تخت فولاد؛ مکانی با قدمت چند هزار ساله
گروه فرهنگی: یک استاد و پژوهشگر تاریخ با اشاره به قدمت چند هزار ساله تخت فولاد اصفهان، گفت: این مکان مقدس مدفن علما، عرفا و هنرمندان صاحبنام بوده و آثار هنری موجود در آن، ممتاز و برجسته است.
محمد حسین ریاحی، استاد و پژوهشگر تاریخ در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، با بیان اینکه قدمت یک قبرستان را میتوان از روی مزار اولین اشخاصی که در آن مدفون شدهاند و آثاری که از آنها وجود دارد، تخمین زد، اظهار کرد: تخت فولاد جزء قبرستانهای فوقالعاده قدیمی و باستانی است و اگر بخواهیم قدمت آن را بر اساس مزار اولین اشخاص مدفون در آن همچون جناب یوشع که یکی از انبیاء بنی اسرائیل است، تخمین بزنیم، قدمتش به بیش از 2000 و چند صد سال قبل برمیگردد.
وی افزود: مسجد لسانالارض و بعضی از روایات نیز نشان از قدمت تخت فولاد دارند. همچنین آثار به دست آمده از مسجد دیلمی حکایت از این دارد که تخت فولاد در سدههای 4 و 5 هجری قمری وجود داشته است.
ریاحی در رابطه با وجه تسمیه این قبرستان گفت: عدهای معتقدند شاهزادهای دیلمی به نام فولاد دیلمی این فضا را ایجاد کرده و بنابراین قبرستان به نام او نامگذاری شده است. همچنین این قبرستان به نام بابا رکنالدین نیز نامیده شده که یکی از شخصیتهای بزرگ و اندیشمند اصفهان بوده است.
وی با اشاره به مشاهیر مدفون در تخت فولاد، اظهار کرد: در دوره صفوی تکیههای زیادی همچون تکیه میرفندرسکی، خاتونآبادی و حسین خوانساری در این قبرستان ساخته شد که علما، فقها و عرفای نامداری مانند فاضل اصفهانی ملقب به فاضل هندی، آقا حسین خوانساری و پسرش کمالالدین که همه از نوابغ و اندیشمندان بزرگ زمان خود بودند، در آنها مدفون هستند.
ریاحی گفت: همچنین این مکان مدفن هنرمندانی چون درویش عبدالمجید طالقانی، شکستهنویس معروف و واله اصفهانی، شاعر و خوشنویس است. در دوره معاصر نیز شخصیتهای مهمی نظیر استاد همایی، بانو مجتهده امین، شهید اشرفی اصفهانی و مرحوم شمسآبادی در این مکان به خاک سپرده شدند.
این استاد و پژوهشگر تاریخ به توقف تدفین اموات در تخت فولاد اشاره کرد و گفت: تخت فولاد تا اوایل دهه شصت برای تدفین اموات مورد استفاده قرار میگرفت و سپس به دلایلی از جمله اینکه خانهها و ادارات شهر در اطراف آن واقع شده بود، تدفین اموات به نقطه دیگری از شهر به نام باغ رضوان منتقل شد.
وی ادامه داد: در گذشته، تخت فولاد محل مناسبی برای برگزاری نماز و قرائت دعا بود و افرادی مانند مرحوم ریزی، مرحوم کلباسی و مرحوم روضاتی در برپایی چنین مراسمی نقش مهمی داشتند.
ریاحی با بیان اینکه مساحت این قبرستان در حدود 75 هکتار است، اظهار کرد: این سرزمین مقدس بعد از قبرستان بقیع و وادیالسلام جایگاه مهمی دارد و آنچه که مسلم است اینکه مکانی بسیار مناسب برای تدفین شهدای والا مقام دفاع مقدس بوده است.
این استاد و پژوهشگر تاریخ، تخت فولاد را موزهای از سنگ نوشتهها و کتیبهها دانست و گفت: سنگ نوشتهها، کاشیکاریها، منبتها و سردر تکیهها، تخت فولاد را از حیث هنر، ممتاز و برجسته ساخته است.
ریاحی به معرفی کتابها و منابعی برای آشنایی بیشتر با این وادی معنوی پرداخت و گفت: «دانشنامه تخت فولاد» در 4 جلد تدوین و به زبانهای عربی و انگلیسی نیز ترجمه شده است. در رابطه با آثار هنری و معماری تکایای مختلف تخت فولاد نیز منابع مختلفی به رشته تحریر درآمده است. کتاب «روضه رضوان» تألیف بنده، از جمله کتابهایی است که در آن به معرفی تکیه کازرونی، آثار هنری، معماری و شخصیتهای برجسته مدفون در آن پرداخته است.
مطالب مرتبط
