عقیق زرد؛ نشانه خانه فاطمه زهرا(س)/ حکاکی روی سنگ اشتغالزا و ارزآور است
گروه فرهنگی: حکاکی بر روی انگشترها با سنگهای زينتی مثل عقيق، شرف الشمس، فيروزه، دُر، حديد، ياقوت و... چه خاصيتهایی دارند؟ آيا دعا نوشتن روی آنان سند روایی دارد؟ آيا درست است كه میگويند سنگ دُر نجف از اشكهای امير المومنين(ع) ساخته شده است؟
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، انگشترها با سنگهای زينتی مثل عقيق، شرفالشمس، فيروزه، دُر، حديد، ياقوت و ... چه خاصيتهایی دارند؟ آيا دعا نوشتن روی آنان سند روایی دارد؟ آيا درست است كه میگويند سنگ دُر نجف از اشكهای امير المومنين(ع) ساخته شده است؟
حکّاکی روی نگین انگشتری، از آن دسته هنرهایی است که با زحمت و تلاش بسیاری ساخته میشود. برای یادگیری این رشته هنری به آموختن چند هنر نیازمندیم؛ هنری که جنبه معنوی دارد و از اهمیت بسیاری برخوردار است.
حسن عطاریان شاندیز، فوق ممتاز خوشنویسی و دارنده سه نشان ملی در بحث حکاکی روی سنگهای قیمتی در خصوص سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی، تصریح کرد: از این منظر سنگهای قیمتی را مورد بررسی قرار میدهیم که بحث اول آن روایی است که در روایتهای دینی ما در خصوص این سنگها صحبت شده است.
وی ادامه داد: بیشترین صحبت در خصوص سنگ عقیق است، در خصوص سنگهای عقیق زرد، سفید و سرخ، روایتهایی آمده است. همانند، کوه عقیق که در روایت آمده کوهی در بهشت است و در خصوص بقیه سنگها هم روایاتی وجود دارد.
عقیق زرد؛ نشانه خانه فاطمه زهرا(س)
این حکاک روی سنگ افزود: عقیق زرد، نشانه خانه حضرت فاطمه(س)، عقیق سرخ خانه پیغمبر(ص) و عقیق سفید، نشانه خانه حضرت علی(ع) است.
عطاریان شاندیز با بیان اینکه روایتهای مختلفی در خصوص عقیق است، از جمله اینکه محافظتکننده است، عنوان کرد: در بحث زیاد شدن رزق و روزی نیز از این سنگ استفاده میکنند.
سنگ فیروزه موجب آرامش میشود
وی ادامه داد: داشتن یک عقیق را برای هر مسلمان لازم دانستند، در مورد فیروزه نیز بحث آرامبخش بودن و حفاظت آن مطرح شده است.
این حکاک روی سنگ با اشاره به اینکه پاداش نگاه کردن به دُر نجف، همچون زیارت ائمه(ع) و سفر حج است، عنوان کرد: از منظر دیگر میتوان در خصوص تأثیرات علم جدید بر روی سنگهای قیمتی هم صحبت کرد.
عطاریان شاندیز ادامه داد: اگر بخواهیم در خصوص حکاکی روی سنگهای قیمتی بگوییم، تاریخچه آن بر میگردد به حجاری بر روی تخت سنگها و کوهها.
وی افزود: تا قبل از اسلام عکس پادشاهان و شاهان روی تخت سنگهای بزرگ حکاکی میشد. نقش حیوانات و مناظر با ورود اسلام که صورتگری مکروه اعلام شد. حکاکی حیوانات بر روی سنگها هم از بین رفت.
این حکاک روی سنگ ادامه داد: قبل از ورود اسلام در دوران پیغمبر(ص) و حضرت آدم(ع) روایتی داریم که روی نگین انگشتری آنها حکاکی بود.
عطاریان شاندیز تصریح کرد: ائمه(ع) از جملهای به صورت حکاکی بر روی انگشتر خود استفاده میکردند که خاصیت هم داشته است. مثلاً حضرت سلیمان(ع) ذکر «سبحان من الجم الجن بکلماته» را بر روی نگین انگشتری خود حک کرده بودند.
ذکر «محمد رسولالله» نگین انگشتری پیامبر(ص)
وی با اشاره به اینکه حتی خود پیغمبر(ص) جمله «محمد رسولالله» را بر روی نگین انگشتر خود حکاکی کرده بودند، ادامه داد: حضرت آدم(ع) نیز، جمله «لا إله إلاّ الله محمد رسولالله» را بر روی نگین انگشتر خود حکاکی کرده بودند.
این حکاک روی سنگ گفت: ما جنبه حکاکی آیات قرآن را در روایت داریم، در صفحه 36 حلیةالمتقین روایت داریم، هر کس آیهای از قرآن را بر نگین انگشتریاش نقش کند، آمرزیده میشود.
عطاریان شاندیز با بیان اینکه غیر از اینها میتوان برای سنگهای روایی جنبه مهر هم در نظر گرفت و به عنوان مُهر و خاتم از آن استفاده کرد، اظهار کرد: در زمان قدیم از خاتم به جای مُهر استفاده میشد.
این فوق ممتاز خوشنویسی ابراز کرد: خاتم سلیمان که میگویند، خاتم به معنای ختم و پایاندهنده است که انتهای نامهها، احکام و مطالبی که مکتوب میشده است از آن استفاده میکردند اگر در نامهای، آن خاتم و مهُر وجود نداشت، نامه بیاعتبار بود.
