مهندسی معکوس؛ اولویت مواجهه با دشمن در عرصه فرهنگی
گروه اندیشه: حجت الاسلام زائری، نخستین اولویت مواجهه با دشمن در عرصه فرهنگی را مهندسی معکوس اعلام کرد و افزود: اولین گام در این مسیر شناخت دشمن و ابزارهای اوست.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، حجتالاسلام محمدرضا زائری، مدیرعامل مجتمع فرهنگی سرچشمه و کارشناس دینی، شب گذشته، 25 فروردینماه در یکی از سلسله نشستهای بزم اندیشه با موضوع «دشمنشناسی فرهنگی» که در مؤسسه خدمات مشاورهای جوانان آستان قدس رضوی در مشهد برگزار شد، با اشاره به مفهوم دشمن تأکید کرد: فارغ از تمام تقابلها و اختلاف نظرها همه ما در یک نقطه مشترک هستیم و آن اشتراک در پذیرش اصل وجود یک جنگ و جبهه سیاسی متقابل است که تردیدی در آن نیست.
دشمن در جنگ نرم چگونه عمل میکند؟
حجتالاسلام زائری با اشاره به تفاوت نوع جنگ از گذشته تاکنون ادامه داد: در گذشته جنگ، سخت، محسوس و ملموس بود اما اکنون دشمن به جای کمترین هزینه مادی کاری میکند تا افراد خود با میل و رغبت برای تأمین خواستههای او اقدام کنند؛ در حقیقت اتفاقی که در جنگ نرم رخ میدهد همین است؛ دشمن چنان نرم عمل میکند که به دور از هرگونه اجبار و هزینهکرد مادی، افراد با رضایت و رغبت کالاهای تبلیغاتی و فیلمهای هالیوود را مصرف کنند.
وی بیان کرد: به عنوان نمونه در مورد حجاب شاهد بودیم کاری که رضاخان با زور و اجبار موفق به انجام آن نشد جنگ نرم توانست به انجام رساند و در این میان از نقش پررنگ اساسی فیلمها، سریالها و آگهیهای بازرگانی نباید گذشت. اینکه سالها در فیلمها و سریالها بانوان چادری همواره در نقش بانوان فقیر، مفلوک و بیسواد و بانوان مانتویی در نقش افراد آگاه، پولدار و متجدد نشان داده شوند اینگونه به مخاطب القا میکند که زیبایی و پیشرفت در محجبه بودن نیست.
برخی فیلمهای داخلی مبانی توحیدی انسان را نابود میکند
مدیرعامل مجتمع فرهنگی سرچشمه در ادامه ضمن انتقاد از بسیاری از برنامهها، فیلمها، اسباببازیها و دیگر محصولات فرهنگی داخل کشور که در شأن کودکان نیستند، گفت: همینها هستند که تربیت کودکان ما را شکل میدهند. گاهی یک فیلم داخلی با اینکه شئونات اسلامی به ظاهر در آن رعایت شده مبانی توحیدی ما را نابود میکند در حالی که یک فیلم خارجی که حجاب و ارزشهای اسلامی در آن کمرنگتر است میتواند حامل پیام مثبتی باشد؛ متأسفانه مشکل ما این است که به ظاهر بیشتر اهمیت میدهیم، در حالی که اتفاق بد فرهنگی در باطن و بیسروصدا در حال رخ دادن است و فرد به گونهای به اسارت درمیآید که خودش هم از آن باخبر نیست.
وی در بخش دیگری از سخنانش به تبیین مفهوم فرهنگ و مؤلفههای آن پرداخت و افزود: تعریف فرهنگ در یک جمله ممکن نیست چرا که طی سالها هنوز دانشمندان به تعریفی مشترک از این مفهوم دست نیافتهاند اما به صورت کلی همه میدانیم فرهنگ به چه معناست؛ تا حدود نیم قرن پیش اصطلاح فرهنگی بیشتر به آموزش و پرورشیها اطلاق میشد اما امروز به فردی که اهل کتاب و مطالعه و سینما و ... باشد، گفته میشود. حال باید دید اصلا اصطلاح فرهنگ از چه زمانی شکل گرفت؟ فرهنگ معادل واژه culture انگلیسی به یک معنا پس از رنسانس جایگزین دین بود اما وقتی دین را از زندگی حذف و تنها منوط به یکشنبهها در کلیسا کردند مشخص شد که این امر نمیتواند جوابگو باشد.
