هیئتی با بیش از ۱۰۰ سال قدمت در بردسکن/ نگاهی به آئین عزاداری در این شهر

محمد علی بدری، محقق فرهنگ عامه، در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی گفت: در شهرستان بردسکن بیش از ۲۰ هیئت عزاداری وجود دارد که اولین هیئت و قدیمی‌ترین آن‌ها با بیش از ۱۰۰ سال قدمت تحت عنوان «هیئت عزاداران حسینی» به سوگواری سرور و سالار شهیدان می‌پردازد.

درباره سنت‌های عزاداری مردم شهرستان بردسکن اظهار کرد: از دو روز مانده به محرم، هر هیئتی برای خود تعدادی «علم» به عنوان نماد محرم می‌بندد و سر در تکایا قرار می‌دهد.

بدری با اشاره به اینکه شب اول محرم همگی سوگواران آماده عزاداری برای امام حسین(ع) هستند، ابراز کرد: در شب دوم محرم نیز تعدادی از جوانان و افراد مسن تر از هیئت‌های مختلف با تعدادی علم و گروهی طبل زن از جایگاه مخصوصی که دارند در قالب دسته‌های سینه زنی و زنجیرزنی به سمت تکیه به راه می‌افتند.

وی افزود: در شب سوم محرم، دسته‌های سینه زنی به همراه زنجیرزنان و گروهی از طبل زن‌ها و سنج زن‌ها، یک نفر به عنوان نوحه خوان به همراه یک گاری که بالای آن تعدادی بلندگو نصب شده است به سمت تکیه خود به راه می‌افتند؛ در بین راه خانواده‌ها در مسیر هیئت سپند دود می‌کنند، گاهی خرمای نذری بین عزاداران تقسیم می‌کنند و هیئت با شور و حال خاصی از خیابان‌ها می‌گذرد تا به تکیه برسد.

این پژوهشگر بیان کرد: در شب‌های چهارم، پنجم و ششم نیز تمامی هیئت‌ها با نظمی خاص با علم و دسته‌های سینه زنی و زنجیرزنی عزاداری کرده و زمانی که وارد تکیه می‌شوند، به سینه زنی می‌پردازند.

وی در خصوص شب هفتم محرم ابراز کرد: شب هفتم محرم از هر هیئتی دسته‌های سینه زنی و زنجیرزنی و سنج زنی به راه می‌افتند که با این هیئت علم‌های رنگارنگ (که نماد عزاداری است) دیده می‌شود؛ در بین هیئت‌ها نیز در هر ۵۰ متری یک نفر سپند دود کرده و گاهی نیز گوسفندی نذری را ذبح می‌کنند.

این پژوهشگرافزود: شب هشتم محرم هم که شب تاسوعای حسینی است، هیئت‌ها در حرکت یاحسین(ع) گویان سینه و زنجیر می‌زنند تا به تکیه برسند، سپس در تکیه یک روحانی بر منبر می‌رود و در رابطه با قیام حضرت اباعبدالله الحسین(ع) مطالبی را بیان می‌کند.

وی با بیان اینکه شب نهم محرم دسته‌های سینه زنی و زنجیرزنی مثل شب‌های گذشته به حرکت درمی‌آیند؛ ذبح گوسفند و شتر و یا گاو یک سنت است که از شب هشتم محرم اجرا می‌شود، اظهار کرد: در شب دهم محرم هم که شب عاشورای حسینی است، جوانان و خردسالان بیشتر از همه در مراسم سوگواری شرکت می کنند و به سینه زنی و زنجیرزنی می‌پردازند.

این پژوهشگر فرهنگ عامه تصریح کرد: شب عاشورا، هر هیئتی برای صبح، «نخلی» را آماده و آذین می‌کند و روز دهم محرم که روز عاشورای حسینی است، تمام هیئت‌های عزادار شهرستان به ترتیب هر کدام با یک نخل و تعدادی علم رنگارنگ جلوی هیئت حرکت می‌کنند.

وی افزود: در این روز، تعداد هیئت‌های عزاداری بسیار زیاد است، زمانی که اولین هیئت به طرف بهشت رضای بردسکن، محل دفن شهدا می‌رسد، آخرین هیئت در میدان مرکزی بردسکن قرار می‌گیرد و هنگامی که همه هیئت‌های شهرستان وارد بهشت رضا(ع) می‌شوند، به عزاداری می‌پردازند.

بدری ادامه داد: پس از اتمام مراسم عزاداری، نماز ظهر عاشورا در گلزار شهدا اقامه می‌شود و سپس هرکس در هیئت خود به صرف ناهار دعوت می‌شود؛ شب یازدهم هم مراسم شام غریبان توسط عاشقان حسینی با اهدای یک شمع و گذاشتن آن داخل شمعدان ویژه برگزار می‌شود.

علی نوری