بی‌اخلاقی؛ حاصل پرداختن به احکام بدون توجه به اخلاق

ماه منیرسادات ثامنی، معلم تفسیر قرآن و شاگرد استاد انصاری در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، اظهار کرد: امروز مردم نه تنها اصول آداب معاشرت را رعایت نمی‌کنند بلکه حتی شاهد پرخاشگری‌های زیادی هم هستیم.
وی افزود: اخلاق اسلامی بین مردم کمرنگ شده و کمبود اخلاق را بسیار احساس می‌کنیم که این امر به خاطر آن است که در مسائل دینی به احکام پرداخته‌ایم اما توجه کافی را به اخلاق نداشته‌ایم.
وی تصریح کرد: وقتی نمازگزاران در صف نماز جماعت با یکدیگر دعوا می‌کنند، وقتی یک زن و شوهر اصول برخورد با یکدیگر را نمی‌دانند، وقتی فرزند احترام پدرش را نگاه نمی‌دارد، وقتی پدر و مادری با فرزندشان پرخاشگری می‌کنند و وقتی در مقابل حرم شاهد مشاجره راننده تاکسی با مسافرش هستیم، همه این موارد ناشی از توجه نکردن به اصول اخلاقی دین است.
رشد دنیوی و فقر معنوی
ثامنی با بیان اینکه امروزه تکنولوژی و علم رشد بسیاری داشته‌اند و البته به همان میزان فقر معنوی مردم هم افزایش یافته است، گفت: متاسفانه در حال حاضر اینقدر که جوانانمان در مورد مسائل دنیویشان اطلاعات دارند در مورد دینشان آگاهی و شناخت ندارند.
این معلم تفسیر قرآن با اشاره به افرادی که ادعای مذهبی بودن دارند اما مکارم اخلاقی رسول خدا(ص) را رعایت نمی‌کنند، اظهار کرد: خانمی که پوشش اسلامی دارد اما اخلاق اسلامی را رعایت نمی‌کند، مردی که با همسر و فرزندان بدرفتاری می‌کند، خانمی که چادر دارد اما حجاب ندارد، همه در حال لطمه زدن به دین هستند.
وی تصریح کرد: متاسفانه مردم وقتی از فردیکه او را مؤمن می‌شناسند، رفتار بدی می‌بینند، این رفتار بد او را به پای اسلام می‌گذارند در حالی که عیب‌های رفتاری افراد ربطی به اسلام ندارد و دین شریف اسلام یک دین کاملا اخلاقی است.
وی ادامه داد: ما باید همواره الگوی خود را پیامبر(ص)، حضرت علی و حضرت زهرا(س) بدانیم و از آن‌ها تبعیت کنیم تا وقتی عده‌ای رفتارهای نادرستی انجام می‌دهند از دین برنگردیم.
این شاگرد استاد انصاری اظهار کرد: اگر فردی ادعای مذهبی بودن دارد باید از سیره و مکارم اخلاقی رسول خدا(ص) تبعیت کند، در غیر این صورت گفته‌اش شعاری بیش نیست.
تجمل‌گرایی سخنرانان
وی افزود: در سیره پیامبر، مؤمن نباید اسراف کند این درحالی است که برخی از سخنرانان مجالس مذهبی با گرفتن مجالس عروسی و ختم بسیار پرخرج دچار گناه بزرگ اسراف می‌شوند و نه تنها خودشان در منجلاب تجمل‌گرایی گرفتار می‌شوند بلکه مردم را هم به این سمت سوق می‌دهند.
ثامنی با بیان اینکه حرف و عمل سخنرانان مذهبی باید یکی باشد، گفت: اگر سخنرانی به عنوان مثال مردم را به قناعت و حجاب دعوت کرد اما خلاف آن را در زندگی خودش شاهد بودید بدانید آیات قرآن در او تأثیر نداشته است.
وی تصریح کرد: سخنرانان و دینداران واقعی که قرآن در روح و جان آن‌ها اثر گذاشته‌ و به کمالات اخلاقی دست یافته‌اند، دنبال غرور و شهرت نیستند لذا همواره گمنام باقی می‌مانند.
وی افزود: متأسفانه برخی سخنرانان که بعد مذهبی و اخلاقی ضعیف‌تری دارند همواره دنبال شهرت طلبی هستند و همین که بین مردم اسم و رسمی پیدا کنند دچار غرور می‌شوند.