فرهنگ؛ نرمافزار تمدن است
این کارشناس دینی اضافه کرد: فرهنگ روح مشترک در زندگی و کنش انسانها در جامعه و حوزه نرمافزاری تمدن است. تمدن خود حوزه سختافزاری است که نرمافزارش میشود فرهنگ. دستگاه ویدئو، تمدن و پیشرفت بشر است اما فیلمی که در آن میگذاریم نرمافزار است که هالیوود سعی میکند آن را تأمین کند. فرهنگ عناصر متعددی دارد، به عنوان نمونه نویسنده هالیوودی ریشه دینی ندارد اما سخنران و فیلمساز دینی ما معرف فرهنگ دینی است نوع حرف زدن، ایستادن، تعارف کردن و به طور کلی اخلاق و رفتار همه نشاندهنده فرهنگ یک جامعه است.
وی در همین زمینه افزود: وقتی میگوییم فرهنگ، فرهنگها و حتی خردهفرهنگها در یک محیط بزرگ مدنظر است؛ از این رو جرج اورول در رمان 1984 خود مینویسد: «اتفاقی که در تهاجم فرهنگی میافتد این است که ما بدون اینکه بفهمیم یک تصوری در ذهن ما ایجاد میشود». ما گاهی بدون اینکه بفهمیم تسلیم محیط اجتماعی و تسلیم پیامهای ناخودآگاه به ذهن خود هستیم؛ اگر بیحجابی را با اسباببازی و فیلم و بازی ترویج کردند نمیتوان آن را با زور و چوب و چماق و خطبه و سخنرانی اصلاح کرد بلکه باید تصویری مطلوب و موجه از یک بانوی محجبه ارائه کرد.
جهاد فرهنگی یعنی بهرهگیری از ابزار دشمن در تقابل با او
حجتالاسلام زائری در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به این مطلب که جهاد فرهنگی به معنای بهرهگیری از ابزار دشمن در تقابل با اوست، گفت: پرسشی که در اینجا مطرح میشود، این است که آیا ما مجاز هستیم در مقابله با دشمن از هر ابزاری استفاده کنیم؟ نه اینگونه نیست. همانطور که میدانیم دشمن در دستیابی به مقاصد خویش از ابزاری چون جاذبههای جنسی و خشونت نیز بهره میبرد در حالی که این موارد جزو خطوط قرمز ماست؛ همان خطوط قرمز تعریف شده در جنگ حقیقی در جنگ مجازی نیز وجود دارد اما ابزار و شیوه پابرجاست.
جنگ مجازی؛ ورود مخلصانه برای دین در عرصه مجازی
وی در تشریح معنای جنگ مجازی عنوان کرد: جنگ مجازی یعنی ورود مخلصانه ما برای یاری دین خدا در عرصه مجازی. در جنگ حقیقی دشمن مرز خاکی را تصرف میکند اما در جنگ مجازی مرزهای ذهنی را در مینوردد. در جنگ نرم و در تقابل معنوی و فرهنگی خانواده نابود میشود؛ آمار طلاق جامعه ما نشان میدهد دشمن بمب نینداخته اما با ابزار و وسائل مختلف کاری کرده که خانواده نابود شود چرا که نابودی همه چیز در گرو نابودی خانواده است؛ اینکه در روایات تأکید شده دو رکعت نماز فرد متأهل بهتر از 70 رکعت نماز فرد مجرد است ناشی از اهمیت تشکیل خانواده است زیرا اگر ازدواج از بین رفت نماز هم دیگر اثری نخواهد داشت.
مهندسی معکوس؛ اولویت مواجهه با دشمن در عرصه فرهنگی
این پژوهشگر و فعال فرهنگی در خصوص اولویتهای مواجهه با دشمن در عرصه فرهنگی نیز ابراز کرد: نخستین اولویت مهندسی معکوس است. گام اول در این مسیر شناخت دوست و دشمن از یکدیگر و مرزبندی با آنان و شناخت دشمن و ابزار و حیلههای او است. بر اساس فرمایشات رهبر معظم انقلاب ما خطوط قرمز مشخصی داریم و هر کسی در آن سوی خطوط قرمز ما قرار گیرد دشمن و دیگران حتی اگر خطا و لغزشهایی هم داشته باشند اما مشمول این خطوط نشوند، دوست هستند. همانگونه که امام سجاد(ع) نیز در یکی از روایاتشان این موضوع را به زیبایی بیان میکنند: «حق الهی نوجوان بر گردن پدر و مادر این است که گاهی خطاهای او را نادیده بگیرند برای اینکه راه توبه را بر او نبندند».
