کلنگ تخریب بر پیکر نخستین مهدیه کشور/ معاصربودن؛ بهانه‌ای برای فداشدن هویت مذهبی مشهد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، هویت یک کشور و یک شهر را بنا و معماری تاریخی آن شهر یا کشور به معرض نمایش می‌گذارد، در کشور بزرگ و پهناور ایران که میراث با ارزشی در جای جای شهر و روستاهایش نهفته است که برخی از این بناها مورد توجه قرار می‌گیرد و برخی دیگر بی‌مهری‌های زیادی را تحمل می‌کنند.

در خارج از این مرز و بوم، کشورهایی وجود دارند که تنها به پوتین یک سرباز جنگ برگشته که در قسمتی از مزرعه‌ای پیدا شده افتخار می‌کنند و آن مکان تبدیل به موزه آثار ماندگار می‌شود، اما جای بسی تأسف دارد که در داخل این مرزو بوم در شهری که قرار است عنوان پایتخت فرهنگی و هنری را یدک بکشد، بناهایی تخریب می‌شود که هیچ پاسخی برایش نمی‌توان پیدا کرد.

این روزها کمپینی با عنوان «نه به تخریب اولین مهدیه کشور» در مشهد راه‌اندازی شده است، ساختمانی که در سال‌های نه چندان دور توسط مرحوم علی‌اصغر عابدزاده به عنوان نخستین مهدیه کشور در کوچه پشت باغ نادری مشهد ساخته شد اما از چند روز گذشته، نوای تخریب آن در مشهد زمزمه می‌شد که بالاخره کلنگ خراب کردن این بنا زده شد.

ساخت نخستین بنای مهدیه کشور

نخستین بنای مهدیه کشور در بالا خیابان مشهد توسط مرحوم علی‌اصغر عابدزاده، مبتکر و مؤسس نخستین بنای مهدیه در کشور در سال ۱۳۲۶ راه‌اندازی شد. ساختمان این بنا دارای حیاط، سالن اجتماعات برای سخنرانی و برگزاری مراسم و اتاق‌های متعدد برای آموزش طلاب بود و مرحوم عابدزاده این محل را به عنوان ستاد و مرکز فعالیت‌های خود درآورد.   

مرحوم عابدزاده قریب به چهل سال مهدیه را به هزینه شخصی خود اداره کرد و نام حضرت مهدی(عج) را برآن گذاشت، در آن هنگام از این موارد و امورات خیر نه چیزی شنیده و نه دیده شده بود و ایشان از جایی الگوبرداری نکرد، چرا که در فضای خفقان آن زمان چنین چیزهایی دیده نمی‌شد بلکه همه این الگوها برگرفته از ذهن خلاف خودش بود که زمینی بکر را تهیه و ساختمان مهدیه را بنا کند.

هنوز 68 سال از عمر بنایی که عنوان «نخستین مهدیه کشور» را یدک می‌کشد، نگذشته است، بنایی که این روزها حال خوشی ندارد چراکه از چند روز گذشته کلنگ تخریب این مکان برای ساخت خوابگاه آغاز شده است و مسئولان از پاسخگویی در این زمینه خودداری کرده و به جوابی نه چندان قانع کننده بسنده می‌کنند.

بیانیه پویش مردمی (کمپین) نه به تخریب اولین مهدیه کشور

بر این اساس جمعی از دانشگاهیان، اهالی رسانه و دوستداران تاریخ و هویت مشهد مقدس در قالب پویش مردمی(کمپین) «نه به تخریب اولین مهدیه کشور» بیانیه‌ای صادر کرده است که در آن بر توجه بیشتر مسئولان در زمینه آثار تأکید شده است، در این بیانیه آمده است: در زمانی که مشهد مقدس اندک راهی تا پوشیدن جامه «پایتخت فرهنگی جهان اسلام» فاصله دارد و هر دم از زبان مسئولان و صاحب‌نظران سخنی درباره لزوم تقویت هویت شهری شنیده می‌شود، تعجب‌آور و اسف‌بار است که هر از چندی خبر تخریب یا زمینه‌چینی تخریب بنایی هویتی از گوشه ‌و کنار شهر به گوش می‌رسد، اسف‌‌بارتر اینکه پس از تخریب بخش اعظمی از هویت تاریخی این شهر در طرح‌های ریز و درشت سال‌های اخیر، حال گویا نهادهای متولی حوزه فرهنگ که هویت‌سازی را از آن‌ها متوقعیم، کمر به از بین بردن هویت دینی این شهر بسته‌ و در راه نوسازی بی‌برنامه آن گام برمی‌دارند.

