سوگواره مرثیه آفتاب؛ پردهای از فرهنگ ناب عاشورا/ وقتی هنر مظروف شعور حسینی میشود
گروه هنر: مرثیه آفتاب، عنوان یک نمایش پردهخوانی است که در فرهنگسرای سلامت مشهد روی پرده میرود ولی تمام چارچوبهای ذهنی مخاطب خود را از مفاهیم نمایش، پردهخوانی و نقالی به هم میریزد و با قالبی نوین، درون مایهای اصیل را کودکانه روایت میکند، پردهای از فرهنگ ناب عاشورا.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، مرثیه آفتاب، عنوان یک نمایش پردهخوانی دیجیتالی است که در فرهنگسرای سلامت مشهد روی پرده میرود ولی تمام چارچوبهای ذهنی مخاطب خود را از مفاهیم نمایش، پردهخوانی و نقالی به هم میریزد و با قالبی نوین، درون مایهای اصیل را کودکانه روایت میکند، پردهای از فرهنگ ناب عاشورا.
فرهنگسرای سلامت مشهد این روزها، در ایام عزای حسینی با پردهخوانی مرثیه آفتاب، به جز مکانی فرهنگی با دغدغههای سلامت، سرایی برای اشاعه فرهنگ عاشوراست، نمایشی که روایتگر حرکت امام حسین(ع) و اهل بیت و یارانش از مدینه به علت بیعت نکردن با یزید، جریانات و اتفاقات میانه راه، فرستادن مسلم بن عقیل به کوفه تا ورود به کربلا و شرح ماوقع جنگ حسینیان و یزدیان است.
دختر بچههای مهدکودکی با شادی و نشاط در سالنی که با پرده سیاه عزاداری سرور و سالار شهیدان دشت کربلا پوشیده شده بود، چشم به پرده سفید نمایش دوخته بودند و با هر پرده از نمایش با جریان داستان همراه میشدند؛ در این اثنا به نقالی حجتالاسلام جواد خاکزاد که به تشریح برخی از صحنهها میپرداخت، گوش جان سپرده بودند.
یک مناجات شاعرانه
دستمانمو میبریم بالا/ با هم دیگه میکنیم دعا/ عمر زیاد بده خدا/ هم به مامان و هم به بابا/ چشم میدوزیم به آسمون/ میگیم خدای مهربون/ غصه را از ما بردار/ مامان و بابا رو نگه دار، این مناجات شاعرانه حاج آقا خاکزاد بود که با همنوایی و خنده و دستان رو به آسمان کودکان همراه شد.
پرده نمایش جمع شد و گویی در پردهای دیگر از نمایش مرثیه آفتاب، حجتالاسلام حسن تذکر به عنوان مجری برنامه، با اجرا و لحنی ساده و کودکانه مفاهیم دینی را در ظرف شعر و داستان شیرین و دلپسند میریخت و به کام ضمیر بچهها میریخت.
خدا کیست و جایگاهاش کجاست؟ اینها سؤالات زیرکانهای است که پاسخش تمام اصول و بن مایههای فکری و مذهبی کودک را میسازد و دیوار ایمان او را قوام میدهد و اما جواب ساده آنان به این سؤال هم جالب بود، با انگشت بالا را نشانه میرفتند و روحانی با شوخی اشتباهشان را تصحیح کرد و گفت: یعنی خدا پشت بام است و اینجا نیست که حجم صدای خنده بچهها سالن را به لرزه در آورد و حاج آقا در ادامه جوابشان را اینگونه داد: خدا همه جا هست، خدا تو قلب تک تک ماست.
از آنان پرسید: قلبی که جای خداست، آیا میتواند جای بدی، دروغ، پلیدی یا جای شیطان باشد؟ و بچهها نیز با شادی و نشاط جواب منفی دادند و با شعری ساده مفهوم آسمانی «بسم الله» را به ایشان آموخت؛ درد و دوا بسم الله/ در هر کجا بسم الله، با گفتن ذکر بسم الله، دم شیطان را میگیریم و به جهنم پرتاب میکنیم و باز صدای خنده بچهها ... .
حاج آقا تذکر با اجرای یک مسابقه، بعضی از دختر بچهها را که «خاله قزی» میخواند انتخاب کرد و روی سن آورد و با چند سؤال ظریف، مفاهیم دوستی و دشمنی را برایشان روشن کرد و بالاخره یا حسینگویان برنامه پایان یافت.