تمرکز دشمن بر نابودی مراکز فکری و آموزشی
وی در پایان ضمن بیان اینکه ما گاهی به خاطر یک خطا فردی که در جبهه خودی است را به جبهه دشمن میرانیم، اضافه کرد: باید دید دشمن خود بر روی چه چیزی تمرکز میکند. میخائیل میلیشتاین، یکی از پژوهشگران مرکز امنیت ملی اسرائیل میگوید: «برتری اسرائیل نیاز به یک جنگ صبورانه درازمدت و بسیار پنهان دارد که فقط بر شکستن قدرت نظامی مقاومت تمرکز نکند بلکه برعکس، تلاش ما در این مرکز باید این باشد که مراکزی که اندیشهها در آن تبلور پیدا میکند را نابود کنیم و در این خصوص رسانهها، نهادهای آموزشی و... باید نابود شوند...» یعنی دشمن رسما اعتراف میکند که نباید عجله کرد زیرا کار فرهنگی بلندمدت است.
دشمن در جنگ نرم چگونه عمل میکند؟
حجتالاسلام زائری با اشاره به تفاوت نوع جنگ از گذشته تاکنون ادامه داد: در گذشته جنگ، سخت، محسوس و ملموس بود اما اکنون دشمن به جای کمترین هزینه مادی کاری میکند تا افراد خود با میل و رغبت برای تأمین خواستههای او اقدام کنند؛ در حقیقت اتفاقی که در جنگ نرم رخ میدهد همین است؛ دشمن چنان نرم عمل میکند که به دور از هرگونه اجبار و هزینهکرد مادی، افراد با رضایت و رغبت کالاهای تبلیغاتی و فیلمهای هالیوود را مصرف کنند.
وی بیان کرد: به عنوان نمونه در مورد حجاب شاهد بودیم کاری که رضاخان با زور و اجبار موفق به انجام آن نشد جنگ نرم توانست به انجام رساند و در این میان از نقش پررنگ اساسی فیلمها، سریالها و آگهیهای بازرگانی نباید گذشت. اینکه سالها در فیلمها و سریالها بانوان چادری همواره در نقش بانوان فقیر، مفلوک و بیسواد و بانوان مانتویی در نقش افراد آگاه، پولدار و متجدد نشان داده شوند اینگونه به مخاطب القا میکند که زیبایی و پیشرفت در محجبه بودن نیست.
برخی فیلمهای داخلی مبانی توحیدی انسان را نابود میکند
مدیرعامل مجتمع فرهنگی سرچشمه در ادامه ضمن انتقاد از بسیاری از برنامهها، فیلمها، اسباببازیها و دیگر محصولات فرهنگی داخل کشور که در شأن کودکان نیستند، گفت: همینها هستند که تربیت کودکان ما را شکل میدهند. گاهی یک فیلم داخلی با اینکه شئونات اسلامی به ظاهر در آن رعایت شده مبانی توحیدی ما را نابود میکند در حالی که یک فیلم خارجی که حجاب و ارزشهای اسلامی در آن کمرنگتر است میتواند حامل پیام مثبتی باشد؛ متأسفانه مشکل ما این است که به ظاهر بیشتر اهمیت میدهیم، در حالی که اتفاق بد فرهنگی در باطن و بیسروصدا در حال رخ دادن است و فرد به گونهای به اسارت درمیآید که خودش هم از آن باخبر نیست.
وی در بخش دیگری از سخنانش به تبیین مفهوم فرهنگ و مؤلفههای آن پرداخت و افزود: تعریف فرهنگ در یک جمله ممکن نیست چرا که طی سالها هنوز دانشمندان به تعریفی مشترک از این مفهوم دست نیافتهاند اما به صورت کلی همه میدانیم فرهنگ به چه معناست؛ تا حدود نیم قرن پیش اصطلاح فرهنگی بیشتر به آموزش و پرورشیها اطلاق میشد اما امروز به فردی که اهل کتاب و مطالعه و سینما و ... باشد، گفته میشود. حال باید دید اصلا اصطلاح فرهنگ از چه زمانی شکل گرفت؟ فرهنگ معادل واژه culture انگلیسی به یک معنا پس از رنسانس جایگزین دین بود اما وقتی دین را از زندگی حذف و تنها منوط به یکشنبهها در کلیسا کردند مشخص شد که این امر نمیتواند جوابگو باشد.
فرهنگ؛ نرمافزار تمدن است
این کارشناس دینی اضافه کرد: فرهنگ روح مشترک در زندگی و کنش انسانها در جامعه و حوزه نرمافزاری تمدن است. تمدن خود حوزه سختافزاری است که نرمافزارش میشود فرهنگ. دستگاه ویدئو، تمدن و پیشرفت بشر است اما فیلمی که در آن میگذاریم نرمافزار است که هالیوود سعی میکند آن را تأمین کند. فرهنگ عناصر متعددی دارد، به عنوان نمونه نویسنده هالیوودی ریشه دینی ندارد اما سخنران و فیلمساز دینی ما معرف فرهنگ دینی است نوع حرف زدن، ایستادن، تعارف کردن و به طور کلی اخلاق و رفتار همه نشاندهنده فرهنگ یک جامعه است.