این پویش مردمی در بیانیه خود آورده است: در میان بهت و افسوس فراوان، اخیرا انتشار خبر زمینه‌چینی یکی از مؤسسات دینی برای تخریب مهدیه مرحوم علی‌اصغر عابدزاده موجبات نگرانی بسیاری از دوست‌داران تاریخ مشهد و علاقه‌مندان به آن مرحوم را فراهم آورده و بیم آن می‌رود که این محل نیز مانند بسیاری از اماکن هویت‌بخش مشهد مقدس قربانی بی‌برنامه‌گی، بی‌توجهی و کج‌سلیقگی مسئولان شود. لذا معتقدیم که در این زمینه ارزیابی صحیح و دقیقی از سوی آن نهاد محترم صورت نگرفته و تخریب این بنا ضربه‌ای جبران‌ناپذیر بر هویت دینی این شهر مقدس است.

همچنین تأکید کرده‌اند: در امیدواریم این یادآوری زمینه‌ای را فراهم کند تا مهدیه، مزار و منزل مسکونی مرحوم عابدزاده از بیم تخریب رهیده و نام نیک این خیر بزرگ همواره زیبنده این شهر باقی بماند. در پایان ذکر این نکته نیز خالی از لطف نیست که مهدیه این مرحوم به عنوان اولین مهدیه کشور، الگوی مهدیه‌های متعدد شهرهای دیگر و منشا بسیاری از حرکت‌های اثرگذار مهدوی بوده و از این نظر می‌توان آن را سزاوار ثبت در فهرست آثار ملی دانست.

این بنا نه از جهت قدمت بلکه به لحاظ هویت فرهنگی، مذهبی و دینی شهر مشهد مورد توجه دانشگاهیان و اهالی فرهنگ و ادب قرار دارد که متأسفانه بانگ تخریب آن از چند روز گذشته نواخته شد و این ساختمان که خاطرات زیادی را در خود از تاریخ قبل و بعد از انقلاب جای داده بود، به دست کارگران برای تخریب سپرده شد که برای چرایی این اقدام به سراغ مسئولان رفته تا پاسخی برای این اقدام بیابیم.

اما پاسخ‌هایی که شنیده می‌شود چندان مورد رضایت و قانع کننده نیست، در این راستا حجت‌الاسلام عبدالله دهقانی، معاون اداری و مالی مجتمع آموزش عالی جامعة المصطفی(ص) العالمیة مشهد در پاسخ تلفنی به خبرنگار ایکنا ضمن شکایت و گله‌مندی از یک روزنامه کشوری که به تحریف صحبت‌های وی اقدام کرده است، اظهار کرد: تمام حرف‌ها را به این روزنامه زده‌ام و پاسخی دیگر ندارم، چه فایده که حرف‌هایم آنطور که هست به درستی بیان نمی‌شود.

وی در ادامه افزود: خانواده مرحوم عابدزاده در قم ساکن هستند که برای تخریب و بازسازی این مکان اجازه کتبی داده‌اند و سندی هم موجود است که این اقدام با اجازه مسئولان و خانواده این مرحوم صورت گرفته است.

در ادامه برای پیگیری بیشتر این موضوع بارها با حجت‌الاسلام انصاری‌مهر، مدیر روابط عمومی جامعة المصطفی(ص) العالمیة مشهد تماس گرفته شد و با پیام نیز به ایشان موضوع مطرح گردید اما متأسفانه تا زمان ارسال این گزارش، پاسخی دریافت نکردیم.

محمدرضا پهلوان، مسئول روابط عمومی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی نیز به خبرنگار ایکنا در خصوص اینکه آیا این بنا در مرحله ثبت ملی بوده است، عنوان کرد: بنایی که تخریب شده، فقط یک تیر آهن است و بنای معاصر به شمار می رود که ارزش ثبت شدن نداشت، ضمن اینکه خانواده مرحوم عابدزاده خودشان اجازه تخریب را به جامعه المصطفی داده اند زیرا اگر بنای ثبتی بود میراث فرهنگی حتما وارد این قضیه می شد و این بنا ارزش ثبتی نداشته است و بنایی معاصر بوده که تخریب شده است.

با توجه به قرار گرفتن در آستانه سال ۲۰۱۷ میلادی که مشهد به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام، میزبان مدیران فرهنگی جهان اسلام خواهد بود، هیچ کس تصور نمی‌کرد این بنا از سوی مجموعه‌ای که تلاش برای گسترش اسلام و تشییع راستین در جهان دارد، تخریب شود. چرا باید بناهای تاریخی و قدیمی کشورمان چه قدمت داشته باشند و نداشته باشند، به همین سادگی تنها با برچسب معاصر بودن از بین بروند، معاصر و غیرمعاصر فرقی ندارد بنای تاریخی، فرهنگی و هویتی مشهد ارزشمند است چه در میراث ملی ثبت شوند و چه پشت درهای بسته بمانند.

زری ابو