ابوحامد غزالی از مفاخر جهان/ جای خالی تدریس آثار وی در دانشگاه‌های ایران احساس می‌شود

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قران(ایکنا) از خراسان رضوی، پروفسور عبدالعزیز ساشادینا، اسلام شناس و استاد کرسی مطالعات اسلامی دانشگاه جورج میسون ویرجینیای آمریکا صبح امروز، پنجم آذرماه در نخستین همایش علمی ـ فرهنگی نام‌آوران توس با موضوع «در جستجوی اکسیر سعادت» که به منظور شناخت امام محمد غزالی در موزه بزرگ خراسان مشهد برگزار شده بود، با اشاره به اینکه ابوحامد غزالی نه تنها چهره‌ای جهانی است بلکه مورخان اروپایی پس از آنکه تاریخ رنسانس را به دقت مورد مطالعه قرار دادند دریافتند که ایشان از شخصیت‌های به شمار می‌روند که رنسانس را راه‌اندازی کرده است.

ابوحامد غزالی از مفاخر جهان به شمار می‌رود

پروفسور ساشادینا با بیان اینکه غزالی یکی از مهم‌ترین دانشمندان ایرانی است که آثارش به زبان‌های لاتین ترجمه شده و از مفاخر جهان به شمار می‌رود، گفت: من 45 سال است که در آمریکا، کتب غزالی را تدریس می‌کنم در حالی که متأسفانه در دانشگاه‌های ایران از جمله دانشگاه فردوسی مشهد درسی تحت عنوان امام محمد غزالی نداریم.

وی با اشاره به اینکه بزرگانی همچون خواجه نصیرالدین طوسی را از یک جنبه می‌شناسیم، ادامه داد: این در حالی است که ابوحامد غزالی در جمیع حوزه‌ها چون فقه، اصول، تصوف و ... برجسته بوده و 120 کتاب مستند را به وی نسبت داده‌اند لذا ایشان از مفاخر بزرگ ایران زمین محسوب می‌شود که باید بیش از این از وی تجلیل شود.

استاد کرسی مطالعات اسلامی دانشگاه جورج میسون آمریکا در ادامه با بیان اینکه غزالی را کسی در دنیا با نام ایران نمی‌شناسد زیرا کتب او به زبان عربی فصیح نوشته شده است و البته این امر خود موید توانمندی و تسلط کامل او بر این زبان است، ابراز کرد: افرادی چون امام محمد غزالی و دکتر علی شریعتی از شخصیت‌هایی هستند که تأثیرات شگرفی بر بنده داشته‌اند.

ابوحامد غزالی صوفی نبود اما طریقت را با شریعت آشتی داد

وی با بیان این مطلب که اکنون جهان اسلام و ادیان به دنبال عرفان و در جستجوی معنویت است، اضافه کرد: ابوحامد غزالی صوفی نبود اما طریقت را با شریعت آشتی داد؛ در حقیقت غزالی از لحاظ عقلانی توانست رابطه‌ای بین بنده و خداوند را ایجاد کند لذا فرصت بسیار خوبی است تا دانشگاه فردوسی مشهد «منقذ من الضلال» غزالی را که آمریکایی‌ها با عشق آن را می‌خوانند، تدریس کند.

پروفسور ساشادینا بیان کرد: اکنون مدرنیته در باورها و عقاید ما ایجاد شک کرده است این در حالی است که ما شک را بد می‌دانیم اما شخصی چون ابوحامد غزالی شک را زیربنای ایمان می‌داند زیرا شک مقدمه تحقیق است بنابراین ما باید بتوانیم شک صحیح را در دانشجویانمان ایجاد کرده تا در نهایت از دل آن کتبی چون کیمیای سعادت متولد شود.

وی با تأکید بر اینکه نمی‌توان با احساسات ملی‌گرایی جوانان را احیا کرد، اظهار کرد: پاسخ به این سؤال که چرا غزالی پس از سال‌ها دوباره به ایران یعنی وطنش بازگشت، بسیار حائز اهمیت است زیرا او معتقد بود استاد باید به وطن خویش بازگشته و خدمت کند نه اینکه به عنوان نمونه در آمریکا به دنبال ثروت‌اندوزی باشد؛ بنابراین این وجدان غزالی است که او را دوباره به ایران کشاند.

