القاب امام رضا(ع)/ ۷
حلقه عاشقی بر گرد «غریبالغربا»/ غریبی که دیگر غریب نیست
گروه اجتماعی: این روزها حال و هوای مشهد بوی ماتم دارد و همه عاشقان رضوی بر گرد وجود رضا(ع) حلقه زدهاند، گویی اینجا دیگر سخنی از غریبالغربا نیست، چون دلدادگان رئوف آل محمد(ص) مانند شمعی او را در میان خود گرفتهاند.
به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، هر کدام از ائمه معصومین(ع) با القاب و صفاتی شناخته شده و مشهور هستند که این صفات و ویژگیها میتواند دلیل و گواهی برای شناخت بیشتر مقام و جایگاه ارجمند و ارزشمند آنها دانست.
از ابتدای هفته گزارش سلسله گزارشهایی را تهیه کردیم که هر کدام به یکی از القاب امام هشتم می پرداختند، القابی همچون «رضا»، «عالم آل محمد(ص)»، «غریبالغربا»، «رئوف»، «سراجالله»، «زکی»، «صدیق» و «مکیدةالملحدین» که با سندیت موثق و معتبر در روایات به چشم میخورد البته القاب دیگری از جمله ضامن آهو نیز هستند که از نظر سندیت ضعیف هستند.
در مورد لقب «رضا» امام رئوف اینگونه گذشت که: امام جواد(ع) در مورد این لقب امام هشتم(ع) فرمودند: «بدان جهت پدرم را رضا نامیدند که هم خداوند در آسمانها و هم پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) قبل و بعد از او از ایشان راضی بودند؛ از امام جواد(ع) سوال شد که مگر بقیه ائمه(ع) این گونه نبودند که پیامبر(ص) و دیگر اهل بیت(ع) از آنها راضی باشند؟ حضرت فرمودند: «علاوه بر اینکه خداوند، پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) از پدرم راضی بودند، دشمنانش نیز از او راضی بودند، برخلاف بقیه اهل بیت(ع) که دشمنانشان از آنها راضی نبودند».
لقب دیگر حضرت «زکی» است، از آنجا که امام رضا(ع) پاک، شریف و محترم بودند، به این لقب نامیده شدند؛ این لقب همچنین به کسی اطلاق میشود که طاهر و طیب بوده و از همه آلودگی ها پاک است، «وفی» نیز لقب دیگر امام رضا(ع) به معنای آن است که «کسی که تمام و کامل است و باوفا بوده و عهد و پیمان خود را نمیشکند».
«عالم آل محمد(ص)» بودن امام رضا(ع) نیز بدان معناست که در عرصههای مختلف علمی و هدایتی ثامنالحجج(ع) اندیشمند و پرفسور جهان اسلام است، لذا می بینیم در جریان مناظرات علمی بین ادیان و مذاهب مختلف و در عرصههای گوناگونی که مأمون برپا میکرد، حضور و پاسخگویی امام رضا(ع) کاملا منطقی، علمی و مشخص است.
اما هشتمین خورشید امامت و ولایت از آن جهت «سراج الله» لقب گرفت که محبان و ارادتمندان حضرتش با سپردن دست خویش به ایشان به سر منزل مقصود میرسند؛ امام رضا(ع) «رئوف» نام گرفت زیرا قبله هشتم شیعیان، مهربانی و رأفتی به گستردگی دایره محبان و ارادتمندانش دارد به گونهای که هیچ کس از این آستان ناامید برنمیگردد و همگان خود را در دایره مهربانی او مییابند.
«صدیق» لقب دیگری است که به امام هشتم اطلاق میشود، لقبی که شاید کمتر به گوش کسی خورده باشد اما این لقب از لحاظ سند اعتبار لازم را دارد؛ دلیل نامیدن لقب صدیق به امام هشتم(ع) این است که همان گونه که یوسف صدیق در کشور مصر با ولایت خودش کشوری را از قحطی نجات داد، امام رضا(ع) نیز در دوران خودشان این کشور آسیب زده اسلامی را در عرصه قحطی هدایتی واقعا نجات داده و از هدایت بهرهمند کردند.
اما در آخرین گزارش به بررسی لقب «غریب الغربا»ی امام رضا(ع) می پردازیم، لقبی که گویا دیگر نمی توان به ایشان غریب گفت زیرا دلدادگان رئوف آل محمد(ص) مانند شمعی او را در میان خود گرفته اند.
