تهدیدات و فرصت‌های شبکه‌های اجتماعی

لیلا کریمی، کارشناس مسائل اجتماعی در گفت‌و گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، با بیان اینکه کامپیوتر و اینترنت مانند سایر تکنولوژی‌های ساخته شده به دست انسان مدرن، یک شمشیر دو لبه است، گفت: تمامی مصنوعات بشر هم می‌تواند تهدیدی علیه خودش محسوب شود و هم می‌تواند امکانات و فرصت‌هایی را برای رفاه و آسایش بیشتر او فراهم کند.
وی افزود: این خود وسیله یا ابزار نیست که خوب یا بد است، بلکه انسانی که این وسیله را به کار می‌برد ممکن است نیت خوب یا بدی داشته باشد.
این کارشناس مسائل اجتماعی با بیان اینکه اگر از اینترنت و امکانات متنوع دنیای ارتباطات استفاده درستی شود فرصت‌آفرین و اگر به نادرستی و در راه ناصواب به کار برده شود می‌تواند تهدید‌آمیز و خطرناک باشد، بیان کرد: شبکه‌های اجتماعی نیز همین خاصیت را دارند، از یک طرف ابزار بسیار مفیدی می‌توانند باشند.
کریمی خاطرنشان کرد: افزایش مشارکت اجتماعی افراد و به اشتراک گذاشتن مطالب علمی و فرهنگی، انتشار سریع و آسان اخبار و اطلاعات، امکان بیان ایده‌ها به صورت آزادانه و آشنایی با ایده‌ها و سلیقه‌های دیگران، افزایش قدرت تحلیل و روحیه انتقادپذیری، شکل‌گیری خرد جمعی، برقراری ارتباط با دوستان و آشنایان حتی از مسافت های بسیار دور و آشنایی با افرادی از کشورها و فرهنگ‌های مختلف از جمله کارکردهای مفید شبکه‌های اجتماعی است.

شکل‌گیری و ترویج سریع شایعات و اخبار کذب
وی با اشاره به کارکردهای مخرب شبکه‌های اجتماعی، خاطرنشان کرد: یکی از ویژگی های مهم و مخرب شبکه‌های اجتماعی، امکان شکل گیری و ترویج سریع شایعات و اخبار کذب است.
کریمی با بیان اینکه در بسیاری از موارد شناسایی هویت واقعی افراد در فضای مجازی امکان‌پذیر نیست و کنترلی بر تولید محتوا وجود ندارد، گفت: در این شبکه‌ها ممکن است شایعاتی رواج یابد و کاربران بی دقتی که توجهی به موثق بودن خبر ندارند، به انتشار این اخبار کذب و شایعات دامن بزنند که این موضوع در برخی مواقع ممکن است تنش و اضطراب بیجا در جامعه ایجاد کند.
کریمی ادامه داد: یکی دیگر از کارکردهای مخرب شبکه‌های اجتماعی زمانی خود را نمایان می‌کند که این شبکه‌ها ابزاری برای گروه‌های مغرض فراهم می‌کند تا به تبلیغات ضد دینی و ترویج بی اخلاقی و بی بند و باری بپردازند.
این کارشناس مسائل اجتماعی تصریح کرد: نقض حریم خصوصی افراد، به سرقت رفتن عکس ها و اطلاعات شخصی افراد، تأثیرات منفی رفتاری نظیر انزوا و دور شدن از محیط های اجتماعی واقعی از دیگر پیامدهای منفی این شبکه ها است.  
وی با بیان اینکه از شبکه های اجتماعی می توان  در راستای ترویج و توسعه فرهنگ خودی استفاده کرد، گفت: این شبکه ها می تواند حکم ظرفی خالی را داشته باشد که ما با محتوای مطلوب و دلخواه خودمان آن را  پر می کنیم.
این کارشناس مسائل اجتماعی بیان کرد: نمی‌توان و نباید به این علت که این تکنولوژی ها ساخته دست بیگانگان است و یا اینکه عده ای استفاده نادرست از آن می کنند، خودمان را از امکانات بی نظیر آن ها محروم کنیم.
کریمی با اشاره به این حدیث پیامبر اکرم(ص) «اطلبوا العلم و لو بالصین»، ادامه داد:  پیامبر اکرم (ص) مسلمانان را به طلب علم، حتی اگر کفار و مشرکان مولد و مبدع آن باشند، تشویق می فرمایند و برهمین اساس ما می توانیم به روشی هوشمندانه و اخلاق مدارانه از علم و تکنولوژی بهره ببریم و به ترویج فرهنگ غنی ایرانی و اسلامی خودمان بپردازیم. 

