علیرضا مشکانی، تهیهکننده مستند «سنگری مادرانه»، در گفتوگو با
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با بیان اینکه چند نفر در جریان ترور در تظاهرات 22 بهمن، به شهادت رسیدهاند، ابراز کرد: در مستند «سنگری مادرانه»، ما از منظر جریان شهدای ترور، به این واقعه پرداختیم.
وی ادامه داد: این مستند روایت میکند که بعد از شهادت یک فرد، همسرش چه سختیهایی را متحمل شده و فرزندانش را با چه سختیها و در چه شرایطی بزرگ کرده و تحویل جامعه داده است.
وی با اشاره به مسئله تهاجمات و شبیخونهای فرهنگی، اظهار کرد: متأسفانه امروزه شاهد فاصلههایی از گفتمان انقلاب و شهدا شدهایم، به خصوص در رابطه با برخی از مسئولان، و این مستند میخواهد بگوید که اگر میخواهیم مجددا سردمدار این گفتمان و حیات طیبه باشیم، باید در عرصههای متفاوت فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و... حرف برای گفتن داشته باشیم و باید به الگوهای این گفتمان که همان شهدا هستند بازگردیم.
تهیهکننده مستند «سنگرهای مادرانه»، افزود: در واقع سوالات اساسی که در این حوزه میخواهیم مطرح کنیم این است که امروز، جایگاه این نمادها در کتب درسی و دانشگاهی ما چیست؟ مگر ما چند شهید احمدی روشن و تهرانی و... داشتیم که عرصههای هستهای و پزشکی و... در دنیا حرف برای گفتن دارند.
وی ادامه داد: با این وجود، در مقاطع مختلف در مدرسه و دانشگاه، چه میزان از مدیریت این افراد و زندگی این نمادها و اسوهها، نصبالعین جوانان ما هستند تا بتوانند از آنها الگو بگیرند؛ همچنین این سوال اساسی را هم مطرح و 8-9 نهاد مرتبط با این امر فرهنگی، مثل جامعه اسلامی فرهنگیان، بسیج اساتید دانشگاهیان، جامعه اسلامی دانشجویان و نهادهای فرهنگی دیگر که با این مسئله مرتبط هستند را درگیر کردیم تا چنین گفتمانی را در سطح جامعه مطرح کنیم.

مشکانی با بیان اینکه این کار، سلسله مستند است، اعلام کرد: «سنگرهای مادرانه»، استارت سلسله مستندهایی است که قرار است راجع به شهدای دیگر ادامه یابد و ما در اولین کار، به شهید محمدحسن مشکانی پرداختهایم و از ایشان به عنوان یک نماد، روایت کردیم.
وی ادامه داد: شهید مشکانی در جریان راهپیمایی 22 بهمن 65 که در آن منافقان کوردل میخواستند امام خامنهای و مرحوم آیتالله طبسی را با پرتاب نارنجکی ترور کنند، به شهادت رسیدند و هر چند نیروی ارتشی بودند اما به عنوان نیروی مردمی در این تظاهرات حضور داشتند.
رئیس بسیج اساتید دانشگاه علمی و کاربردی کار تعاون و رفاه اجتماعی استان خراسان رضوی با اشاره به این مطلب که ما همواره در جامعه با این سوال مواجهایم که اگر اتفاقی بیفتد و بحث دفاع از خاک و ناموس ما مطرح شود، ما هم اگر بخواهیم در فضای جبهه و جنگ و در فضای زیارت عاشورا و جایی که انسان جانش را در دستانش گرفته است قرار بگیریم، مثل رزمندگان و شهدا میشویم.
وی ادامه داد: به همین خاطر به سراغ شهدایی رفتیم که شهدای جنگ نیستند، مثلا شهدای شاخصی داریم که نماینده مجلس بودهاند، وقتی در مورد زندگیشان کار کردیم، دیدم آنها در همین جامعه زندگی کردند، بودجههای کلان در دستشان بوده، در معرض ارتشاء و مسائل اخلاقی دیگر بودند اما در این فضا چگونه اقدام کردند.
تهیهکننده مستند «سنگرهای مادرانه»، با بیان اینکه حدود 7-8 ماه است که درگیر ساخت این مستند هستیم، در خصوص ساخت آن، بیان کرد: ما احساس کردیم یک خمودگی فرهنگی وجود دارد و در این عرصه نهادهای متولی، رسالتشان را انجام نمیدهند؛ شاید توجیهشان هم تحریمها و بودجه های کم است، به هرحال ما به صورت مردم نهاد و خودجوش این کار را شروع کردیم.
