نگرش علمی به ظرفیتهای حج در همایش حج در پویه تاریخ
گروه دانشگاه: دبیر علمی همایش حج در پویه تاریخ از دریافت چکیده مقالات تا آخر مردادماه و همچنین احتمال برگزاری همایش جنبی «حج، هنر و ادبیات» خبر داد.
شهلا بختیاری، دبیر علمی همایش حج در پویه تاریخ
در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا)، اظهار کرد: همایش حج در پویه
تاریخ، نگرش علمی به ظرفیتهای موضوع حج برای پرداختن به حوزه دانش دارد ولی در
کنار آن مواردی مثل آسیبشناسی حج و سنجش توانمندیهای حج در وحدت دنیای اسلام و
اینکه میتواند قابلیتهای خوبی برای محور شدن برای حل اختلافات دنیای اسلام باشد
مورد نظر باشد.
احتمال همایش جنبی «حج، هنر و ادبیات»
وی افزود: زمان برگزاری این همایش را پنجم و ششم آبانماه اعلام کردهایم، چکیدهها را تا آخر مردادماه دریافت میکنیم و اصل مقالات را نیز تا یک ماه قبل از زمان برگزاری دریافت خواهیم کرد؛ اما با توجه به استقبالی که وجود دارد و نگرشی که در کشورهای دیگر هم وجود دارد و مقالات و چکیدههایی دریافت شده است احتمال دارد که ما یک همایش حج، هنر و ادبیات هم در کنار این همایش داشته باشیم که بهعنوان یک کار جنبی باشد و از قابلیتهای هنر برای مسئله حج هم بتوانیم استفاده کنیم.
بختیاری در رابطه با محورهای همایش گفت: یکی از محورها در حوزه نقد و نظر است، این بحث را روی مفاهیم و حوزههای بنیادی که میتواند دانشافزا باشد بستهایم؛ حج در متون ادبی، حج در اوقاف، حج در متون جغرافیایی و حج در نگرش ادیان دیگر بهویژه ادیان توحیدی و ابراهیمی به حج، اینها حوزههای نظری است که اولین محورمان است.
وی ادامه داد: محور دوممان حج، رسوم و آیینهاست، با توجه به اینکه در هر سر زمینی آماده شدن برای حج میتواند با رسوم و آیینها و مسائل داخلی آن منطقه رنگ و بوی دیگری داشته باشد چه در داخل ایران و چه در دیگر کشورهای اسلامی. ما این بند را قرار دادهایم که مسائل مربوط به خردهریزهای فرهنگ و مسائل اجتماعی که میتواند پشتوانه حج باشد در کشورهای مختلف احیا شود، آیینهایی که یک زمانی بسیار مورد توجه بود بهطور مثال مثل چاووشخوانی که یک زمانی قبل از حج انجام میشد یا مراسم استقبالها که مردم تا کیلومترها میآمدند و مسائلی که کلاً میتواند از نظر برگزاری مرتبط با حج باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا(س) در گروه تاریخ اسلام در رابطه با محور دیگر، بیان کرد: محور سوم در مورد حج و آسیبهاست، مسائلی که در دورههای مختلف تاریخ از ابتدای بعثت حضرت رسول(ص) تاکنون اتفاق افتاده است که به نحوی حج را مورد زیان و ضرر قرار داده است. و یا بعد وقتی راههای حج مورد تهاجم قرار گرفته است و بعضی وقتها گروهها و عناصری حمله کردند و حتی خانه کعبه را تخریب کردند و حجر الاسود را به غارت بردند، استفادههایی که از کعبه و بیتالله الحرام طی دوران مختلف برای مشروعیت بخشی به بعضی حرکتها شده است، نمونهاش حرکت عبدالله ابن زبیر که در مکه در مقابل جریانهای همعصر دینی خودش توانست پنهان شود. بلایایی که بر سر خانه کعبه آمده است، بلایایی که در حج طی سالیان متعدد بر سر حاجیان آمده، بر سر مکانهای مقدس مکه و مدینه آمده است، بلاهای سیاسی، طبیعی، سوء استفاده ابزاری و در کل هر مسئلهای که میتواند حج را مورد آسیب قرار بدهد البته این آسیبشناسی رویکرد به اصلاح هم دارد. نظرمان این است که راههایی که در طول تاریخ برای حل این بحرانها پیش آمده هم مورد بررسی قرار بگیرد که میتواند پیشنهادهای خیلی خوبی برای دنیای امروز هم داشته باشد.
