واقعگرایی؛ مهمترین اصل در نگارش نمایشنامه دفاع مقدس
گروه فرهنگی: نویسنده تئاتر مشهد با بیان اینکه فضای جنگ به یک سری الزامات در حوزه نگارش متن نیاز دارد، گفت: واقعگرایی، مهمترین اتفاقی است که باید در نگارش نمایشنامه در فضای دفاع مقدس مدنظر باشد زیرا بسیاری از اغراقهایی که در درامهای ما دیده میشود ممکن است حقیقت بیرونی نداشته باشد.
مهدی سیمریز، نویسنده برجسته تئاتر در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با اشاره به آسیبها و ضعفهای معنایی که در متون نمایشی دفاع مقدس دیده میشود، اظهار کرد: درحوزه دفاع مقدس دو مبحث داریم؛ به صورت زیربنایی در نمایشنامه و انتخاب سوژه توسط نویسنده، این تصمیمگیری اتفاق میافتد که وارد کدام یکی از این دو فاز شود یا جنگ را در نگارش نمایشنامه مدنظر قرار میدهد یا تأثیرات جنگ در فضای بعد از جنگ که مورد دوم بیشتر مدنظر بوده است.
وی ادامه داد: در بحث نمایشنامه، در فضای سینما با مصداقهای متعددی مواجه شدیم، فیلمهایی که در سینما در حوزه دفاع مقدس مشاهده میکنیم، متفاوت است با آنهایی که در دهه 60 ساخته میشد و مستقیما به موضوع جنگ میپرداخت.
سیمریز ادامه داد: در فضای نمایشنامه هم این اتفاق رخ میدهد، هماکنون گرایش به نوشتن متنهایی که تأثیرات جنگ را در سالهای بعد از آن دنبال میکند، خیلی بیشتر است.
این نویسنده تئاتر با بیان اینکه فضای جنگ به یک سری الزامات درحوزه نگارش متن نیاز دارد، گفت: واقعگرایی مهمترین اتفاقی است که باید در نگارش نمایشنامه در فضای دفاع مقدس مدنظر باشد، بسیاری از اغراقهایی که در درامهای ما دیده میشود، ممکن است حقیقت بیرونی نداشته باشد.
وی تأکید کرد: ممکن است بسیاری از حقایق جنگ که شاید برای مخاطب جذابیت دراماتیک بسیار بالایی داشته باشد، مدنظر نویسندگان قرار نگیرد یا به دلایل خاص امکان انعکاس آن در متون نمایشی وجود نداشته باشد.
سیمریز با بیان اینکه در سالهای اخیر، نوشتن در حوزه دفاع مقدس به یک نوع نگاه تقریبا خاکستری تبدیل شده است، ابراز کرد: در این فضا از نوشتنهای گذشته و فضای مقدسی که برای جنگ ترسیم میشد، فاصله گرفته به آسیبهای جنگ پرداخته شده است که بعضا اتفاقات اصلی بیان نمیشود.
این نویسنده تئاتر تصریح کرد: در گذشته اتفاقات اصلی که تحت تأثیر فضای اول انقلاب و جنگ برای مردم بود، معیار قرار داشت اما هماکنون در بعضی از متون نمایشی این معیارها زیر سؤال برده میشود، در بعضی از متون دفاع مقدس هم محتوایی را مشاهده میکنیم که از واقعیت به معنای آرمانی انقلابی فاصله گرفته است.
وی افزود: برخی از آثار دارای زاویه دید شده و مغرضانه یک مطلب مدنظر قرار میگیرد و انعکاس پیدا میکند، در واقع میتوان گفت بزرگترین آسیب همین نگاه زاویهداری است که در این سالها به جنگ وجود دارد، در صورتی که جنگ الزامات خود را داشته و در شرایط زمانی دیگری اتفاق افتاده است.
سیمریز با بیان اینکه آنچه که امروز ما به عنوان معیار میشناسیم، در دهه 60 به این شکل نبوده، جو انقلاب، مردم و جنگ چیز دیگری بوده و اقتضائات دیگری داشته است، اظهار کرد: امروزه توجه نویسنده به حقایقی که مربوط به زمان خودش است، بزرگترین نیاز نوشتن محسوب میشود، بنابراین باید حقایق جنگ را در معیار کنونی قرار داد.
