اجرای سبک زندگی پیامبر اسلام(ص)؛ نیاز جامعه امروز
گروه معارف: اگر بگوییم سیره و سبک زندگانی ائمه اطهار(س) از موضوعات بسیار مهمی است که تا کنون مقالات زیادی درباره آنها نوشته شده اما سئوالی که مطرح میشود این است که آیا با پیشرفت تکنولوژی و ورود تمدن غرب به ایران، ما بی نیاز از بهرهگیری از سبک زندگانی ائمه اطهار(س) و به ویژه سبک زندگانی پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد مصطفی(ص) هستیم؟
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از
خراسان رضوی، سیره و سبک زندگانی ائمه اطهار(س) از موضوعات بسیار مهمی است
که تاکنون مقالات زیادی درباره آنها نوشته شده و سخنرانیهای مختلفی انجام شده است.
سبک زندگی پیامبر مکرم اسلام حضرت محمد(ص) نیز هنوز بعد از حدود 14 قرن نه تنها کهنه نشده بلکه لزوم استفاده از آن در جامعه به خوبی احساس میشود چراکه تجربه نشان داده در صورت عدم پیروی از سبک زندگی پیامبر(ص)، دچار خلاء شده و به سمتی حرکت خواهیم کرد که جامعهای تهی و به دور از انسانیت واقعی خواهیم داشت. اما سئوالی که مطرح میشود این است که چقدر ما در پیاده کردن این سبک زندگی در جامعه و زندگی خودمان موفق بودهایم؟ آیا با پیشرفت تکنولوژی و ورود تمدن غرب به ایران، ما بی نیاز از بهرهگیری از سبک زندگانی ائمه اطهار(س) و به ویژه سبک زندگانی پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد مصطفی(ص) هستیم؟
برای اینکه به این موضوع بپردازیم و بتوانیم به سئوالات پاسخ دهیم، نگاهی میاندازیم به سخنان رهبر معظم انقلاب و آیان قرآن در خصوص سبک زندگانی پیامبر اسلام(ص).
رهبر معظم انقلاب حضرت آیتالله خامنهای، 17 تیر 1383 در دیدار با دانشجویان و اساتید دانشگاههای استان همدان فرمودند: «عدهای فکر میکنند چون غربیها از لحاظ علمی بر ما برتری دارند، پس ما باید فرهنگ و عقاید و آداب معاشرت و اصول زندگی و روابط اجتماعی و سیاستمان را از آنها یاد بگیریم؛ این اشتباه است.»
و در دیدار با جوانان استان خراسان شمالی در تاریخ 23 مهر 1391 بیان کردند: «رفتار اجتماعی و سبک زندگی، تابع تفسیر ما از زندگی است: هدف زندگی چیست؟ هر هدفی که ما برای زندگی معین کنیم، برای خودمان ترسیم کنیم، به طور طبیعی، متناسب با خود، یک سبک زندگی به ما پیشنهاد میشود. یک نقطهی اصلی وجود دارد و آن، ایمان است. یک هدفی را باید ترسیم کنیم - هدف زندگی را - به آن ایمان پیدا کنیم. بدون ایمان، پیشرفت در این بخشها امکانپذیر نیست؛ کارِ درست انجام نمیگیرد. حالا آن چیزی که به آن ایمان داریم، میتواند لیبرالیسم باشد، میتواند کاپیتالیسم باشد، میتواند کمونیسم باشد، میتواند فاشیسم باشد، میتواند هم توحید ناب باشد؛ بالاخره به یک چیزی باید ایمان داشت، اعتقاد داشت، به دنبال این ایمان و اعتقاد پیش رفت. مسئلهی ایمان، مهم است. ایمان به یک اصل، ایمان به یک لنگرگاه اصلی اعتقاد؛ یک چنین ایمانی باید وجود داشته باشد. بر اساس این ایمان، سبک زندگی انتخاب خواهد شد.»
