ذبح خواسته‌های دنیوی در مسیر بندگی/ عید قربان؛ روزی برای رسیدن به تقوا

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حاجیان، سرزمین عرفات و مشعر را در حالی پشت سر گذاشتند که کوله‌باری از معرفت، شعور و عشق به ذات لایزال الهی را توشه خود کردند و اینک با ورود به وادی منا، همچون ابراهیم(ع)، باید عشق خود را به معبود، با قربانی کردن، نشان دهند.

ابراهیم(ع)، اسماعیل(ع) را که حاصل زندگی و تمام سرمایه‌اش بود، برای قربانی به مسلخ عشق برد تا همه هستی‌اش را در برابر معبودش قربانی کند و خلوص خود را در بندگی، به اوج رساند، خداوند نیز به پاس این اخلاص بنده خود، عملی نمادین را در مناسک حج قرار داد تا ذکر ارادت ابراهیم(ع) به پروردگار تا قیامت ماندگار شود.

قربانی کردن در عید أضحی از جمله شعائری است که آرامش را برای انفاق‌کننده به ارمغان می‌آورد و او را در زمره محسنین قرار می‌دهد، درباره فلسفه قربانی کردن و تأکید اسلام بر آن، با حجت‌الاسلام علی جلائیان، مدیر پژوهش دانشگاه اسلامی رضوی و حجت‌الاسلام محمد‌علی فیض‌آبادی، مدرس حوزه و دانشگاه، به گفت‌و‌گو پرداختیم و نظر آنها را در این‌باره جویا شدیم.

ذبح خواسته‌های دنیوی در مسیر بندگی/ عید قربان روزی برای رسیدن به تقواست

حجت‌الاسلام علی جلائیان، مدیر پژوهش دانشگاه اسلامی رضوی با اشاره به اینکه قربانی کردن، یادآور یکی از بندگان خالص الهی، حضرت ابراهیم(ع) است، اظهار کرد: هنگامی که حضرت ابراهیم(ع)، در سنین پیری، تمام آرزوها و آینده خود را در فرزند جوانش می‌بیند، دستور به مسلخ بردن اسماعیل(ع) را دریافت می‌کند. در حقیقت، قرار است با این عمل، تمام خواسته‌های دنیایی خود را در مسیر بندگی ذبح کند.

وی با بیان اینکه هدف از قربانی کردن، دست یافتن به توحید و تقواست، ابراز کرد: قربانی کردن، اعلام این مطلب است که تمام هوا و هوس خود را در برابر خواست الهی به قربانگاه می‌برم و در مقابل پروردگار، از هر آنچه دوست دارم، می‌گذرم و نه‌تنها سرمایه مادی بلکه جسم و روح خود را در برابر فرمان الهی، خاضع و خاشع می‌کنم و اسماعیل ما، هوا و هوس، مقام، مال، حب زن و فرزند و.. است که می‌تواند ما را از رسیدن به معرفت الهی بازدارد و قربانی کردن آنهاست که قرب الهی را میسر می‌کند.

مدیر پژوهش دانشگاه علوم اسلامی رضوی افزود: هنگامی که انسان، حیوانی را به رسم بندگی بر خاک می‌اندازد و قربانی می‌کند، می‌خواهد پا در مسیر حضرت ابراهیم(ع) بگذارد و حنجره هوای نفس و طمع را قربانی کند تا در فتنه آرزوها و امیال دنیوی گرفتار نشود.

زمینه مشارکت در رفع مشکلات اقتصادی جامعه در قربانی کردن

وی با اشاره به اینکه با قربانی کردن، دست از مظاهر دنیایی می‌شوییم، گفت: با توجه به اینکه انسان در قربانی کردن، حیوان حلال گوشتی را ذبح می‌کند، زمینه‌ای برای صدقه دادن و کمک به تغذیه افراد پیرامونی خود را فراهم می‌کند، به این ترتیب، علاوه بر پاکسازی روح، زمینه مشارکت در رفع مشکلات اقتصادی جامعه نیز در قربانی کردن فراهم می‌شود.

حجت‌الاسلام جلائیان با بیان اینکه در روایات آمده است که گوشت قربانی را به سه قسمت برای نیازمندان، همسایگان و خانواده تقسیم کنید، ابراز کرد: از آنجا که استفاده از گوشت در فاصله‌های منظم برای بدن، ضروری است، علاوه بر آنکه گوشت قربانی به نیازمندان و همسایگان می‌رسد، خانواده فرد نیز از آن بهره می‌برند.

آرامش روانی، ارمغانی برای انفاق‌کننده

مدیر پژوهش دانشگاه علوم اسلامی رضوی ادامه داد: قربانی کردن، حالتی از رضایت را در شخص انفاق‌کننده ایجاد می‌کند که توانسته است باری را از دوش دیگران بردارد. فردی که بتواند در زندگی دیگران، تأثیر مثبتی داشته باشد، به آرامش روانی دست می‌یابد.