حجت الاسلام سید مهدی واعظ موسوی، خطیب و واعظ کشور در گفتوگو با ایکنا در مورد لقب غریب الغربای امام رضا(ع) ابراز کرد: از آن جهت که ثامن الحجج(ع) از شهر مدینه به عنوان پایگاه جد بزرگوارشان و دارا بودن قدرت بیشتر به خاطر حضور شیعیان در این مکان به اجبار فرسنگ ها دور شده و به غریب الغربا؛ یعنی کسی که از هر غریبی غریب تر است، معروف شدند.
وی با بیان اینکه این گونه نیست که اگر انسان ها در وطنشان نباشند، غریب هستند بلکه علاوه بر این اگر کسی آنها را درک نکند هم غریب و تنها هستند، لذا امام رضا(ع) هم در زمان خودشان درک نشدند، ادامه داد: این امر بدان جهت بود که عدهای فکر میکردند ایشان ولایتعهدی را بر عهده گرفتند و تصورشان این بود که حضرت رضا(ع) به خاطر ریاست این کار را کردند.
شناخته شده نبودن میان مردم؛ دلیل غربت حضرت رضا(ع)
این خطیب و واعظ کشور تصریح کرد: در حالی که این تصمیم امام به خاطر ریاست نبود و به اجبار مأمون عباسی بود، چون اصلا حضرت رضا(ع) ریاست طلب نبودند، لذا وجود چنین تصوراتی سبب میشود که در عین حال که میان مردم هستند ولی غریب باشند.
واعظ موسوی غریب را کسی دانست که درک نمیشود، گفت: این در حالی است که با وجود حضور داشتن در وطن خود غریب خوانده میشوید چون دیگران از شما دور هستند، لذا وقتی ثامن الحجج(ع) در خراسان حضور داشتند، علاوه بر اینکه از وطنشان دور بودند، مردم زمان هم حضرت را درک نمیکردند و فضای قضاوتها و داوریهای عجولانه و غیرواقعی در مورد ایشان حاکم بود، لذا احساس غربت میکردند.
همچنین محمدعلی فیض آبادی، استاد حوزه و دانشگاه در گفتوگو با ایکنا عنوان کرد: امام علی(ع) این لقب را به ایشان دادند و در ضمن روایتی با این مضمون فرمودند که یکی از فرزندانم در خراسان مسموم و شهید شده و در آنجا مدفن میشود، اگر کسی او را در غربتش زیارت کند خداوند گناهان او را میریزد.
وی با بیان اینکه یکی از موضوعات در این زمینه این است که چرا امام رضا(ع) غریب است، ابراز کرد: از جمله دلایل این نامگذاری میتواند جدا شدن حضرت از خانواده، دوستان و دیارش و حضور در مرو باشد.
فیضآبادی با بیان اینکه سوال دیگر این است که چرا این قدر به زیارت امام رضا(ع) که غریبالغرباست، تاکید شده است؟ تصریح کرد: از جمله دلایلی که برای این موضوع مطرح میشود این است که امام حسین(ع) را همه شیعیان، اهل سنت و حتی مسیحیان میشناسند، قبول دارند و به زیارتشان میروند، اما امام رضا(ع) را تنها شیعیان ناب قبول دارند.
بالاترین ثواب زیارت ویژه امام رضا(ع) است
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه این امر بدان جهت است که عدهای بعد از شهادت امام کاظم(ع) گفتند که امام آخر ما موسی بن جعفر(ع) بود و دیگر امامی نداریم و لذا واقفیه شدند، گفت: از همین رو بر زیارت کردن امام رضا(ع) در غربت تأکید و سفارش بسیار و ویژه شده و بالاترین ثواب زیارت در بین اهل بیت(ع) که هزار هزار حج یعنی یک میلیون حج مقبول است، در نظر گرفته شده است.
اگر چه میتوان گفت که به نوعی همه ائمه(ع) شکلی از غربت را درک و تحمل کردند؛ آن هنگام که از شهر جد خود مدینه النبی(ص) به دیگر نقاط بلاد عرب به دلایل گوناگون عزیمت کرده، ساکن و یا تبعید میشدند. سه امام اول دورهای را در کوفه بودهاند و امام سوم پس از ترک مدینه و حرکت به سمت مکه، به اجبار بعد از طی چندین منزل عاقبت در سرزمین عراق به شهادت رسید.
امام زینالعابدین(ع) نیز به شکل اسارت تا دمشق هم رفتند و از امام کاظم(ع) به بعد هم همه ائمه(ع) به جز امام رضا(ع) که در مرو تحت نظر بودند، به نوعی غربت و تنهایی و درک نشدان از سوی اکثر مردم همراه همیشگی اهل بیت(ع) در طول دوران زندگیشان بوده است.