پیامبر(ص)؛ اسوه حسنه
قرآن کریم در آیه 21 سوره احزاب درباره پیامبر خاتم، حضرت محمد مصطفی(صلی الله علیه و آله و سلم) میفرماید: «و لَقَد كانَ لَكُم في رَسولِ اللَّهِ أُسوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَن كانَ يَرجُو اللَّهَ وَاليَومَ الآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثيرًا، قطعا براى شما در [اقتدا به] رسول خدا سرمشقى نيكوست براى آن كس كه به خدا و روز بازپسين اميد دارد و خدا را فراوان ياد مىكند»؛ از این رو سیره و سنت رسول امین اسلام(ص) میتواند گره از بسیاری از مشکلات مادی و معنوی انسانها باز کند.
امام علی(ع) نیز در خطبه 192 نهجالبلاغه میفرماید: «لقد قرن اللّه به صلی اللّه علیه و آله من لدن کان فطیماً اعظم ملائکته یسلک به طریق المکارم و محاسن الاخلاق لیله و نهاره» همانا خداوند از لحظه از شیر گرفتن پیامبر(ص)، یکی از بزرگترین فرشتگان خود را همراه او گرداند تا راه مکارم و محاسن اخلاق را شب و روز به او تعلیم دهد.
خود پیغمبر اسوه است؛ رفتار او، کردار او، اخلاق او. اگر بخواهیم به برخی از رفتارهای پیامبر ختمی مرتبت حضرت محمد(ص) اشاره کینم باید بگوییم، هنگام راه رفتن با آرامی و وقار راه میرفت، هنگام ورود به مجلسی در آخر و نزدیک درب مینشست نه در صدر آن، دعوت بندگان و غلامان را میپذیرفت، بیش از همه صله رحم به جا میآورد، هرگز کسی را حقیر نمیشمرد، هرگز کسی را دشنام نداد و یا به لقبهای بد نخواند، از بیماران عیادت میکرد اگر چه در دور افتادهترین نقطه مدینه بود و وفادارترین مردم به عهد و پیمان بود.
حال اگر به مردم جامعه امروزی نگاه کنیم متوجه میشویم آنقدر بعضی افراد خودشان را در تجملات غرق کردهاند و آنقدر با تکنولوژی روز انس گرفتهاند که حتی بدیهیترین اخلاقیات و برخی سادهترین موضوعات زندگی را نیز به سخره گرفتهاند و از وظایف خود سر باز میزنند.
رعایت ادب و احترام، رعایت حق همسایه، کمک به دیگران در مواقع نیاز، تضییع نکردن حقوق دیگران در جامعه از جمله در رانندگی و به جای آوردن صله رحم از سادهترین وظایفی است که در اسلام و در سبک زندگی پیامبر(ص) به کرات اشاره شده و بسیاری از مسلمانان آن را میدانند ولی برخی افراد، مسلمانیشان تا جایی ادامه دارد که دنیایشان به خطر نیافتد.
راه محبوبیت پیش خدا٬ اطاعت از پیامبر گرامی اسلام(ص) است
از آیه ۳۱ سوره آل عمران متوجه میشویم که اگر انسان بخواهد محبوب خداوند شود میبایست از پیامبر(ص) اطاعت کرده و تابع او شود؛ «قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ، بگو اگر خدا را دوست داريد از من پيروى كنيد تا خدا دوستتان بدارد و گناهان شما را بر شما ببخشايد و خداوند آمرزنده مهربان است».
این بدان معناست که آن حضرت تنها راه رسیدن انسان به مقاماتی است که هدف و فلسفه آفرینش است و حتی براساس آموزههای پیامبر(ص) و مکتب اسلام، همه پیامبران همین راه را نشان میدادند؛ زیرا مسیر بازگشت انسان از خدا مطابق آیه 156 سوره بقره؛ «الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ » به سوی خدا است.