تأثیر شگرف غزالی بر دانشجویان آمریکایی

این اسلام شناس یادآور شد: بنا به گفته غزالی مردم سه گونه‌اند: «آنهایی که به دنبال چراهای دینی‌ هستند که شمارشان اندک است، گروه دوم که اکثریت را تشکیل می‌دهد سؤال نمی‌کنند و گروه آخر افرادی هستند که مزه حقیقت را می‌چشند» از این رو ما در بین دانشجویان آمریکایی با بهره‌گیری از غزالی توانستیم تأثیر زیادی بگذاریم؛ با این وجود ما اساتید عموما خود را در اتاق‌های درسی منزوی کرده‌ایم در حالی که باید در میدان عمل وارد و تلاش بیشتری کنیم.

وی با اشاره به اهمیت اثر «منقذ من الضلال» غزالی ابراز کرد: «المنقذ» در زبان عربی به معنای نجات دهنده و فردی است که می‌تواند انسان را از شک بیرون آورده و به سوی معرفت رهنمون شود بنابراین سؤالی که مطرح است که این منجی امروز کجاست و چگونه می‌توان به این معرفت رسید؟

پروفسور ساشادینا با بیان اینکه در ادبیات فارسی و عربی بیوگرافی و رمان(شرح حال) رایج نیست، تصریح کرد: این امر به تواضع بسیار مسلمانان باز می‌گردد اما غزالی نخستین فردی است که بیوگرافی عقلانیش را مکتوب می‌کند تا به ما بیاموزد چگونه به حق دست یافت و مسئله شک را حل کند زیرا شک نوعی مرض است و معالجه‌اش نه داروی ظاهری، بلکه دعا و و ذکر است.

وی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به اینکه من اهل تانزانیا بوده و از لحاظ نژاد ایرانی محسوب نمی‌شوم اما این خاک را بسیار دوست دارم، بیان کرد: دانشمندان بزرگ ایرانی چون ابوحامد غزالی بسیار بر گردن ما حق داشته و ما مدیون آن‌ها هستیم.

 به علم کلام بدبین بود

استاد کرسی مطالعات اسلامی دانشگاه جورج میسون آمریکا با اشاره به اینکه غزالی با اینکه در خصوص کلام آثاری داشته و اشعری مذهب به شمار می‌رود اما بسیار به علم کلام بدبین بود زیرا معتقد است این علم، شک انسان‌های معمولی را از بین می‌برد، افزود: اهل سنت به قدری به امام محمدغزالی معتقدند که می‌گویند اگر پس از پیامبر(ص) قرار بود پیامبری بیاید قطعا غزالی می‌بود این درحالی است که در کشوری همچون عربستان کتب غزالی را زیاد نمی‌توان یافت علی الخصوص کتاب «احیا علوم الدین» زیرا شک‌ انسان را از بین می‌برد.

وی همچنین اظهار کرد: متکلمین نمی‌توانند به حق دست یابند زیرا روش کار آن‌ها دفاعی است و دفاع نمی‌تواند انسان را به حق برساند. در نظامیه بغداد نیز که اشعری معتزلی بودند کلام را تدریس نمی‌کردند.

این اسلام شناس در خصوص بُعد فلسفی شخصیت امام محمدغزالی نیز ابراز کرد: غزالی کلیه کتب فلسفی مسیحیان غربی را مطالعه کرده و از طرفی در جهان غرب بسیار کثیرالترجمه است اما معتقد است فلسفه شک را برطرف نمی‌کند؛ همچنین تشیعی که غزالی می‌شناخت نیز تشیع باطنیه اسماعیلی بود زیرا بر اساس این ما به امام نیاز داریم و تنها نمی‌توانیم به عقل استناد کنیم.

وی همچنین با اشاره به اعتقاد غزالی به تصوف یادآور شد: بر اساس اعتقاد ابوحامدغزالی، سلوک و طریقت مهم است و سلوک می‌تواند ما را به حق برساند. همچنین بنابر آرا اهل سنت، اگر غزالی نبود تصوف از بین می‌رفت.

پروفسور ساشادینا در خاتمه با بیان اینکه غزالی یکی از مهم‌ترین دانشمندان جهانی است، گفت: امروزه غرب، سیره امام محمدغزالی ایرانی را مورد مطالعه قرار می‌دهد و از وی الهام می‌گیرد؛ این امر نشان می‌دهد این آب و خاک این توانائی را دارد که بتواند تا ابد این تأثیر را بر مردم بگذارد.