بدترین قرائت از مبلغان دینی
حجتالاسلام حسن تذکر، فعال عرصه کودک در گفتوگو با ایکنا از دغدغههای فرهنگی خود برای تربیت نسل نو، گفت: اگر در سیره رسول الله(ص) و اهل بیت طاهرین(ع) با دقت نظر کنیم، مصادیق فراوان رفتار مهربانانه با کودکان را مییابیم و از سوی دیگر نقشی که در کودکی در ذهن و روح نقش میبندد مثل نقش بر سنگ، ماندگار و استوار است یعنی کار برای کودک، آیندهساز است.
وی با ذکر فرازی از بیانات رهبر معظم انقلاب در خصوص اهمیت توجه به کودکان، ابرزا کرد: ایشان در جایی فرمودهاند: اگر مسئولان ما اهمیت کار کودک و نوجوان را درک کنند باید از ساعتهای خوابشان نیز بزنند و از سوی دیگر، یکی از علل وجود خلأ در این حوزه، فقدان مربیان آشنا به روانشناسی اسلامی و معارف دینی است که مناسبتهای ویژه ملی را با مفاهیم مناسب اسلامی و مذهبی پیوند میدهند.
حجتالاسلام تذکر با بیان اینکه اسلام، دین نشاط و شادمانی است، اظهار کرد: بدترین قرائت از مبلغان، محدودکردن آنها به گریه و نوحه است و از آنجایی که بچهها، زمین آماده بذرپاشی هستند، باید بذر مفاهیم دینی، معارف مذهبی و بصیرت حسینی و علوی را در آنها بکاریم، مثلاً بهترین لحظات کودکان را با مراسمی همچون جشن تکلیف، با شکوه و جذاب پر کنیم.
فرهنگ و هنر؛ یک اولویت دسته چندم
وی با انتقاد از اوضاع فعلی فرهنگ و هنر و دستگاه های ذیربط در استان به ویژه کاستیهای موجود در حوزه کودک و نوجوان، ادامه داد: تا زمانی که کار برای کودک و نوجوان در نهادهای جریانساز این امر اولویت نخست نباشد، همین وضع فرهنگی را شاهد خواهیم بود، متأسفانه فرهنگ و هنر اصیل، جزو اولویتهای سوم و چهارم یک مسئول فرهنگی ـ هنری محسوب میشود.
این فعال فرهنگی حوزه کودک، درباره مشخصات نمایش مرثیه آفتاب، عنوان کرد: ما برای اجرای نمایش، مجوز کشوری را از سازمان تبلیغات اسلامی در قالب کانون فرهنگی و تربیتی «جوانه» مشهد دریافت کردهایم و تاکنون بالغ بر هزار اجرا در ماه محرم در استانهای سمنان، کرمان و نیز شهرستانهای استان از جمله نیشابور و گناباد داشتهایم.
وی مدت اجرای نمایش را حدود 30 دقیقه اعلام کرد و گفت: مخاطب این نمایش دانشآموزان دختر دوره ابتدایی تا دوره اول متوسطه هستند که نمایش در قالب انیمیشن و مسابقه ارایه میشود و سؤالات مسابقه نیز برگرفته از محتوای پرده خوانی انتخاب میشود تا باعث درونیشدن مفاهیم اثر نمایشی شود.
حجتالاسلام تذکر با اشاره به اینکه هدف از این نمایش، روضهخوانی و مرثیهسرایی نیست، اضافه کرد: هدف ما، بصیرتافزایی مخاطبان کودک بوده تا به عنوان مثال با دیدن روایت مسلم(ع) نماینده قیام امام حسین(ع) در کوفه، نماینده با بصیرت رهبری در این دوران باشند تا مانند مسلم بن عقیل شهید نشوند؛ در حقیقت بر آنیم تا در قالب یک اثر هنری، شور و شعور حسینی را به ببینندگان کودک خود منتقل کنیم.
وی محل اجرای پردهخوانی مرثیه آفتاب را فرهنگسراها، مساجد و پارکهای سطح شهر عنوان کرد و افزود: گروه تولید ما متشکل از حدود 30 نفر از افرادی است که برای هر مناسبتی دور هم جمع میشوند و یک فیلم نامه را برای نمایش تعریف میکنند؛ پس از آن بر اساس آن عکس، فیلم، موسیقی و انیمیشن مرتبط را تدوین کرده و اثر نهایی را تولید میکنند.
وی با برشمردن حجج اسلام عباس علینژاد و جواد خاکزاد به عنوان دو نفر از دستاندرکاران این طرح مذهبی ـ فرهنگی ابراز کرد: نسخه اصلی این نمایش به مدت 1:15 ساخته شده که ویژه فرهنگسراها تنها 30 دقیقه آن به معرض نمایش گذاشته میشود.
سارا صالحی