از طرفی امام رضا(ع) را به غریب نوازی میشناسند، شاید چون خود حضرت در غربت به سر میبرند، محبانشان چنین احساسی را دارند که در حریم ابوالحسن علی ابن موسی الرضا(ع) حس غربت از وجودشان رخت بر میبندد و به آرامش آشنایی میرسند.
نگاه غریب الغربای توس بدرقه راهتان...
از ابتدای هفته گزارش سلسله گزارشهایی را تهیه کردیم که هر کدام به یکی از القاب امام هشتم می پرداختند، القابی همچون «رضا»، «عالم آل محمد(ص)»، «غریبالغربا»، «رئوف»، «سراجالله»، «زکی»، «صدیق» و «مکیدةالملحدین» که با سندیت موثق و معتبر در روایات به چشم میخورد البته القاب دیگری از جمله ضامن آهو نیز هستند که از نظر سندیت ضعیف هستند.
در مورد لقب «رضا» امام رئوف اینگونه گذشت که: امام جواد(ع) در مورد این لقب امام هشتم(ع) فرمودند: «بدان جهت پدرم را رضا نامیدند که هم خداوند در آسمانها و هم پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) قبل و بعد از او از ایشان راضی بودند؛ از امام جواد(ع) سوال شد که مگر بقیه ائمه(ع) این گونه نبودند که پیامبر(ص) و دیگر اهل بیت(ع) از آنها راضی باشند؟ حضرت فرمودند: «علاوه بر اینکه خداوند، پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) از پدرم راضی بودند، دشمنانش نیز از او راضی بودند، برخلاف بقیه اهل بیت(ع) که دشمنانشان از آنها راضی نبودند».
لقب دیگر حضرت «زکی» است، از آنجا که امام رضا(ع) پاک، شریف و محترم بودند، به این لقب نامیده شدند؛ این لقب همچنین به کسی اطلاق میشود که طاهر و طیب بوده و از همه آلودگی ها پاک است، «وفی» نیز لقب دیگر امام رضا(ع) به معنای آن است که «کسی که تمام و کامل است و باوفا بوده و عهد و پیمان خود را نمیشکند».
«عالم آل محمد(ص)» بودن امام رضا(ع) نیز بدان معناست که در عرصههای مختلف علمی و هدایتی ثامنالحجج(ع) اندیشمند و پرفسور جهان اسلام است، لذا می بینیم در جریان مناظرات علمی بین ادیان و مذاهب مختلف و در عرصههای گوناگونی که مأمون برپا میکرد، حضور و پاسخگویی امام رضا(ع) کاملا منطقی، علمی و مشخص است.
اما هشتمین خورشید امامت و ولایت از آن جهت «سراج الله» لقب گرفت که محبان و ارادتمندان حضرتش با سپردن دست خویش به ایشان به سر منزل مقصود میرسند؛ امام رضا(ع) «رئوف» نام گرفت زیرا قبله هشتم شیعیان، مهربانی و رأفتی به گستردگی دایره محبان و ارادتمندانش دارد به گونهای که هیچ کس از این آستان ناامید برنمیگردد و همگان خود را در دایره مهربانی او مییابند.
«صدیق» لقب دیگری است که به امام هشتم اطلاق میشود، لقبی که شاید کمتر به گوش کسی خورده باشد اما این لقب از لحاظ سند اعتبار لازم را دارد؛ دلیل نامیدن لقب صدیق به امام هشتم(ع) این است که همان گونه که یوسف صدیق در کشور مصر با ولایت خودش کشوری را از قحطی نجات داد، امام رضا(ع) نیز در دوران خودشان این کشور آسیب زده اسلامی را در عرصه قحطی هدایتی واقعا نجات داده و از هدایت بهرهمند کردند.
اما در آخرین گزارش به بررسی لقب «غریب الغربا»ی امام رضا(ع) می پردازیم، لقبی که گویا دیگر نمی توان به ایشان غریب گفت زیرا دلدادگان رئوف آل محمد(ص) مانند شمعی او را در میان خود گرفته اند.
حجت الاسلام سید مهدی واعظ موسوی، خطیب و واعظ کشور در گفتوگو با ایکنا در مورد لقب غریب الغربای امام رضا(ع) ابراز کرد: از آن جهت که ثامن الحجج(ع) از شهر مدینه به عنوان پایگاه جد بزرگوارشان و دارا بودن قدرت بیشتر به خاطر حضور شیعیان در این مکان به اجبار فرسنگ ها دور شده و به غریب الغربا؛ یعنی کسی که از هر غریبی غریب تر است، معروف شدند.