حجت‌الاسلام جلائیان با بیان اینکه خداوند برکتی را به قربانی‌کننده عنایت می‌کند، اظهار کرد: از طرفی، تقسیم گوشت قربانی میان خویشان و همسایگان، علاوه بر جذب محبت، زمینه از بین رفتن برخی از ناراحتی‌ها را نیز فراهم می‌کند.

وی به تأکید قربانی کردن در روایات اشاره و ابراز کرد: اگر کسی توانایی قربانی کردن به صورت فردی ندارد، می‌تواند با مشارکت چند نفر، گوسفندی را قربانی کنند و علاوه بر تقسیم گوشت آن میان نیازمندان، خود نیز از آن بهره‌مند شوند.

حجت‌الاسلام محمد‌علی فیض‌آبادی، مدرس حوزه و دانشگاه نیز در گفت‌وگو با ایکنا، فلسفه قربانی کردن را از منظر قرآن و آیات 36 و 37 سوره حج بازگو و هشت نکته مربوط به قربانی کردن را از این آیات بیان کرد.

قربانی کردن، از شعائر الهی، مصداق نیکوکاری

حجت‌الاسلام فیض‌آبادی به آیات 36 و 37 سوره حج اشاره  و ابراز کرد: اولین نکته‌ای که از آیه 36 سوره حج «وَالْبُدْنَ جَعَلْنَاهَا لَکُم مِّن شَعَائِرِ اللَّهِ، و شتران فربه را براى شما از [جمله] شعایر خدا قرار دادیم» استفاده می‌شود، این است که بحث قربانی، از شعائر الهی است. در اسلام، نمادهایی وجود دارد که برای تبلیغ فرهنگ اسلام، همیشه باید باشند و قربانی کردن نیز از آن شعائر الهی است.

وی با اشاره به اینکه انسان‌ها، خیر را  فقط در مسائل مادی می‌بینند، اظهار کرد: ولی  خداوند در قوانین خود به دنبال خیر است «...لَکُمْ فِیهَا خَیْرٌ، در آنها براى شما خیر است » که گاهی خیر مادی و گاهی خیر معنوی را شامل می‌شود. همچنین، در این آیه، درباره قربانی می‌فرماید  که هم خودتان از آن استفاده کنید و هم نیازمندان دیگر را از گوشت آن، بهره‌مند کنید .«...‌فَکُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ، ... از آنها بخورید و به تنگدست [سائل] و به بینوا[ى غیر سائل] بخورانید».

این مدرس حوزه و دانشگاه افزود: خداوند در پایان آیه 36، «...کَذَلِکَ سَخَّرْنَاهَا لَکُمْ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ، ... این گونه آن‌ها را براى شما رام کردیم امید که شکرگزار باشید» نعمت رام شدن و تسخیر حیواناتی مانند شتر و گوسفند را یادآوری می‌کند و شکرگزاری این نعمت الهی را متذکر می‌شود.

وی به فراز ابتدایی آیه 37 سوره حج «لَن یَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَکِن یَنَالُهُ التَّقْوَى مِنکُمْ، هرگز [نه] گوشت‌هاى آن‌ها و نه خون‌هایشان به خدا نخواهد رسید ولى [این] تقواى شماست که به او مى‏‌رسد»، اشاره کرد و گفت: با توجه به اینکه انسان در قربانی کردن، از مال خود می‌گذرد، تقوای او افزایش می‌یابد؛ تقوا، ملکه‌ای در درون انسان است که موجب می‌شود تا در خلوت نیز حریم خدا را حفظ کند.

حجت‌الاسلام فیض‌آبادی به نکات دیگر این آیه اشاره و ابراز کرد: «...کَذَلِکَ سَخَّرَهَا لَکُمْ لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاکُمْ وَبَشِّرِ الْمُحْسِنِینَ،... این گونه [خداوند] آن‌ها را براى شما رام کرد تا خدا را به پاس آنکه شما را هدایت نموده به بزرگى یاد کنید و نیکوکاران را مژده ده»، خداوند در این آیه از مؤمنان می‌خواهد که به واسطه هدایت از جانب پروردگار، او را بزرگ شمارند. همچنین، قربانی کردن را از مصادیق نیکوکاری به شمار می‌آورد.

براین اساس است که مسلمانان با امید به وعده خداوند و به شکرانه راه یافتن به خلوت دوست و سیراب شدن از معرفت پروردگار، چنین روزی را عید می‌دانند و با تقسیم گوشت قربانی، در واقع، شادی عید را با یکدیگر قسمت می‌کنند.