این نویسنده تئاتر با اشاره به اینکه نیازسنجی و مخاطبشناسی در عرصه تئاتر دفاع مقدس اتفاق نمیافتد، گفت: اگر به نیازسنجی کنونی جامعه مخاطبان نگاه کنیم، تئاتر دفاع مقدس مورد انتخاب مخاطب نبوده زیرا مخاطب امروزی علاقه بیشتری به مباحث اجتماعی دارد.
وی تصریح کرد: مخاطب ترجیح میدهد که یک نمایش کمدی و فانتزی را ببیند نه نمایش دفاع مقدسی را، البته اگر امروز نیز نمایش خوبی در عرصه جنگ و دفاع مقدس ساخته شود، میتواند مخاطب خاص خود را داشته باشد اما در نگاه کلی برای مخاطب امروز چندان موضوعیتی ندارد.
سیمریز ادامه داد: شاید دلیل اصلی این امر این باشد که تاکنون کار خوبی در این زمینه اتفاق نیفتاده یعنی اگر ما یک نمایش خوب با حمایت ارگانهای خوبی که متولی دفاع از ارزشهای انقلاب و دفاع مقدس هستند، بر روی صحنه ببریم، نسل امروز ما که هیچ تجربهای از جنگ ندارند، با آن مواجه شده و انتظار خواهند داشت که ژانر و موضوعات خوب را در کارهای بعدی مشاهده کنند.
وی افزود: اما متأسفانه اتفاق خوبی در این زمینه رخ نمیدهد و کارهای بدون حمایت به روی صحنه میرود که خواه و یا ناخواه دافعهای در مخاطب ایجاد میکند و عملا به موضوع تمایلی نشان نمیدهد.
این کارگردان تئاتر با بیان اینکه اگر کار خوبی در حوزه دفاع مقدس ارائه شود، مورد استقبال مردم قرار میگیرد، اظهار کرد: اگر مخاطب کار خوبی را در عرصه دفاع مقدس مشاهده کند، در خودش این نیاز را ایجاد میکند که حقایق جنگ را بار دیگر از زبان تئاتر و یک اثر دیگر ببیند ولی وقتی پای یک نمایش نه چندان فنی محکم و حمایتنشده مینشیند، عملا نسبت به همان چیزهایی که وجود دارد، دلسرد شده و هیچگونه نیاز خاصی هم اتفاق نمیافتد.
سیمریز با اشاره به عناصر داستان و قصه در متون نمایشی، ابراز کرد: در حوزه نمایشنامه مهمترین عنصر، انتخاب موضوع است، اگر موضوع خوب و جذاب برای مخاطب در گام اول اتفاق بیفتد، بخش قابل توجهی از مسیر را طی کرده است.
وی ادامه داد: در حوزه دفاع مقدس یک سری ناگفتهها وجود دارد که در درون خودش جواب بسیاری از پرسشهای نسل امروز وجود دارد، یعنی اگر به سراغ این موضوعات برویم، قطعا هم اقبال بیشتری برای نمایشنامه و نمایش اتفاق میافتد و هم کارکرد بیشتری در فضای عمومی جامعه دارد.
این کارگردان عرصه تئاتر با بیان اینکه هماکنون از نگاه نسل جوان، چرایی جنگ زیر سؤال میرود، گفت: حقایق با وجود شبکههای اجتماعی و انواع و اقسام افکارهای مختلف قطعی شده و شناخت صورت مسئله سخت است لذا انتخاب صحیحی که مبتنی بر صداقت و واقعگرایی باشد، مهمترین رکن در نگارش یک نمایشنامه بر شرایط کنونی است.
سیمریز با اشاره به تفاوت تئاتر مستند با تئاتر معمولی، گفت: تئاتر مستند، گونهای از تئاتر بوده که نمایشنامه آن بر اساس واقعیت شکل میگیرد، در واقع بیان حقایقی از زبان تئاتر است.