وی با اشاره به مبالغ کلانی که برخی سخنرانان، مداحان و قاریان دریافت می‌کنند، گفت: متأسفانه افرادی هستند که فقط در مجالسی که مبالغ بالایی به آن‌ها می‌‌دهند حاضر می‌شوند و اگر مجلسی بروند که کمتر از مبلغ مورد نظرشان به آن‌ها پرداخت کنند، پاکت پول را بر می‌گردانند و به صاحب مجلس می‌گویند دیگر با ما تماس نگیرید.
وی یادآور شد: این غرور، تجمل‌گرایی و مادی‌گرایی‌ها همه ناشی از آن است که اخلاق دینی در ما رشد نکرده است.
این معلم تفسیر قرآن تصریح کرد: جامعه ما به شدت نیازمند افرادی است که به رغم داشتن بار علمی زیاد، وقتی از مجلس بیرون می‌آیند نه تنها دنبال پاکت پول نیستند بلکه حتی حاضرند برای اشاعه دین به مناطق دور دست و روستاها هم بروند. سخنرانانی که به دنبال برکت و رزق معنوی هستند، زمین تا آسمان بینش و افکارشان با سخنرانان مادی گرا متفاوت است.
بالانشین شدن و نادیده گرفتن آه مظلومان
وی با اشاره به سخنرانان و مداحان خانم که با زیور آلات بسیار وارد مجلس می‌شوند، گفت: مردم عادی که در این مجلس حاضر می‌شوند ممکن است ایمان و تقوای کمی داشته باشند و با دیدن زیور آلات و تجملات بسیار، نه تنها رشد اخلاقی پیدا نمی‌کنند بلکه حتی بعد از رفتن به منزل به مشاجره با همسرشان می‌پردازند. متاسفأنه برخی از این سخنرانان و مداحان و قاریان اینقدر بالانشین شدند که به تنها چیزی که فکر نمی‌کنند آه مظلومین است.
وقتی که دین وسیله جلوه‌گری می‌شود!
ثامنی با اظهار تاسف از اینکه گاهی مجالس تفسیر قرآن تبدیل به مجلس چشم ‌و هم چشمی و جلوه‌گری می‌شود، گفت: گاهی می‌بینیم مجالس اینقدر با تشریفات برگزار می‌شود و حاضرین اینقدر دنبال نشان دادن ظاهر و لباس و زیورآلات خود هستند که به نظر می‌رسد به جلوه‌گری که در این مجالس می‌کنند بیشتر احتیاج دارند تا به خود تفسیر قرآن.
اجازه ندهیم هر کس وارد عرصه تفسیر و سخنرانی شود
ثامنی یادآور شد: با توجه به آسیب‌ها و ضعف‌هایی که می‌بینیم هرچند نیاز به مبلغ و مفسر داریم اما نباید اجازه دهیم هر کسی علم داشت وارد عرصه تبلیغ و تفسیر قرآن شود.
وی با بیان این که علم تنها، نباید مجوز ورود به عرصه تبلیغ و تفسیر قرآن باشد، گفت: افراد پس از اینکه مراحل علمی کامل را پشت سر گذاشتند و به عنوان مثال خواستند وارد عرصه تفسیر قرآن شوند باید اول ببینیم علم او تا چه حد در زندگی شخصی‌اش اثرگذار بوده و چقدر در زندگی روزانه خود به دانسته‌هایش عمل می‌کند، بعد وقتی دیدیم فرد در زندگی خانوادگی خود به آموخته‌های قرآنی‌اش عمل می‌کند، آنگاه اجازه دهیم در بین مردم به بیان تفاسیر قرآن بپردازد.
وی تأکید کرد: اگر مسیری غیر از این را داشته باشیم هر روز شاهد افرادی خواهیم بود که وقتی وارد این عرصه می‌شوند دنبال شهرت و غرور و مادیات هستند.
آسان‌گیری به قیمت دور شدن از حقیقت!
ثامنی با اشاره به دیگر مشکلاتی که در عرصه فهم تفسیر قرآن وجود دارد، گفت: عده‌ای از مردم که اصلا دنبال درک قرآن نیستند و عده‌ای دیگر هم که دغدعه درک قرآن را دارند دنبال تعبیرهای ساده و آسان هستند که گاهی این آسان‌گیری منجر به دور شدن از اصل و حقیقت قرآن می‌شود.
