
محسن توسلی، هنرمند نقاشیخط مشهدی در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با بیان اینکه نقاشیخط میتواند در کنار هنرهای دیگری مانند تعزیهخوانی کاربرد داشته باشد، ابراز کرد: از آنجا که این هنر برای فضاهای خاصی تعریف شده است، برای ورود به تکایا، سطح شهر و منابر باید با ساده کردن فرمها و رنگها انجام شود تا قابلیت اجرا در این فضاها را داشته باشد.
وی درباره تأثیرگذاری این هنر در تبیین پیام عاشورا، اظهار کرد: با توجه به اینکه هنر نقاشیخط، چندوجهی است، وقتی هنر خوشنویسی و نقاشی با یکدیگر همراه میشوند، فضای بصری لازم را برای هر مخاطبی میتوانند ایجاد کنند به شرط آنکه مدیریت هنری وجود داشته باشد تا بداند چه عنصری از عناصر عاشورا و با چه شکل و رنگی میتواند بهترین تأثیر را بر مخاطب بگذارد.
توسلی با بیان اینکه محتوا، عنصر مهمی در هنر نقاشیخط بهشمار میرود، اظهار کرد: هنگامی که اثر، در خدمت یک موضوع و هدف خاصی قرار میگیرد، کار هنرمند سختتر میشود زیرا باید دو عنصر ناهمگون خط را که ریشههای سنتی دارد با نقاشی که به لحاظ رنگ و فرم، مدرنتر است، تلفیق کند و به یک اثر و پیام واحد برسد.
بهرهگیری از نقاشیخط در طراحی آویزهای عاشورایی
مدرس هنر نقاشیخط با بیان اینکه هنرهای دیگری مانند گرافیگ و تایپوگرافی علاوه بر نقاشی و خوشنویسی تشکیلدهنده هنر نقاشیخط هستند، ابراز کرد: در طراحی پرچمها یا آویزهای عاشورایی یا اشعار محتشم، میتوان با بهرهگیری از هنر خوشنویسی و گرافیک و استفاده از تنالیتههای مشکی به جای رنگ مشکی، به خلق فضاهای نوینی دست زد که نوجوان امروزی نیز در مجالس عزاداری، با آنها ارتباط برقرار کند.
وی به جایگاه هنر نقاشیخط در خراسان رضوی اشاره و ابراز کرد: بعد از تهران که اساتید معتبری دارد، خراسان رضوی و بهخصوص مشهد، دارای رتبه دوم است و جوانهای مستعد بسیاری با گرایشها و سلایق مختلف در این رشته فعالیت میکنند و در رتبههای اول تا سوم جشنوارههای کشور، جای دارند.
توسلی با اشاره به برپایی چندین نمایشگاه نقاشیخط با موضوعات مذهبی، گفت: برای موضوعات مذهبی، اعتبار خاصی قائل هستم و با انرژی بیشتری در خدمت خلق یک اثر با موضوع مذهبی قرار میگیرم. درباره عاشورا نیز چندین نمایشگاه برگزار کردم که میتوان به روایت علمدار اشاره کرد که درباره حضرت اباالفضل(ع) بود و همچنین، عاشورا که با فضای جدیدی اجرا شد.
نوآوری در اجرا، مؤثر در همراهی مخاطب با آثار
وی که برپایی بیش از 20 نمایشگاه انفرادی را در کارنامه هنری خود دارد، درباره برپایی یکی از نمایشگاههایش با موضوع عاشورا که بیشترین رضایت را داشته است، اظهار کرد: چهار سال پیش، نمایشگاهی با موضوع عاشورا در نگارخانه رضوان برگزار کردم که در آن، بُعد سومی را به آثار افزودم، مثلا جایی که قرار بود، صحنه گودال قتلگاه باشد، تابلوها را از روی دیوار برداشتیم و بر روی زمین قرار دادیم یا تابلوی مربوط به حضرت اباالفضل(ع)، تابلوی بزرگی بود که رشادتها و اشعار رجزهای ایشان در آن نهفته بود یا برای حضرت علیاصغر(ع)، فقط بوم کوچک سفیدی گذاشتم که تیر سه شعبهای بالای تابلو اصابت کرده بود.
این هنرمند ادامه داد: بخشی از نمایشگاه درباره نماز ظهر عاشورا بود که اصحاب امام حسین(ع)، خود را سپر تیرها کرده بودند، با تابلوهای رنگین که تیرهایی به آنها برخورد کرده بود، نشان داده میشد یا برای بخش حضرت عباس(ع) و برادرانش، حجمی از هزار تیر را ساخته بودم که به سوی چهار تابلویی نشانه شده بود که نشانه حضرت عباس(ع) و برادرانش بودند.
توسلی با اشاره به اینکه هر کدام از تابلوها نشانه و سمبل یکی از شهدای کربلا بود، گفت: اسامی هر یک از آنها را بر تکه چوبی نوشته و در کنار هر تابلو نصب کرده بودم. در هر نمایشگاهی مرسوم است که آثار بر روی دیوار باشد ولی در این نمایشگاه، برخی از آثار، روی زمین و برخی روی سقف نگارخانه قرار داشت. وسط نگارخانه نیز به گودال قتلگاه اختصاص یافت.
این هنرمند نقاشیخط به تأثیرگذاری این نمایشگاه برمخاطبان اشاره و ابراز کرد: برای بینندگان، برپایی چنین نمایشگاهی جالب توجه بود و واکنش خوبی نشان دادند مثلا مشاهده میکردم که مخاطب، پای تابلوی حضرت علیاصغر(ع)، اشک میریزد، در حالیکه آن بوم کوچک 20 در 30 سفیدی بود.
«شیعه»، عنوان پروژه آینده
توسلی درباره پروژه آیندهاش اظهار کرد: پروژه بزرگی را در نظر دارم که نام آن را «شیعه» گذاشتم و از حضرت فاطمه(س) آغاز میشود و پس از تعریف گستردهتر از عاشورا، به دوره معاصر و داعش میپردازد. این پروژه، سه تا پنج سال به طول میانجامد و برای اینکه متهم به وابستگی به ارگانی نشوم، از هیچ نهادی کمک مالی نگرفتم لذا امیدوارم با دعای خیر مخاطبان، اثری ماندگار را خلق کنم.