شبکه‌های اجتماعی فی‌نفسه نمی‌توانند منشاء اثر باشند
وی افزود: شبکه‌های اجتماعی فی نفسه نمی توانند منشاء اثر باشند اما محتوایی که منتقل می کنند می توانند مفید یا مخرب باشند و اثرات مطلوب یا نامطلوبی بر جای بگذارند.
این پژوهشگر مسائل اجتماعی ادامه داد:  در کنار مزایایی که شبکه های اجتماعی در جامعه داشته است، در سال های اخیر شاهد تلاش هایی از سوی بیگانگان و بدخواهان بوده ایم که از طریق این شبکه ها در ذهن و زندگی مردم به ویژه جوانان نفوذ کنند و به القاء فرهنگ خودشان بپردازند که این تلاش ها در ادامه همان پروژه تهاجم فرهنگی است که غرب در دهه های اخیر دنبال کرده است.
وی با بیان اینکه بیگانگان در استفاده از تکنولوژی های جدید و شبکه های اجتماعی جذاب برای ترویج فرهنگ و جهان بینی خودشان بسیار هوشمندانه عمل کرده اند، گفت: آنها می دانند که بیشترین کاربران این شبکه ها جوان ها هستند، زیرا جوان ها سرنوشت سازترین اقشار جامعه هستند و حال و آینده هر کشور در دستان آن هاست.
کریمی خاطرنشان کرد: برخی مطالب و محتوای منتقل شده از طریق اینترنت و شبکه های اجتماعی می تواند یک جوان را از زمینه های فرهنگی، اعتقادی و ارزشی خود دور کند و او را به سوی تصمیمات و رفتارهایی سوق دهد که پسندیده جامعه ما نیست.
وی بیان کرد: بروز اختلافات خانوادگی به ویژه در زوج‌های جوانی که به تازگی زندگی مشترکشان را شروع کرده اند، سرد شدن روابط زناشویی، رواج بی اعتمادی، بی قیدی، خیانت در میان زوجین، طلاق و بسیاری مشکلات دیگر می تواند به خاطر استفاده بی رویه و نادرست از شبکه‌های اجتماعی تشدید شود.

تقلید کورکورانه و رواج الگوهای غلط
این کارشناس مسائل اجتماعی افزود: تقلید کورکورانه و رواج الگوهای غلط، ترویج مصرف گرایی، تجمل گرایی و ایجاد احساس نیاز کاذب به محصولات لوکس، جمع گریزی و تضعیف مهارت‌های اجتماعی به ویژه در نوجوانان، افت تحصیلی، کاهلی در کار و بسیاری کژرفتاری ها نیز می تواند از عواقب نامطلوب حضور بیش از حد در این شبکه ها باشد.
وی با بیان اینکه با فیلترینگ و کنترل محتوای رد و بدل شده در این شبکه ها می توان بخشی از مشکلات پیش آمده را حل کرد، گفت: اما این یک راه حل مؤثر همیشگی نیست، بلکه باید به دنبال راهکارهایی عمیق تر و ریشه ای باشیم .
کریمی با بیان اینکه انتقاد محض و انکار مطلق این شبکه ها منجر به جبهه گیری در افراد به ویژه در جوانان خواهد شد، بیان کرد:  باید آگاهی عمومی و بینش جوانان را بالا ببریم تا تحت تأثیر هر مطلب بی اساسی که می شنوند، قرار نگیرند.
این کارشناس مسائل اجتماعی ادامه داد: همچنین باید جوانان را نه فقط با نکوهش و نصیحت بلکه به شیوه هایی جذاب و جدید در معرض فرهنگ غنی خودمان قرار دهیم و با ایجاد حس غرور و عزت نفس در جوانان، آنان را با دست پر به مصاف فرهنگ های بیگانه بفرستیم.
وی با بیان اینکه شبکه های اجتماعی تنها وسیله ای برای رسیدن به اهداف مختلف هستند، تصریح کرد: اگر دشمنان و بدخواهان ما از این ابزار برای ضربه زدن به جامعه بهره می برند، ما هم می توانیم از همین وسیله برای تقویت خودمان استفاده کنیم.
وی ادامه داد: فرهنگ ایرانی و اسلامی ما به قدری غنی و قوی است که جوانان مان را سیراب کند، برهمین اساس باید با ترویج فرهنگ خودی در میان جوانان آنان را در برابر محتواهای بدخواهانه واکسینه کنیم.