وی با بیان اینکه این گونه نیست که اگر انسان ها در وطنشان نباشند، غریب هستند بلکه علاوه بر این اگر کسی آنها را درک نکند هم غریب و تنها هستند، لذا امام رضا(ع) هم در زمان خودشان درک نشدند، ادامه داد: این امر بدان جهت بود که عدهای فکر میکردند ایشان ولایتعهدی را بر عهده گرفتند و تصورشان این بود که حضرت رضا(ع) به خاطر ریاست این کار را کردند.
شناخته شده نبودن میان مردم؛ دلیل غربت حضرت رضا(ع)
این خطیب و واعظ کشور تصریح کرد: در حالی که این تصمیم امام به خاطر ریاست نبود و به اجبار مأمون عباسی بود، چون اصلا حضرت رضا(ع) ریاست طلب نبودند، لذا وجود چنین تصوراتی سبب میشود که در عین حال که میان مردم هستند ولی غریب باشند.
واعظ موسوی غریب را کسی دانست که درک نمیشود، گفت: این در حالی است که با وجود حضور داشتن در وطن خود غریب خوانده میشوید چون دیگران از شما دور هستند، لذا وقتی ثامن الحجج(ع) در خراسان حضور داشتند، علاوه بر اینکه از وطنشان دور بودند، مردم زمان هم حضرت را درک نمیکردند و فضای قضاوتها و داوریهای عجولانه و غیرواقعی در مورد ایشان حاکم بود، لذا احساس غربت میکردند.
همچنین محمدعلی فیض آبادی، استاد حوزه و دانشگاه در گفتوگو با ایکنا عنوان کرد: امام علی(ع) این لقب را به ایشان دادند و در ضمن روایتی با این مضمون فرمودند که یکی از فرزندانم در خراسان مسموم و شهید شده و در آنجا مدفن میشود، اگر کسی او را در غربتش زیارت کند خداوند گناهان او را میریزد.
وی با بیان اینکه یکی از موضوعات در این زمینه این است که چرا امام رضا(ع) غریب است، ابراز کرد: از جمله دلایل این نامگذاری میتواند جدا شدن حضرت از خانواده، دوستان و دیارش و حضور در مرو باشد.
فیضآبادی با بیان اینکه سوال دیگر این است که چرا این قدر به زیارت امام رضا(ع) که غریبالغرباست، تاکید شده است؟ تصریح کرد: از جمله دلایلی که برای این موضوع مطرح میشود این است که امام حسین(ع) را همه شیعیان، اهل سنت و حتی مسیحیان میشناسند، قبول دارند و به زیارتشان میروند، اما امام رضا(ع) را تنها شیعیان ناب قبول دارند.
بالاترین ثواب زیارت ویژه امام رضا(ع) است
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه این امر بدان جهت است که عدهای بعد از شهادت امام کاظم(ع) گفتند که امام آخر ما موسی بن جعفر(ع) بود و دیگر امامی نداریم و لذا واقفیه شدند، گفت: از همین رو بر زیارت کردن امام رضا(ع) در غربت تأکید و سفارش بسیار و ویژه شده و بالاترین ثواب زیارت در بین اهل بیت(ع) که هزار هزار حج یعنی یک میلیون حج مقبول است، در نظر گرفته شده است.
اگر چه میتوان گفت که به نوعی همه ائمه(ع) شکلی از غربت را درک و تحمل کردند؛ آن هنگام که از شهر جد خود مدینه النبی(ص) به دیگر نقاط بلاد عرب به دلایل گوناگون عزیمت کرده، ساکن و یا تبعید میشدند. سه امام اول دورهای را در کوفه بودهاند و امام سوم پس از ترک مدینه و حرکت به سمت مکه، به اجبار بعد از طی چندین منزل عاقبت در سرزمین عراق به شهادت رسید.
امام زینالعابدین(ع) نیز به شکل اسارت تا دمشق هم رفتند و از امام کاظم(ع) به بعد هم همه ائمه(ع) به جز امام رضا(ع) که در مرو تحت نظر بودند، به نوعی غربت و تنهایی و درک نشدان از سوی اکثر مردم همراه همیشگی اهل بیت(ع) در طول دوران زندگیشان بوده است.
از طرفی امام رضا(ع) را به غریب نوازی میشناسند، شاید چون خود حضرت در غربت به سر میبرند، محبانشان چنین احساسی را دارند که در حریم ابوالحسن علی ابن موسی الرضا(ع) حس غربت از وجودشان رخت بر میبندد و به آرامش آشنایی میرسند.
نگاه غریب الغربای توس بدرقه راهتان...