وی گفت: محور بعدی حج و تمدن اسلامی است. قابلیتها و توانمندیهایی که حج میتواند داشته باشد و به پویایی تمدن اسلامی کمک کند، با توجه به تمدن نوین اسلامی که در دنیای اسلام شروع شده و در بعضی از کشورها خیلی خودش را نشان میدهد، و دارای بن مایهها و اندیشههای اسلامی است، آن قابلیتها که مربوط به حج میشود، به طور مثال حج و مکانیزاسیون، حج و توسعه هنر، حج و ...، در کل همه مسائلی که در حوزه تمدنی و فرهنگی اینجا میتواند اثرگذار باشد، اینها را به صورت کلی دیدیم و بنایمان هم این است که اگر کسی مقالهای دارد که در ذیل این عنوانها نیامده، افراد بتوانند با توجه به علاقه و رویکرد علمیشان موضوع انتخاب کنند، چون همه عنوانها را باز گذاشتیم، اگر هم موضوعی در اینها نیامده آزاد هستند که ارسال کنند و ما آنها را هم انشاءالله مورد استفاده قرار خواهیم داد.
بختیاری با بیان اینکه در ابتدای قضیه در نظر داشتیم که سه همایش در سه دانشگاه بزرگ کشور برگزار کنیم، اظهار کرد: ولی بخاطر اینکه میخواستیم امکانسنجی و قابلیتسنجی کنیم که ببینیم موضوع حج چقدر توانمندی دارد، فعلاً این همایش را امسال برگزار میکنیم ولی در نظر داریم که انشاءالله طی سالهای آینده با بخشهای تخصصیتر یا بخشهای پیشنهادی جدیدتر مورد برگزاری قرار بگیرد.
وی در مورد نهادهای مشارکتکننده، اظهار کرد: مشارکت برخی نهادها مورد قطعیت قرار گرفته، دانشگاه الزهرا(س)، انجمن ایرانی تاریخ، دانشگاه تهران، با سازمان حج و اوقاف وارد گفتوگو هستیم که انشاءالله بتوانیم از قابلیتهای آنها استفاده کنیم، با سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی صحبتهای اولیه شده است، بعضی از انجمنهای علمی مثل انجمن علمی پژوهشهای هنر ایرانی، انجمن علمی هنر که اینها انجمنهای علمی مورد تأیید وزارت علوم هستند، انجمن علمی تاریخ اسلام، اغلب اعلام آمادگی کردهاند و در مراحل بررسی نوع همکاری هستیم، ISC هم که نهاد مطالعات و بررسی فناورانه بینالمللی وزارت علوم هم به قطعیت حمایت خودش را از این همایش اعلام کرده و ثبت شده است، انشاءالله اگر مقالاتمان دارای وزنه علمی باشند از نظر داوران و خوب تشخیص داده شوند در مجموعه مقالات علمی و پژوهشی با کمک ISC چاپ خواهیم کرد. فعلاً در مرحله ارزیابی و پذیرش چکیده مقالات هستیم، اگر مقالات بحث ارزیابی علمی خیلی سخت و جدی گرفته شده است، گفتیم همایش ذاتاً یک موضوع خیلی پربار و پرمحتوایی است، فعلاً از جهت مقالات در مراحل اولیه هستیم، مقالاتی که واجد شرایط علمی باشند ما وارد مذاکره میشویم و یا از ISC امتیاز ویژه علمی و پژوهشی میگیریم و یا اینکه با بعضی از مجلات علمی و پژوهشی وارد مذاکره میشویم که مقالات ما را به چاپ برسانند.
یادآور میشود، علاقهمندان برای ارسال مقالات خود میتوانند از نشانی اینترنتی history.hajj@gmail.com استفاده کنند.