وی در همین زمینه افزود: وقتی میگوییم فرهنگ، فرهنگها و حتی خردهفرهنگها در یک محیط بزرگ مدنظر است؛ از این رو جرج اورول در رمان 1984 خود مینویسد: «اتفاقی که در تهاجم فرهنگی میافتد این است که ما بدون اینکه بفهمیم یک تصوری در ذهن ما ایجاد میشود». ما گاهی بدون اینکه بفهمیم تسلیم محیط اجتماعی و تسلیم پیامهای ناخودآگاه به ذهن خود هستیم؛ اگر بیحجابی را با اسباببازی و فیلم و بازی ترویج کردند نمیتوان آن را با زور و چوب و چماق و خطبه و سخنرانی اصلاح کرد بلکه باید تصویری مطلوب و موجه از یک بانوی محجبه ارائه کرد.
جهاد فرهنگی یعنی بهرهگیری از ابزار دشمن در تقابل با او
حجتالاسلام زائری در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به این مطلب که جهاد فرهنگی به معنای بهرهگیری از ابزار دشمن در تقابل با اوست، گفت: پرسشی که در اینجا مطرح میشود، این است که آیا ما مجاز هستیم در مقابله با دشمن از هر ابزاری استفاده کنیم؟ نه اینگونه نیست. همانطور که میدانیم دشمن در دستیابی به مقاصد خویش از ابزاری چون جاذبههای جنسی و خشونت نیز بهره میبرد در حالی که این موارد جزو خطوط قرمز ماست؛ همان خطوط قرمز تعریف شده در جنگ حقیقی در جنگ مجازی نیز وجود دارد اما ابزار و شیوه پابرجاست.
جنگ مجازی؛ ورود مخلصانه برای دین در عرصه مجازی
وی در تشریح معنای جنگ مجازی عنوان کرد: جنگ مجازی یعنی ورود مخلصانه ما برای یاری دین خدا در عرصه مجازی. در جنگ حقیقی دشمن مرز خاکی را تصرف میکند اما در جنگ مجازی مرزهای ذهنی را در مینوردد. در جنگ نرم و در تقابل معنوی و فرهنگی خانواده نابود میشود؛ آمار طلاق جامعه ما نشان میدهد دشمن بمب نینداخته اما با ابزار و وسائل مختلف کاری کرده که خانواده نابود شود چرا که نابودی همه چیز در گرو نابودی خانواده است؛ اینکه در روایات تأکید شده دو رکعت نماز فرد متأهل بهتر از 70 رکعت نماز فرد مجرد است ناشی از اهمیت تشکیل خانواده است زیرا اگر ازدواج از بین رفت نماز هم دیگر اثری نخواهد داشت.
مهندسی معکوس؛ اولویت مواجهه با دشمن در عرصه فرهنگی
این پژوهشگر و فعال فرهنگی در خصوص اولویتهای مواجهه با دشمن در عرصه فرهنگی نیز ابراز کرد: نخستین اولویت مهندسی معکوس است. گام اول در این مسیر شناخت دوست و دشمن از یکدیگر و مرزبندی با آنان و شناخت دشمن و ابزار و حیلههای او است. بر اساس فرمایشات رهبر معظم انقلاب ما خطوط قرمز مشخصی داریم و هر کسی در آن سوی خطوط قرمز ما قرار گیرد دشمن و دیگران حتی اگر خطا و لغزشهایی هم داشته باشند اما مشمول این خطوط نشوند، دوست هستند. همانگونه که امام سجاد(ع) نیز در یکی از روایاتشان این موضوع را به زیبایی بیان میکنند: «حق الهی نوجوان بر گردن پدر و مادر این است که گاهی خطاهای او را نادیده بگیرند برای اینکه راه توبه را بر او نبندند».
تمرکز دشمن بر نابودی مراکز فکری و آموزشی
وی در پایان ضمن بیان اینکه ما گاهی به خاطر یک خطا فردی که در جبهه خودی است را به جبهه دشمن میرانیم، اضافه کرد: باید دید دشمن خود بر روی چه چیزی تمرکز میکند. میخائیل میلیشتاین، یکی از پژوهشگران مرکز امنیت ملی اسرائیل میگوید: «برتری اسرائیل نیاز به یک جنگ صبورانه درازمدت و بسیار پنهان دارد که فقط بر شکستن قدرت نظامی مقاومت تمرکز نکند بلکه برعکس، تلاش ما در این مرکز باید این باشد که مراکزی که اندیشهها در آن تبلور پیدا میکند را نابود کنیم و در این خصوص رسانهها، نهادهای آموزشی و... باید نابود شوند...» یعنی دشمن رسما اعتراف میکند که نباید عجله کرد زیرا کار فرهنگی بلندمدت است.