با بررسی دقیق آیات و روایات کاملا به این مسئله پی میبریم که چنین شخصیتی شایسته پیروی و سرمشق شدن مطلق است و خداوند او را از هر لحاظ در تمامیت کمال معرفی میکند به گونهای که در عصمت مطلق خود هرگز به سمت اشتباه و خطا نمیرود و هیچ گونه میل و گرایش به باطل ندارد و مظهر حق مطلق الهی است.
کمک به همنوع و استفاده از ظرفیت داخلی کشور؛ راه مقابله با تحریم دشمنان
در همین راستا حجتالاسلام حیدر علی یوسفزاده، امام جمعه شهرستان خوشاب در گفتوگو با ایکنا درباره سبک زندگانی پیامبر اسلام(ص) گفت: اهل بیت عصمت و طهارت و به ویژه حضرت محمد مصطفی(ص) از تمام زوایای یک زندگی از جمله اقتصادی، اجتماعی و سیاسی میتوانند برای ما و جامعه امروزی ما الگو باشند.
وی ادامه داد: به عنوان نمونه همراهی همسر پیامبر گرامی اسلام(ص) حضرت خدیجه(س) در راه خدمت به اسلام و بخشش اموالش، الگوی بسیار خوبی برای زنان جامعه ما و افراد ثروتمند جامعه است.
امام جمعه خوشاب با تاکید بر اینکه جامعه امروز ما افراد نیازمند بسیاری دارد که نیاز به کمک دارند و افراد ثروتمند زیادی در جامعه وجود دارند، بیان کرد: افراد متول جامعه میتوانند با بخشش بخشی از اموالشان، گره از زندگی بسیاری از مردم و حتی نزدیکان خودشان باز کنند.
وی با اشاره به تحریم اقتصادی کشور اضافه کرد: بزرگترین نسخه شفا بخش برای تحریم اقتصادی که همانند مردمی که در روزگار پیامبر اسلام(ص) در تحریم اقتصادی قرار داشتند، حفظ روحیه تعاون و کمک به همنوع است.
وی افزود: مسئولان دیدند که مذاکره راه حل مشکل نیست بلکه مقاومت و ایثار و از خود گذشتگی و تقویت اراده مردم و کمک گرفتن از نیروی داخلی راه حل مشکل است و همانطور که رهبر معظم انقلاب تاکید کردند؛ اقتصاد مقاومتی راه مقابله با تحریم است، لذا مسئولان باید این مسائل را سر لوحه کارهای خودشان قرار دهند و به آنها توجه کنند.
حجتالاسلام یوسفزاده با ابراز اینکه در تاریخ و در سیره زندگانی امام حسن مجتبی(ع) میخوانیم که آن امام عزیز سه مرتبه تمام اموالشان و دو بار نصف اموالشان را بین مردم تقسیم کردند، گفت: سئوالی که مطح میشود این است که آیا در بین ما این روحیه وجود دارد؟ چقدر ما به فکر فقرا و نیازمندان جامعه هستیم؟ آیا همسایه از حال همسایه خبر دارد؟
وی با تاکید بر این مطلب که روح زندگانی و سبک زندگانی پیامبر اسلام(ص) تفاوت نکرده است بلکه ابزارهای زندگانی در جامعه امروزی تفاوت کرده است، بیان کرد: ساده زیستی و قناعت در زندگی، نگاه نکردن به بالا دست و نگاه به پایینتر از خودمان از روشهای زندگی در زمان ائمه بوده و وجود داشته ولی امروزه ما با بسیاری از آنها فاصله گرفتهایم.