وی افزود: البته در امر برگزاری یادواره، نهادهای دیگر را درگیر کردیم ولی در بحث مستند میخواستیم به نهادهایی که وظیفهشان این است، تلنگری ایجاد کنیم.
وقتی عکس قهرمانان واقعی خاک میخوردمشکانی در خصوص هدف از ساخت این مستند، گفت: در حال انجام مصاحبه در خصوص یکی از شهدا، با زندگی عجیب ایشان مواجه شدم اما زمانی که میخواستم با فرزند برادر این شهید مصاحبه کنم، با دیدن عکس یکی از خوانندگان غیرمجاز روی دیوار اتاقش و عکس آن شهید زیر میز کامپیوترش، به من برخورد و چون 400-500 ساعت راجع به این شهید بزرگوار مصاحبه کرده بودم، چند دقیقه با این جوان صحبت کردم که اصلا عمویت را میشناسی که چه ویژگیهایی دارد؟
قاب عکسی که باعث ساخت «سنگرهای مادرانه» شدوی افزود: بعد برایش از زندگی آن شهید گفتم و او در نهایت عکس آن خواننده را شکست و عکس شهید را به دیوار زد؛ میخواهم بگویم گاهی نزدیکترین آدمهایی که با شهدا در ارتباط بودند، این نمادهای عظیم حیات طیبه را نمیشناسند و این رسالت برای ماست که این نمادها را مطرح کنیم تا جوانان ما به دنبال الگوهای غلط نروند، این مسئله، ذهنیتی بود که باعث شده به صورت مردم نهاد، استارت این کار را بزنیم و تلنگر ساخت این مستندها آنجا به ذهنم زده شد.
«سنگری مادرانه»، روایتی از جنگ همسران شهدا با روزگارتهیهکننده این مستند با بیان اینکه «سنگری مادرانه» میخواهد این جریان را روایت کند که وقتی مردی شهید میشود، چه بر سر زنش میآید که با چند فرزند تنها میماند، تصریح کرد: بعضی از همسران شهدا 7-8 تا بچه داشتند و هنگامی که مرد این خانواده رفته و این مادر دارد تنها، با سختیهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و کودکانی که بهانه بابا هم میگیرند، با روزگار میجنگد و بچهها را بزرگ میکند و در جنگ با روزگار این همسر و مادر، بچهها را به ثمر میرساند.
عضو مجمع نمایندگان جامعه اسلامی دانشجویان کشور، ابراز کرد: بسیاری از مادران و همسران شهدا و نیز همسران جانبازان هستند که سلامتیشان را از دست دادهاند و درگیر بسیاری از مشکلات جسمی هستند اما زینبوار با روزگار جنگیدند و این بچهها را به سرانجام رساندند و برای انقلاب فرزندان صالح تربیت کردند.
مشکانی عنوان کرد: هزینه ساخت این فیلم مستند، کاملا شخصی پرداخت شده و تنها در امر یادواره، بعد از تولید فیلم، همکاریهایی صورت گرفته است، همچنین در امر تولید فیلم هم از نظر اقتصادی که نه اما برخی نهادها و سازمانها مثل بنیاد شهید، حمایتهایی داشتند.
پخش مستند «سنگری مادرانه» از شبکه خراسان رضویوی اعلام کرد: مستند برای سیما فرستاده و بازبینیها انجام شده است در ساعت 18:50 روز پنجشنبه 21 بهمنماه، از شبکه خراسان رضوی پخش میشود، همچنین پخش آن از شبکه افق هم صورت میگیرد اما ساعت دقیق آن را هنوز اعلام نکردند.
وی افزود: زمان مستند نزدیک 30 دقیقه بوده اما بنا به درخواست سیما، به 16 دقیقه کاهش پیدا کرد و در منابع غیر رسمی و اکرانهایمان، فیلم 28 دقیقهای را پخش میکنیم اما به سیما کار 16 دقیقهای تحویل دادیم.

مشکانی در پایان اذعان کرد: این اولین کار من است اما آقای امیرحسین یاورزاده، کارگردان فیلم، قبل از این هم مستندهایی در خصوص شهدا کار کردهاند که مستند شهید عطایی «ابوعلی» از جمله آن است و در ادامه، ما حداقل به 3-4 شهید دیگر خواهیم پرداخت و اگر از این روال، نهادهای متولی مثل بنیاد شهید و کنگره سرداران شهید و...حمایتهای بیشتری کنند، قطعا کارهای بیشتری انجام میدهیم و به شهدای بیشتری میپردازیم.
یادآور میشود علیرضا مشکانی، فرزند شهید محمدحسن مشکانی و تهیهکننده مستند «سنگری مادرانه» است.