وی تصریح کرد: در زمان حاضر هم از مُهرهای سنگی استفاده میشود که در دوره قاجار و صفویه به اوج خود رسید و با تأتیرات جنگ جهانی، دوران افول خود را گذراند.
عطاریان شاندیز با بیان اینکه چندسالی است که مردم دارند به مهرهای سنگی رو میآورند، افزود: در خصوص سنگهای قیمتی به غیر از جنبه روایی آن که آیات بر روی آن کندهکاری میشد، جنبه مهر بودن آن نیز مورد توجه است. در طول تاریخ برای زیبایی هم از مهرهای سنگی استفاده میشد، به عنوان نمونه میتوان از سنجاق سینه یا تزیین بر روی تاج پادشاهان و همسرانشان نام برد.
این حکاک روی سنگ ادامه داد: هر چه سنگ قیمتیتر بوده، حکاکی نفیستر انجام میشد و هر چقدر نشان و جایگاه اجتماعی فرد بالاتر بود، از سنگهای قیمتی بیشتری بر روی لباس آن فرد استفاده میکردند.
وی عنوان کرد: در زمان کنونی هم به عنوان دستبند و بازوبند به خصوص بازوبند پهلوانی، انگشتر و گردنی استفاده میشود. اساس کار خوشنویسی نیز در این رشته است.
خط زیبا موجب ارزش بیشتر حکاکی بر روی سنگ میشود
عطاریان شاندیز با بیان اینکه این هنر رشته دانشگاهی ندارد همانند خوشنویسی کلاسهای آموزشی دارد، گفت: حکاکی روی سنگهای قیمتی مهم نیست. آنچه از اهمیت برخوردار است، خط زیباست زیرا اگر با خط زشت حکاکی شود، ارزش اثر پایین میآید.
این حکاک روی سنگ ادامه داد: اگر هنرجوی جواهرسازی میخواهد حکاکی را به صورت اصولی بیاموزد، باید چند رشته در کنار هم همچون جواهرسازی، خوشنویس، تذهیب و حکاکی را یاد بگیرد.
حکاکی روی سنگ اشتغالزا و ارزآور است
وی با اشاره به اینکه این رشته اشتغالزا و ارزآور است، عنوان کرد: این هنر ارزش افزوده دارد، اما سر و سامانی ندارد.
عطاریان شاندیز ادامه داد: در بحث صادرات این هنر باید گفت همانند صنایع دستی در بحث بازاریابی و فروش مشکل دارد.
این حکاک روی سنگ اظهار کرد: در بحث صادرات هم سفارشاتی که خودم دارم، در خارج از کشور انجام میدهم، از طریق فضای مجازی است و آن هم با سختی انجام میشود.
عطاریان شاندیز با اشاره به اینکه نمیتوان قیمت مشخصی برای زیورآلات خطی گذاشت، افزود: چون افراد مختلفی در این زمینه کار انجام میدهند، آن هم با سطح کیفی و ابزار مختلف، هیچ قیمت ثابتی را نمیشود برای آن مشخص کرد.
وی تصریح کرد: اجرت حکاکی از دو هزار تومان تا چهار و نیم میلیون تومان است و این به دلیل کیفیت خط، نگارگری، تذهیب و زمانی که هنرمند برای خلق اثر گذاشته است.
این حکاک روی سنگ بیان کرد: یک اثر حکاکی روی سنگ، ممکن است در عرض پنج دقیقه خلق شود و یا هنرمند شش ماه برای آن وقت بگذارد.
عطاریان شاندیز ادامه داد: سواد برخی مردم اکثراً در رابطه با هنر پایین است و این کار را با آثار دم حرمی مقایسه میکنند در حالی که قابل قیاس نیست.
وی در ادامه صحبتهای خود در خصوص نگارش کتابی با عنوان «حکاکی بر روی گوهرسنگها» خبر داد و عنوان کرد: این پروژه شش ماهه است که تعداد صفحات آن 250 تا 300 صفحه است و قرار هست مرکز پژوهشهای میراث فرهنگی آن را چاپ کند.
این حکاک روی سنگ با اشاره به اینکه
در این کتاب وضعیت موجود را بررسی میکنیم که آیا به چاپ چنین کتابی نیاز
هست یا نه، ادامه داد: آموزش حکاکی بر روی سنگ، موضوع دیگری است که در این کتاب مورد
بررسی قرار گرفته است.
عطاریان شاندیز ادامه داد: در این کتاب از ریشه حکاکی تا مراحل مختلف آن از ابزار ورود به هنر جواهرسازی و ... پله پله به فرد آموزش داده میشود.این حکاک روی سنگ عنوان کرد: در حال حاضر ارزانترین آموزش حکاکی 15 میلیون تا 25 میلیون است که البته این هنر را به صورت تجاری نه هنری آموزش میدهند.
آموزش حکاکی روی سنگ بیشتر جنبه تجاری دارد
وی بیان کرد: نتیجه آن میشود که خلاقیت در هنر حکاکی روی سنگ پیشرفت نکرده و کمکی به هنر نمیشود بلکه تنها یک کار تجاری صورت میگیرد.
این حکاک روی سنگ با اشاره به اینکه شیوه آموزش این هنر نیاز به ابزار خاصی دارد مثل دستگاهی که 30 میلیون تومان هزینه آن است، افزود: متأسفانه برخی هنر حکاکی بر روی سنگ را توسط ماشین انجام میدهند که هزینه فروش آن همچون هزینه کار با دست است.
زری ابو
