ریشه شعر مقاومت در قرآن و معارف الهی است/ تهذیب نفس؛ از ملزومات شاعری
گروه فرهنگی: یکی از شاعران مقاومت گفت: ما اگر شعر مقاومت میسراییم و به آن باور داریم، اولا ریشهاش در قرآن و معارف است، ثانیا ما با این شعر میتوانیم تأثیر مضاعفی بر مخاطبان در زمان کنونی و در طول سالها و قرنها داشته باشیم که شاید به این تأثیر نیاز داشته باشند و از آن بهره ببرند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، ماه خرداد قرین خاطرات تلخ و شیرین و حوادث تأثیرگذاری برای جامعه ایران است. آزادی خرمشهر، رحلت بنیانگذار کبیر انقلاب و قیام ۱۵ خرداد و کشته شدن کثیری از مردم ایران به دست رژیم پهلوی از جمله مهمترین وقایع هستند که در خردادماه به وقوع پیوستهاند و جامعه ایران، ماه اختتامیه بهار را به این وقایع میشناسد.
وقتی تقویم را ورق میزنید و نگاهی به مناسبتهای ماه خرداد میاندازید، محال است که روز مقاومت و آزادی خرمشهر را ببینید و یاد دلاور مردیهای مردم غیور دزفول نیافتید.
در همین راستا، بر آن شدیم تا با یکی از شاعران مقاومت و پایداری مصاحبهای داشته باشیم،میلاد عرفان پور شاعر جوان، متولد 1367 شیراز و ساکن تهران، دانشجوی کارشناسی معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق (ع) است و سابقه 12 سال فعالیت در حوزه شعر دارد. وی که عضو بنیاد ملی نخبگان است تا کنون مقامهای بسیاری را در دهها جشنواره شعر از آن خود کرده است که عبارتند از: مقام اول جشنواره جوان خوارزمی 1385، کسب سرو زرین جشنواره بین المللی شعر فجر 1386، کسب جایزه ادبی قیصر امین پور 1386، برگزیده جشنواره تقریب مذاهب اسلامی 1389 و... آثاری که تا به حال از او منتشر شده است، عبارتند از: «از شرم برادرم»، «پاییز بهاریست که عاشق شده است»، «پادشهر»، «جشن فراموشی ها» و «دیگری» است.
عرفانپور در گفتو گو با ایکنا در خصوص آغاز سرودههای خود، اظهار کرد: تقریبا از سال 1382 در سن شانزده سالگی به صورت جدی و قاعدهمند سرودن را آغاز کردم.
عرفانپور درباره حضور مضامین انقلابی، حماسی و پایداری در اشعارش، ابراز کرد: از همان ابتدا یکی از مهمترین دغدغههایم این بود که شعر باید آینه زندگی و جامعه شاعر باشد و طبیعتا بُعد مهمی از این زندگی و جامعه، موضوع استکبارستیزی، مقاومت در برابر ظلم و دشمن است.
وی درباره سرچشمه روح مقاومت و پایداری در اشعار خود، ادامه داد: شاید مهمترین چیزی که موجب گرایشم به این مضامین شد، توجه به سیره شهدا بود و امکانی برایم فراهم شد تا بتوانم گاهی با زندگینامه شهدا و کتابهایی که درباره شهدا نوشته شده است، ارتباط بگیرم.
«حماسه یاسین»؛ الهامبخش شعرهای مقاومت
عرفانپور در همین موضوع به کتاب «حماسه یاسین» اشاره کرد و افزود: این کتاب از جمله کتابهای تأثیرگذاری بود که شاید مهمترین تأثیر را در گرایش من به شعر مقاومت و پایداری داشت و موجب سرایش رباعیهایی شد که پس از آن اولین کتابم با موضوع دفاع مقدس و مقاومت به نام «شرم از برادرم» منتشر شد.
این شاعر مقاومت در پاسخ به سوالی در رابطه با تأثیر شعر و ادبیات در ایجاد انگیزه برای مبارزه با ظلم، عنوان کرد: در اینکه هنر و به طور خاص، ادبیات و شعر نسبت به یک سخن معمولی تأثیر مضاعفی بر افراد دارند، شکی نیست زیرا همه به این موضوع باور دارند که تأثیر شعر گاهی از صد سخنرانی، مقاله و کتاب بالاتر است؛ گاهی یک بیت شعر خوب اثر مثبتی بر جامعه میگذارد که نمیتوان آن را در کتابهایی متعدد پیدا کرد.
عرفانپور ذوق شاعر را سرچشمه ماندگاری شعر دانست و اضافه کرد: این ذوق اگر به خدمت مضامین و معارف الهی و رحمانی دربیاید، موجب برکت و خدمت میشود، اما اگر در خدمت مسیر دیگری یعنی مسیر شیطانی قرار بگیرد، موجب خیانت میشود؛ به همین خاطر شاعران باید این نعمتی که خداوند به آنها داده را قدر بدانند و از آن بهترین استفاده را داشته باشند.