امام جمعه خوشاب با بیان اینکه در زندگی ائمه اطهار(ص) و پیامبر اسلام(ص) به دنبال قالب نیستیم بلکه به دنبال پیام هستیم تا راه آنان را ادامه دهیم، تصریح کرد: ما نمیگوییم همیشه مانند امام حسن مجتبی(ع) تمام اموالتان را تقسیم کنید یا مانند حضرت علی(ع) لباس بپوشید و تمام رفتار و کردار پیامبر اسلام را اجرا کنید ولی در زندگی حداقل بخشش و روحیه ایثار و از خود گذشتگی داشته باشید و با نگاه به پایین دست٬ شکر نعمات خدا را به جای آورید و از تجملات و اسراف دوری کنید.
علی اکبر ملکی
سبک زندگی پیامبر مکرم اسلام حضرت محمد(ص) نیز هنوز بعد از حدود 14 قرن نه تنها کهنه نشده بلکه لزوم استفاده از آن در جامعه به خوبی احساس میشود چراکه تجربه نشان داده در صورت عدم پیروی از سبک زندگی پیامبر(ص)، دچار خلاء شده و به سمتی حرکت خواهیم کرد که جامعهای تهی و به دور از انسانیت واقعی خواهیم داشت. اما سئوالی که مطرح میشود این است که چقدر ما در پیاده کردن این سبک زندگی در جامعه و زندگی خودمان موفق بودهایم؟ آیا با پیشرفت تکنولوژی و ورود تمدن غرب به ایران، ما بی نیاز از بهرهگیری از سبک زندگانی ائمه اطهار(س) و به ویژه سبک زندگانی پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد مصطفی(ص) هستیم؟
برای اینکه به این موضوع بپردازیم و بتوانیم به سئوالات پاسخ دهیم، نگاهی میاندازیم به سخنان رهبر معظم انقلاب و آیان قرآن در خصوص سبک زندگانی پیامبر اسلام(ص).
رهبر معظم انقلاب حضرت آیتالله خامنهای، 17 تیر 1383 در دیدار با دانشجویان و اساتید دانشگاههای استان همدان فرمودند: «عدهای فکر میکنند چون غربیها از لحاظ علمی بر ما برتری دارند، پس ما باید فرهنگ و عقاید و آداب معاشرت و اصول زندگی و روابط اجتماعی و سیاستمان را از آنها یاد بگیریم؛ این اشتباه است.»
و در دیدار با جوانان استان خراسان شمالی در تاریخ 23 مهر 1391 بیان کردند: «رفتار اجتماعی و سبک زندگی، تابع تفسیر ما از زندگی است: هدف زندگی چیست؟ هر هدفی که ما برای زندگی معین کنیم، برای خودمان ترسیم کنیم، به طور طبیعی، متناسب با خود، یک سبک زندگی به ما پیشنهاد میشود. یک نقطهی اصلی وجود دارد و آن، ایمان است. یک هدفی را باید ترسیم کنیم - هدف زندگی را - به آن ایمان پیدا کنیم. بدون ایمان، پیشرفت در این بخشها امکانپذیر نیست؛ کارِ درست انجام نمیگیرد. حالا آن چیزی که به آن ایمان داریم، میتواند لیبرالیسم باشد، میتواند کاپیتالیسم باشد، میتواند کمونیسم باشد، میتواند فاشیسم باشد، میتواند هم توحید ناب باشد؛ بالاخره به یک چیزی باید ایمان داشت، اعتقاد داشت، به دنبال این ایمان و اعتقاد پیش رفت. مسئلهی ایمان، مهم است. ایمان به یک اصل، ایمان به یک لنگرگاه اصلی اعتقاد؛ یک چنین ایمانی باید وجود داشته باشد. بر اساس این ایمان، سبک زندگی انتخاب خواهد شد.»
پیامبر(ص)؛ اسوه حسنه
قرآن کریم در آیه 21 سوره احزاب درباره پیامبر خاتم، حضرت محمد مصطفی(صلی الله علیه و آله و سلم) میفرماید: «و لَقَد كانَ لَكُم في رَسولِ اللَّهِ أُسوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَن كانَ يَرجُو اللَّهَ وَاليَومَ الآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثيرًا، قطعا براى شما در [اقتدا به] رسول خدا سرمشقى نيكوست براى آن كس كه به خدا و روز بازپسين اميد دارد و خدا را فراوان ياد مىكند»؛ از این رو سیره و سنت رسول امین اسلام(ص) میتواند گره از بسیاری از مشکلات مادی و معنوی انسانها باز کند.