وی افزود: اینکه مردم در تفسیر قرآن دنبال کلیات و سند نیستند، باعث می‌شود که گاهی تعبیرهای نصف و نیمه‌ای از قرآن برداشت می‌کنند و در نهایت می‌بینیم فقط یک پوسته‌ای از دین را دریافت می‌کنند.
خواب غفلت
این شاگرد استاد انصاری اظهار کرد: در حالی که آموزه‌های قرآن شامل تمام بخش‌های زندگی ما است اما هنوز مردم آداب قرآنی جزئی‌ترین مسائل روزمره زندگی‌شان را نمی‌دانند. در واقع مردم ضرورتی نمی‌دانند که این آموزه‌ها را فرا گیرند، آن‌ها همین که با رفتارهای هرچند اشتباه روزانه بتوانند به هدف مورد نظرشان برسند، برایشان کافی است.
ثامنی تصریح کرد: البته عده‌ای می‌دانند که رفتارهایشان اشتباه است اما چون تغییر مسیر از راه اشتباه به درست، کار دشواری است به خودشان این سختی را نمی‌دهند و وارد عرصه عمل نمی‌شوند.
وی با بیان اینکه ما عادت کرده‌ایم با مشکلات و ضعف‌هایمان زندگی کنیم و در خواب غفلت باشیم، گفت: متاسفأنه بارها دیده‌ایم فردی چند جلسه در جلسات تفسیر قرآن شرکت می‌کنند اما دیگر ادامه نمی‌دهد، وقتی علت را از او می‌پرسیم می‌گوید خانواده‌ام مخالف هستند و می‌گویند وقتی تو به جلسه قرآن می‌روی اما همان بداخلاقی‌ها و اشتباهاتت ادامه دارد همان بهتر که به این جلسات نروی.
وی افزود: متأسفانه عده‌ای از ما فکر می‌کنیم که دنباله رو ائمه هستیم اما هر کدام با رفتار و کردار نادرست و با اندیشه‌های زشتمان در حال لطمه زدن به دین هستیم.
وی با اشاره به سخن آیت الله بهجت گفت: این عالم ربانی گفته‌اند فکر نکنید ابوجهل‌ها و ابوسفیان‌ها مرده‌اند بلکه تا زمانی که فکر ما مانند ابوجهل و ابوسفیان باشد، این مسیر ادامه دارد. زمانی افراد می‌توانند رشد پیدا کرده و ادعای با اخلاق بودن داشته باشند که آموزه‌های قرآن را درک کرده باشند.
ثامنی با بیان اینکه رشد فقط و فقط با قرآن میسر می‌شود، اظهار کرد: تمام مضامین اخلاقی در قرآن وجود دارد و اگر درک درستی از مفهوم آیات داشته باشیم و به آن‌ها عمل کنیم آنگاه فردی با اخلاق خواهیم بود.
وی ادامه داد: اگر کسی نخواهد در خواب غفلت بوده و دغدغه قرآنی شدن را داشته باشد، سختی مسیر را تحمل می‌کند و در عمل، رفتارش را اصلاح می‌کند.
وی با اشاره به اهمیت تفکر در اسلام گفت: تفکری که همراه با تدبر و تشخیص باشد می‌تواند مسیر انسان را عوض کند، مانند حر که یک ساعت تفکر، او را بهشتی کرد.
شاگرد استاد انصاری افزود: بشر امروز نمی‌خواهد فکر کند و به شناخت و درک عمیق برسد چراکه تفکر، انسان را وارد چارچوب می‌کند و او را در مقابل هوای نفسش قرار می‌دهد اما انسان امروزی آنقدر پیرو هوای نفس و مسائل دنیوی خود شده است که نمی‌خواهد در چارچوب قرار گیرد، دوست دارد بی‌قید و بی‌مسئولیت باشد.
وی یادآور شد: البته همه کوتاهی‌ها هم به مردم بر نمی‌گردد و همان طور که گفته شد رفتار سخنرانان و مفسرین قرآن و شیوه بیان مفاهیم توسط آن‌ها نیز اهمیت خاص خود را دارد.
وی با بیان اینکه سخنرانان باید با زبان شیوا، جذابیت‌های قرآن را برای مردم بازگو کنند، تصریح کرد: وقتی آموزه‌های قرآنی به شیوه مناسب بیان شود، مردم و جوانان علاقه زیادی برای فراگیری آن نشان می‌دهند.