کسی که به او وصل شد، عزیز می شود

شوکت عظیمی مدرس حوزه علمیه اهواز در گفت وگو با خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، درباره شاخص های رشدیافتگی از منظر قرآن به کاربرد کلمه رشد در قرآن کریم اشاره کرد و گفت: این کلمه در مورد یتیمان به کار رفته است: "وَابْتَلُوا الْيَتَامَىٰ حَتَّىٰ إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُم مِّنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ"(نساﺀ، 6) یعنی بلوغ به تنهایی کفایت نمی کند و آنها باید به رشد برسند سپس اموالشان را در اختیارشان بگذارید.  معلوم می شود عقل و بلوغ که دو شاخصه به تکلیف رسیدن است، در ازدواج کافی نیست و علاوه بر آنها رشد را هم داریم.

وی توضیح داد: بنا بر این آیه، معلوم می شود رشد چیزی بالاتر از بلوغ و عقل است. ما در فقه کلمه رشید و رشیده را داریم. در فارسی رشید را به کسی که اندام موزون داشته باشد معنا می کنیم، اما در زبان عربی کلمه رشید به طور مثال در ازدواج به این معناست که ارزش و نتایج ازدواج را درک کرده باشد، یعنی قدرت تشخیص و انتخاب را داشته باشد. چنین کسی به حد رشد رسیده است.

این مدرس حوزه با بیان اینکه کلمه رشد در حوزه های مختلف معانی مختلفی پیدا می کند، افزود: وقتی می گوییم جامعه به رشد ملی رسیده است، یعنی این جامعه به مرحله ای رسیده است که سرمایه های طبیعی، فرهنگی، انسانی و… خود را درک کرده و از آنها درست استفاده می کند، این لیاقت و شایستگی بهره برداری از این منابع را دارد.

وی ادامه داد: انسان زمانی به حد رشد می رسد که شایستگی های خود را درک کرده باشد. خداوند متعال در وجود انسان سرمایه ها و استعدادهایی گذاشته است، کسی که این سرمایه ها و استعدادها را شناسایی و از آنها درست بهره برداری کند، به حد رشد رسیده است.

عظیمی ادامه داد: مثلا رشد در عبادت به این معنا است که مواهب عبادت را درک کرده باشد، بداند که این عبادت در چه جایگاهی قرار دارد، چگونه باید آدابش را به جای آورد و چه نتایجی دارد. وقتی اینها را بداند جذب عبادت می شود و روح با عبادت تغذیه می شود، در این صورت است که بهره برداری درستی از عبادت کرده است.  اینکه انسان از عبادت خود به نتایج آن مثل آرامش و اطمینان قلبی و دوری از گناه نمی رسد به این دلیل است که عبادت جذب روح او نشده است و برای اینکه جذب روح او بشود باید جایگاه عبادت را درک کرده و آداب آن را رعایت کند. یعنی قلب و عواطفش کاملا متوجه عبادت باشند. 

مدیر مدرسه علمیه الزهرا اهواز اظهار کرد: بنابراین انسان رشد یافته آن کسی است که همه امکانات و سرمایه های خود را درک کرده و از همه این مواهب درست بهره برداری کند. یکی از فضایلی که خداوند متعال در وجود انسان قرار داده عزت نفس است. خداوند متعال می فرماید:"وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ"( اسراﺀ، 70) ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم. بر این اساس، خداوند زمینه عزت نفس را در وجود انسان گذاشته است، عزت نفس معنای نفوذناپذیری و شکست ناپذیری است. وقتی در قرآن بررسی می کنیم، می بینیم خداوند متعال عزت را در برخی آیات به خود اختصاص داده است: "فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا"(نساﺀ، 139) همه عزت ها مخصوص خدا است.

این مدرس حوزه توضیح داد: همه عزت ها از آن خداست. منشأ عزت، دو چیز است؛ علم و قدرت. از آنجایی که علم خداوند و قدرت او نامتناهی است، عزیز(شکست ناپذیر است)  است و کسی که به او وصل شود او هم شکست ناپذیر یا نفوذناپذیر می شود. وقتی نفوذناپذیری حالت نفسانی او شد، آن وقت شرایط مختلف، موقعیت های متفاوت، پستی ها و بلندی ها، داشتن ها و نداشتن ها در او تأثیری نخواهد داشت.

وی ادامه داد: برای این است که حضرت زینب(س) با وجود همه مصائبی که در کربلا می بیند، در پاسخ ابن زیاد می گوید: جز زیبایی ندیدم. یعنی حضرت آن سختی ها را نمی بیند، چون شکست ناپذیر است و عوامل بیرونی بر او تأثیری ندارد.

این مدرس حوزه با بیان اینکه گاه ارتکاب خطا و گناه بر اثر عوامل بیرونی و تاثیرپذیری از افکار و  رفتارهای دیگران و عزت نفس نداشتن است، گفت: اگر انسان عزت نفس داشته یعنی نفوذناپذیر باشد، راه خودش را می رود و به خاطر دیگران خود را به انحراف نمی کشاند. پس انسان رشد یافته عزت نفس دارد، به این معنا که چیزی بر او تأثیر ندارد.

عظیمی در پایان تصریح کرد: انسان رشد یافته و کسی که عزت نفس دارد خلأهای خود را با پرداختن بیش از حد به جسم و ظاهر پر نمی کند، بلکه به ارتقای روح، فضایل اخلاقی و علمی خود می پردازد و کاری به قضاوت دیگران ندارد.  خدا چه می گوید، همان برای او ملاک است. هر کس هم به خدا وصل شد، عزیز می شود.