وی بهکارگرفتن شعر در مسیر خداوند را بهترین استفاده از شعر برشمرد و اظهار کرد: شاید یکی از پایههای ادبیات مقاومت در معارف ما آیاتی از قرآن از جمله آیه، باشد، «... وَانْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا ...»«مگر كساني كه ايمان آورده اند و عمل صالح انجام ميدهند و ياد خدا بسيار ميكنند و به هنگامي كه مورد ستم واقع ميشوند به دفاع از خويشتن (و مؤ منان) بر ميخيزند (و از ذوق شعري خود كمك ميگيرند» (شعراء/227) است که خداوند ویژگیهای یک شاعر را تبیین میکند؛ خداوند در این آیه میفرماید، «یکی از آن ویژگیها این است که شاعر وقتی ظلمی میبیند، به پا میخیزد و بر علیه آن قیام میکند».
ریشه شعر مقاومت در قرآن و معارف الهی
عرفانپور در همین راستا ادامه داد: بنابراین ما اگر شعر مقاومت میسراییم و به آن باور داریم، اولا ریشهاش در قرآن و معارف است، ثانیا ما با این شعر میتوانیم تأثیر مضاعفی بر مخاطبان در زمان کنونی و در طول سالها و قرنها داشته باشیم که شاید به این تأثیر نیاز داشته باشند و از آن بهره ببرند.
این شاعر در ادامه به تأثیر شعر در بسیج نیروهای مردمی در دوران دفاع مقدس اشاره کرد و افزود: نمونه این تأثیر را در دوران دفاع مقدس و دوران انقلاب اسلامی به خوبی دیدیم که یک شعر و یک شعار چه زیبا میتواند مردم را به صحنه بیاورد که از جمله آنها شعرهای آهنگران بود که در حرکت جوانان ما به سمت جبهههای نبرد اثر فوقالعادهای داشت؛ امروز نیز همینطور است؛ شعرهایی که در جبهههای مقاومت و حتی برون از مرزهای ما به صورت مداحی خوانده میشود، اثرگذار هستند.
درخشش شعر مقاومت بعد از انقلاب
وی در ادامه درباره وضعیت فعلی و سابقه شعر مقاومت، ابراز کرد: ما در دورههای مختلفی از انقلاب اسلامی از شعر استفاده کردیم؛ در دهه اول شاهد جریان تأثیرگذار شعر توسط شاعرانی همچون قیصر امین پور، حمید سبزواری و... هستیم که هم در حوزه انقلاب و مقابله با استکبار طاغوت، دفاع مقدس، مبارزه با هجوم دشمن و جنگ تحمیلی و هم در حوزه مقاومت جهانی کارهای ارزشمندی تولید کردهاند؛ به نظر من شعر مقاومت بعد انقلاب درخشش پیدا کرد همانطور که میبینید آثار برجستهای در حوزه شعر مقاومت فلسطین یا بوسنی و هرزگوین و... سروده شده است.
این شاعر مقاومت با بیان این مطلب که آثار دفاع مقدس در دهه دوم انقلاب پررنگتر بود، اضافه کرد: در دهه سوم، بیشتر شعر مقاومت تولید شد و ما در حوزه مقاومت فلسطین، غزه و کشورهای اسلامی شاهد آثار خوبی از شاعران جوان هستیم.
در بخش دیگری از این گفتوگو، از عرفانپور درباره شعر «دولت کاریکاتور» که توسط نیما علامه خوانده شد، پرسیدیم، وی در این خصوص، افزود: مدتها دوست داشتم شعری بگویم که خباثتهای صهیونیستها را توصیف کند با پیشنهادی از سوی تهیهکننده این کار، زمینه فراهم شد تا این اثر را داشته باشیم.
«دولت کاریکاتور»؛ انتقادی طنزگونه
وی درباره ویژگیهای ادبی و محتوایی شعر «دولت کاریکاتور»، ادامه داد: این شعر با زبانی نو، انتقادی و مایل به طنز، رسوایی و افشاگریهای جنایت صهیونیست را نشان میدهد که خوشبختانه با آهنگسازی و اجرای نیما علامه اثری موفقآمیز شد.
عرفانپور همچنین در خصوص اثر جدید خود، افزود: در حال حاضر شعری به نام «آمریکا خوب است» را سرودهام، که با زبانی طنز به موضوع جنایات آمریکا و کسانی که به آمریکا دلبستهاند و به آن امید دارند، اشاره میکند.
وی با اشاره به اینکه این شعر اکنون در مرحله اجرا و بررسی ملودی و آهنگ است، بیان کرد: من این شعر را ماهها پیش گفتهام که فکر میکنم توسط علی زکریایی خوانده شود.
یکی از ملزومات شاعری مستلزم تهذیب نفس، و صاف نگهداشتن آینه باطن است
این شاعر در خصوص تأثیر ظلم و ستم در روحیه لطیف شاعر برایمان بگویید، ابراز کرد: به نظرم از ملزومات شاعری این است که شاعر، باطن خودش را برای دریافت معانی و الهامات آماده کند که این امر مستلزم تهذیب نفس، مراقبه و صاف نگهداشتن آینه باطن است، این آینه هرچه صافتر باشد و صفای بیشتری داشته باشد، از ظلم و اجحافهایی که در عالم صورت میگیرد بیشتر متأثر میشود و دریافتهای شاعر همراه با تجلی بیشتری خواهد بود به همین دلیل، شاعری که اهل صدق و صفای باطن است، قطعا بهتر میتواند شعر بگوید و اثرگذار باشد.