وی ادامه داد: تجربههای خوبی در طول سالهای گذشته در عرصه تئاتر مستند اتفاق افتاده به طور مثال تئاتر مستند «شرم و دغدغه» جواد اشکذری، واقعیت اجتماعی را از زبان تئاتر بیان کرد، همچنین کاری از رضا صابری نیز در مورد یک جانباز شیمیایی به روی صحنه رفت.
این نویسنده تئاتر تأکید کرد: تفاوت تئاتر مستند با تئاتر معمولی در این است که موضوع بر اساس واقعیت انتخاب میشود و نویسنده و کارگردان تلاششان بر این بوده که بر حسب اتفاق از اختیارات هنری برای ارائه این محتوا استفاده کنند.
وی ادامه داد: در بحث نمایشنامه، در فضای سینما با مصداقهای متعددی مواجه شدیم، فیلمهایی که در سینما در حوزه دفاع مقدس مشاهده میکنیم، متفاوت است با آنهایی که در دهه 60 ساخته میشد و مستقیما به موضوع جنگ میپرداخت.
سیمریز ادامه داد: در فضای نمایشنامه هم این اتفاق رخ میدهد، هماکنون گرایش به نوشتن متنهایی که تأثیرات جنگ را در سالهای بعد از آن دنبال میکند، خیلی بیشتر است.
این نویسنده تئاتر با بیان اینکه فضای جنگ به یک سری الزامات درحوزه نگارش متن نیاز دارد، گفت: واقعگرایی مهمترین اتفاقی است که باید در نگارش نمایشنامه در فضای دفاع مقدس مدنظر باشد، بسیاری از اغراقهایی که در درامهای ما دیده میشود، ممکن است حقیقت بیرونی نداشته باشد.
وی تأکید کرد: ممکن است بسیاری از حقایق جنگ که شاید برای مخاطب جذابیت دراماتیک بسیار بالایی داشته باشد، مدنظر نویسندگان قرار نگیرد یا به دلایل خاص امکان انعکاس آن در متون نمایشی وجود نداشته باشد.
سیمریز با بیان اینکه در سالهای اخیر، نوشتن در حوزه دفاع مقدس به یک نوع نگاه تقریبا خاکستری تبدیل شده است، ابراز کرد: در این فضا از نوشتنهای گذشته و فضای مقدسی که برای جنگ ترسیم میشد، فاصله گرفته به آسیبهای جنگ پرداخته شده است که بعضا اتفاقات اصلی بیان نمیشود.
این نویسنده تئاتر تصریح کرد: در گذشته اتفاقات اصلی که تحت تأثیر فضای اول انقلاب و جنگ برای مردم بود، معیار قرار داشت اما هماکنون در بعضی از متون نمایشی این معیارها زیر سؤال برده میشود، در بعضی از متون دفاع مقدس هم محتوایی را مشاهده میکنیم که از واقعیت به معنای آرمانی انقلابی فاصله گرفته است.
وی افزود: برخی از آثار دارای زاویه دید شده و مغرضانه یک مطلب مدنظر قرار میگیرد و انعکاس پیدا میکند، در واقع میتوان گفت بزرگترین آسیب همین نگاه زاویهداری است که در این سالها به جنگ وجود دارد، در صورتی که جنگ الزامات خود را داشته و در شرایط زمانی دیگری اتفاق افتاده است.
سیمریز با بیان اینکه آنچه که امروز ما به عنوان معیار میشناسیم، در دهه 60 به این شکل نبوده، جو انقلاب، مردم و جنگ چیز دیگری بوده و اقتضائات دیگری داشته است، اظهار کرد: امروزه توجه نویسنده به حقایقی که مربوط به زمان خودش است، بزرگترین نیاز نوشتن محسوب میشود، بنابراین باید حقایق جنگ را در معیار کنونی قرار داد.
این نویسنده تئاتر با اشاره به اینکه نیازسنجی و مخاطبشناسی در عرصه تئاتر دفاع مقدس اتفاق نمیافتد، گفت: اگر به نیازسنجی کنونی جامعه مخاطبان نگاه کنیم، تئاتر دفاع مقدس مورد انتخاب مخاطب نبوده زیرا مخاطب امروزی علاقه بیشتری به مباحث اجتماعی دارد.