امام علی(ع) نیز در خطبه 192 نهجالبلاغه میفرماید: «لقد قرن اللّه به صلی اللّه علیه و آله من لدن کان فطیماً اعظم ملائکته یسلک به طریق المکارم و محاسن الاخلاق لیله و نهاره» همانا خداوند از لحظه از شیر گرفتن پیامبر(ص)، یکی از بزرگترین فرشتگان خود را همراه او گرداند تا راه مکارم و محاسن اخلاق را شب و روز به او تعلیم دهد.
خود پیغمبر اسوه است؛ رفتار او، کردار او، اخلاق او. اگر بخواهیم به برخی از رفتارهای پیامبر ختمی مرتبت حضرت محمد(ص) اشاره کینم باید بگوییم، هنگام راه رفتن با آرامی و وقار راه میرفت، هنگام ورود به مجلسی در آخر و نزدیک درب مینشست نه در صدر آن، دعوت بندگان و غلامان را میپذیرفت، بیش از همه صله رحم به جا میآورد، هرگز کسی را حقیر نمیشمرد، هرگز کسی را دشنام نداد و یا به لقبهای بد نخواند، از بیماران عیادت میکرد اگر چه در دور افتادهترین نقطه مدینه بود و وفادارترین مردم به عهد و پیمان بود.
حال اگر به مردم جامعه امروزی نگاه کنیم متوجه میشویم آنقدر بعضی افراد خودشان را در تجملات غرق کردهاند و آنقدر با تکنولوژی روز انس گرفتهاند که حتی بدیهیترین اخلاقیات و برخی سادهترین موضوعات زندگی را نیز به سخره گرفتهاند و از وظایف خود سر باز میزنند.
رعایت ادب و احترام، رعایت حق همسایه، کمک به دیگران در مواقع نیاز، تضییع نکردن حقوق دیگران در جامعه از جمله در رانندگی و به جای آوردن صله رحم از سادهترین وظایفی است که در اسلام و در سبک زندگی پیامبر(ص) به کرات اشاره شده و بسیاری از مسلمانان آن را میدانند ولی برخی افراد، مسلمانیشان تا جایی ادامه دارد که دنیایشان به خطر نیافتد.
راه محبوبیت پیش خدا٬ اطاعت از پیامبر گرامی اسلام(ص) است
از آیه ۳۱ سوره آل عمران متوجه میشویم که اگر انسان بخواهد محبوب خداوند شود میبایست از پیامبر(ص) اطاعت کرده و تابع او شود؛ «قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ، بگو اگر خدا را دوست داريد از من پيروى كنيد تا خدا دوستتان بدارد و گناهان شما را بر شما ببخشايد و خداوند آمرزنده مهربان است».
این بدان معناست که آن حضرت تنها راه رسیدن انسان به مقاماتی است که هدف و فلسفه آفرینش است و حتی براساس آموزههای پیامبر(ص) و مکتب اسلام، همه پیامبران همین راه را نشان میدادند؛ زیرا مسیر بازگشت انسان از خدا مطابق آیه 156 سوره بقره؛ «الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ » به سوی خدا است.
با بررسی دقیق آیات و روایات کاملا به این مسئله پی میبریم که چنین شخصیتی شایسته پیروی و سرمشق شدن مطلق است و خداوند او را از هر لحاظ در تمامیت کمال معرفی میکند به گونهای که در عصمت مطلق خود هرگز به سمت اشتباه و خطا نمیرود و هیچ گونه میل و گرایش به باطل ندارد و مظهر حق مطلق الهی است.
