری مربوط به آستان مقدس جمعآوری شده و خلاصه برداری میشود و محققین میتوانند از این مجموعه استفاده کنند.
رئیس مرکز اسناد آستان حضرت معصومه(س) با بیان اینکه اسناد آستان مقدس را فقط در بایگانیهای آستان نمیتوانیم پیدا کنیم گفت: وظیفه داریم هر آنچه مربوط به آستان در هر سازمانی در کشور باشد را پیدا کنیم و اجازه میگیریم که تصویری از آنها تهیه کرده و آنها را مورد مطالعه قرار دهیم.
وی گفت: تهیه این اسناد کار بسیار مشکل و زمانبری است، ولی به هر حال کار جدیدی است که در آستان شروع شده و سازمانهای دیگر نیز باید به این کار اقدام کنند.
وی با بیان این که در مورد نامههای امام خمینی(ره) چندین کتاب چاپ شده است، اما در مورد جوانی امام(ره) اطلاعاتی وجود ندارد گفت: معمولاً بسیاری از افراد انگیزهای برای نگهداری این اطلاعات ندارند، البته عدهای نیز به خاطرهنویسی میپردازند که کار بسیار خوبی است.
نظری بیان کرد: مرکز اسناد حرم تا کنون چندین کتاب منتشر کرده است که از آن جمله میتوان به کتبی چون ستارگان حرم شامل تاریخ و شرح حال علمای مدفون در حرم، اسناد مشاغل آستانه، وقایع اتفاقیه حرم از سال 53، صحن عتیق از سال 925 قمری تا کنون، تاریخ تحولات حرم و چلچراغ حرم اشاره کرد.
وی گفت: یکی از نکات بسیار جالبی که در کتب سه گانه مشاغل آستانه به چشم میخورد، اسنادی است که در این کتاب در خصوص اسناد خاص فعالیتهای قرآنی در حرم مطهر ذکر شده است. این اسناد به شکلی است که میتوان ادعا کرد که فعالیتهای قرآنی از زمانی که این اسناند در قالب تبدیل شدن بقعه و روضه مبارکه به حرم صاحب تولیت و حکم عالیه حکومتی مبدل شده است، فعالیتهای قرآنی در آن برگزار شده و از اصلیترین برنامههای حرم نیز بوده است.
بیش از 300 سال از توسعه حرم از حیث ظاهری و تشکیلاتی می گذرد
نظری بیان کرد: از زمانی که این حرم از حیث ظاهری و تشکیلاتی توسعه یافت بیش از سیصدسال میگذرد از زمان پادشاهانی چون کریمخان زند و پادشاهان قاجار تا زمان پهلوی دوم که اداره امورات حرم به اوقاف واگذار شد، احکام بسیاری فعالان قرآنی و دینی در حرم با حکم تولیت و پادشاه وقت صورت میگرفته است.
وی گفت: در آن زمان و در اسنادی که صدها سطر نیز از آن موجود است، مشاغلی چون حافظی، و... در حرم بوده که این مشاغل معنوی، در واقع مستقیما مرتبط با قرآن بوده است؛ یعنی مقامات مذهبی و حکومتی تایید میکردند که چه افرادی صلاحیت اداره فعالتی قرآنی در حرم را دارند و برای وی مجوزی در قالب حکم و لقب رسمی برای تدریس و تلاوت قرآن در حرم در نظر میگرفتند.
رئیس مرکز اسناد آستان حضرت معصومه(س) خاطرنشان کرد: سابقه فعالیتهای قرآنی ثبت شده در حرم به بیش از سیصدسال پیش باز میگردد و این جمع خوانی و آموزش قرآن در حرم سابقهای دیرینه دارد و این روضه مبارکه از مهمترین مکانهای نشر قرآن و معارف قرآنی و آموزش آن در قم بوده است.
وی گفت: امروزه اسنادی در حرم موجود است که در آن احکامی که تولیتها و امرای مختلف برای فعالان قرآنی در حرم در نظر میگرفتند قید شده و برای بسیاری از پژوهشگران جای شگفتی دارد.