وی تصریح کرد: مخاطب ترجیح میدهد که یک نمایش کمدی و فانتزی را ببیند نه نمایش دفاع مقدسی را، البته اگر امروز نیز نمایش خوبی در عرصه جنگ و دفاع مقدس ساخته شود، میتواند مخاطب خاص خود را داشته باشد اما در نگاه کلی برای مخاطب امروز چندان موضوعیتی ندارد.
سیمریز ادامه داد: شاید دلیل اصلی این امر این باشد که تاکنون کار خوبی در این زمینه اتفاق نیفتاده یعنی اگر ما یک نمایش خوب با حمایت ارگانهای خوبی که متولی دفاع از ارزشهای انقلاب و دفاع مقدس هستند، بر روی صحنه ببریم، نسل امروز ما که هیچ تجربهای از جنگ ندارند، با آن مواجه شده و انتظار خواهند داشت که ژانر و موضوعات خوب را در کارهای بعدی مشاهده کنند.
وی افزود: اما متأسفانه اتفاق خوبی در این زمینه رخ نمیدهد و کارهای بدون حمایت به روی صحنه میرود که خواه و یا ناخواه دافعهای در مخاطب ایجاد میکند و عملا به موضوع تمایلی نشان نمیدهد.
این کارگردان تئاتر با بیان اینکه اگر کار خوبی در حوزه دفاع مقدس ارائه شود، مورد استقبال مردم قرار میگیرد، اظهار کرد: اگر مخاطب کار خوبی را در عرصه دفاع مقدس مشاهده کند، در خودش این نیاز را ایجاد میکند که حقایق جنگ را بار دیگر از زبان تئاتر و یک اثر دیگر ببیند ولی وقتی پای یک نمایش نه چندان فنی محکم و حمایتنشده مینشیند، عملا نسبت به همان چیزهایی که وجود دارد، دلسرد شده و هیچگونه نیاز خاصی هم اتفاق نمیافتد.
سیمریز با اشاره به عناصر داستان و قصه در متون نمایشی، ابراز کرد: در حوزه نمایشنامه مهمترین عنصر، انتخاب موضوع است، اگر موضوع خوب و جذاب برای مخاطب در گام اول اتفاق بیفتد، بخش قابل توجهی از مسیر را طی کرده است.
وی ادامه داد: در حوزه دفاع مقدس یک سری ناگفتهها وجود دارد که در درون خودش جواب بسیاری از پرسشهای نسل امروز وجود دارد، یعنی اگر به سراغ این موضوعات برویم، قطعا هم اقبال بیشتری برای نمایشنامه و نمایش اتفاق میافتد و هم کارکرد بیشتری در فضای عمومی جامعه دارد.
این کارگردان عرصه تئاتر با بیان اینکه هماکنون از نگاه نسل جوان، چرایی جنگ زیر سؤال میرود، گفت: حقایق با وجود شبکههای اجتماعی و انواع و اقسام افکارهای مختلف قطعی شده و شناخت صورت مسئله سخت است لذا انتخاب صحیحی که مبتنی بر صداقت و واقعگرایی باشد، مهمترین رکن در نگارش یک نمایشنامه بر شرایط کنونی است.
سیمریز با اشاره به تفاوت تئاتر مستند با تئاتر معمولی، گفت: تئاتر مستند، گونهای از تئاتر بوده که نمایشنامه آن بر اساس واقعیت شکل میگیرد، در واقع بیان حقایقی از زبان تئاتر است.
وی ادامه داد: تجربههای خوبی در طول سالهای گذشته در عرصه تئاتر مستند اتفاق افتاده به طور مثال تئاتر مستند «شرم و دغدغه» جواد اشکذری، واقعیت اجتماعی را از زبان تئاتر بیان کرد، همچنین کاری از رضا صابری نیز در مورد یک جانباز شیمیایی به روی صحنه رفت.
این نویسنده تئاتر تأکید کرد: تفاوت تئاتر مستند با تئاتر معمولی در این است که موضوع بر اساس واقعیت انتخاب میشود و نویسنده و کارگردان تلاششان بر این بوده که بر حسب اتفاق از اختیارات هنری برای ارائه این محتوا استفاده کنند.