کمک به همنوع و استفاده از ظرفیت داخلی کشور؛ راه مقابله با تحریم دشمنان
در همین راستا حجتالاسلام حیدر علی یوسفزاده، امام جمعه شهرستان خوشاب در گفتوگو با ایکنا درباره سبک زندگانی پیامبر اسلام(ص) گفت: اهل بیت عصمت و طهارت و به ویژه حضرت محمد مصطفی(ص) از تمام زوایای یک زندگی از جمله اقتصادی، اجتماعی و سیاسی میتوانند برای ما و جامعه امروزی ما الگو باشند.
وی ادامه داد: به عنوان نمونه همراهی همسر پیامبر گرامی اسلام(ص) حضرت خدیجه(س) در راه خدمت به اسلام و بخشش اموالش، الگوی بسیار خوبی برای زنان جامعه ما و افراد ثروتمند جامعه است.
امام جمعه خوشاب با تاکید بر اینکه جامعه امروز ما افراد نیازمند بسیاری دارد که نیاز به کمک دارند و افراد ثروتمند زیادی در جامعه وجود دارند، بیان کرد: افراد متول جامعه میتوانند با بخشش بخشی از اموالشان، گره از زندگی بسیاری از مردم و حتی نزدیکان خودشان باز کنند.
وی با اشاره به تحریم اقتصادی کشور اضافه کرد: بزرگترین نسخه شفا بخش برای تحریم اقتصادی که همانند مردمی که در روزگار پیامبر اسلام(ص) در تحریم اقتصادی قرار داشتند، حفظ روحیه تعاون و کمک به همنوع است.
وی افزود: مسئولان دیدند که مذاکره راه حل مشکل نیست بلکه مقاومت و ایثار و از خود گذشتگی و تقویت اراده مردم و کمک گرفتن از نیروی داخلی راه حل مشکل است و همانطور که رهبر معظم انقلاب تاکید کردند؛ اقتصاد مقاومتی راه مقابله با تحریم است، لذا مسئولان باید این مسائل را سر لوحه کارهای خودشان قرار دهند و به آنها توجه کنند.
حجتالاسلام یوسفزاده با ابراز اینکه در تاریخ و در سیره زندگانی امام حسن مجتبی(ع) میخوانیم که آن امام عزیز سه مرتبه تمام اموالشان و دو بار نصف اموالشان را بین مردم تقسیم کردند، گفت: سئوالی که مطح میشود این است که آیا در بین ما این روحیه وجود دارد؟ چقدر ما به فکر فقرا و نیازمندان جامعه هستیم؟ آیا همسایه از حال همسایه خبر دارد؟
وی با تاکید بر این مطلب که روح زندگانی و سبک زندگانی پیامبر اسلام(ص) تفاوت نکرده است بلکه ابزارهای زندگانی در جامعه امروزی تفاوت کرده است، بیان کرد: ساده زیستی و قناعت در زندگی، نگاه نکردن به بالا دست و نگاه به پایینتر از خودمان از روشهای زندگی در زمان ائمه بوده و وجود داشته ولی امروزه ما با بسیاری از آنها فاصله گرفتهایم.
امام جمعه خوشاب با بیان اینکه در زندگی ائمه اطهار(ص) و پیامبر اسلام(ص) به دنبال قالب نیستیم بلکه به دنبال پیام هستیم تا راه آنان را ادامه دهیم، تصریح کرد: ما نمیگوییم همیشه مانند امام حسن مجتبی(ع) تمام اموالتان را تقسیم کنید یا مانند حضرت علی(ع) لباس بپوشید و تمام رفتار و کردار پیامبر اسلام را اجرا کنید ولی در زندگی حداقل بخشش و روحیه ایثار و از خود گذشتگی داشته باشید و با نگاه به پایین دست٬ شکر نعمات خدا را به جای آورید و از تجملات و اسراف دوری کنید.
علی اکبر ملکی
