حمیدرضا فلفلانی، استاد برجسته گرافیک در گفتوگو با
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، در رابطه با ویژگیهای محتوایی المانهای مذهبی، اظهار کرد: اولین ویژگی المان مذهبی، رسیدن به وحدانیت است به این معنا که هیچگونه شرکی در آن نباشد، علاوه بر این، باید بهروز باشد و پیچیدگیهای زندگی اجتماعی امروز در آن دیده نشود.
وی در همین راستا اضافه کرد: ویژگیهای بصری یک المان نیز با توجه به فرم، قالب، تکنیک و بیانی که دارد، چه رئال باشد یا انتزاعی، فضاسازی آن باید با بخش محتوایی هماهنگ باشد.
فلفلانی با ابراز این مطلب که افرادی که به داوری در حوزه المان میپردازند صلاحیت لازم در این حوزه را ندارند، ادامه داد: اینکه آثار از چه کانالی عبور میکند بسیار مهم است، هیئت گزینش، داوران و به ویژه سیاستگذاران در این عرصه بسیار تأثیرگذارند، در حوزه سیاستگذاری باید ادبیاتی جامع و مانعی به طور کامل تدوین شود به این معنا که بشود از آن دفاع کرد و تفکرات التقاطی در آن راه پیدا نکند، تفسیری نباشد و ضابطهمند باشد نه سلیقهای در این صورت است که کارها طبق همان معیار واحد تولید خواهند شد.
وحدانیت و بومی بودن، ضابطه تولید المان دینی
این استاد برجسته گرافیک در همین راستا به برخی ضابطههای تولید المان دینی اشاره کرد و افزود: در حوزه محتوا وحدانیت یک اصل است به این معنا که هرگونه تفکری که باعث شود اثر، دوگانه و چندگانه تفسیر شود، باید رد شود، در حوزه تکنیکها نیز بیان باید کاملا جوابگوی محتوا باشد و تکنیکهایی که در ساخت اثر مورد توجه قرار میگیرد، نباید تکنیکهای آخرین اجراهای غربی باشد بلکه باید بومی باشد، اگر ما این معیار را به عنوان یک ضابطه داشته باشیم، به طبع هنرمندان ما رعایت میکنند و دیگر کپیبرداری نخواهند کرد.
وی در بخش دیگر از سخنان خود در خصوص المانهای شهری مشهد که چقدر منطبق با فرهنگ رضوی است، بیان کرد: در این باره نمیتوان نظر کلی داد، شاید چند اثر به نمره 90 از 100 رسیده باشند اما اگر بخواهیم به طور عام در این باره صحبت کنیم، آثار اصلا در جایگاهی نبودهاند که بتوانند ارزشهای واقعی و محتوایی مشهد به عنوان پایتخت معنوی و فرهنگی و فرهنگ رضوی را بیان کنند البته در مواردی هم فرمهایی وجود دارد که مورد رضایت مردم است.
فلفلانی در همین راستا اضافه کرد: در مواردی هم آثار چه به لحاظ بیان بصری و چه به لحاظ محتوایی جذاب نبودهاند حتی باعث گمراهی افراد شده و نتیجه عکس داده است، بنابراین نمیتوان درباره این آثار نظر داد و آثار باید تک تک مورد بررسی قرار گیرند.
وی با بیان این مطلب که باید بر روی المانهای شهر مشهد بیشتر تمرکز شود، افزود: البته به این معنا نیست که دو ماه کاری صورت بگیرد، بعد بیانیهای داده شود و چند هنرمند کار کنند، برای اینکه آثار شاخصی تولید شود نباید روی کمیت و تعداد بحث شود، به طور مثال 200 اثر تولید کنیم و 10 اثر خوب را انتخاب کنیم باید از همان ابتدا 10 اثر خیلی قوی برای جانمایی در شهر تولید شود که انفجار بصری قوی و موجی به وجود بیاورد.
مخاطبشناسی، لازمه تولید المان شهری برای مشهد
وی بومیبودن و مخاطبشناسی را شاخصه یک المان مطلوب و منطبق با فرهنگ رضوی دانست و در این باره عنوان کرد: وقتی یک کار بومی تولید شود، هیچ ایرادی نخواهد داشت در همین راستا اگر ما جمعیت هدفمان را تعیین کنیم، میتوانیم به تناسب هر گروه از مخاطبان، آثار مخصوصی را تولید کنیم، به عنوان مثال برای یک متفکر و اندیشمند مذهبی زائر یا مجاور، میتوانیم سمبلهای انتزاعی تولید کنیم و برای مخاطب عام نیز، میتوان از چیزهایی که در نظر عموم مردم جذابیت دارند استفاده شوند، به طور مثال شاخه نبات میتواند یک سمبل باشد اما بیانش نیز باید بومی باشد.
فلفلانی با تأکید بر ضابطهمندبودن محتوای المانها و لزوم بومی اندیشیدن هنرمندان این حوزه، اضافه کرد: اگر هنرمندان ریشه تمام کارهایشان را در شهر و افکار مردم مشهد و زائران پیدا کنند، آثاری مطلوب در حوزه فرهنگ رضوی تولید خواهد شد اما موضوع این است که شاید بیشتر هنرمندان ما به کارهایشان به عنوان یک سفارش تجاری نگاه میکنند.
وی در همین راستا ابراز کرد: میتوان منابعی از مصاحبههای مردمی، از برخوردهای زائران، از نگاهها و... در اختیار هنرمندان قرار داد تا ریشهیابی عمیقی از افکار و رفتار مردم مشهد و زائران انجام شود، در این صورت آثاری که تولید میشوند، قطعا مرتبط با فرهنگ رضوی خواهند بود.
سیاستگذاری و ادبیات بیشتر مورد توجه باشد
استاد پیشکسوت گرافیک با تأکید بر لزوم توجه و اختصاص وقت بیشتر از سوی مسئولان نسبت به حوزه سیاستگذاری و ادبیات المان شهری به جای توجه به مسائل اجرایی، تصریح کرد: اگر ادبیات این حوزه به معنای اینکه هر کاری در حد خودش صورت بگیرد، به خوبی تدوین شود، هنرمندان ما صد درصد درست و عالی کار میکنند چراکه تغذیه افکار و اندیشه هنرمندان از سوی شورای سیاستگذاری و ادبیات این حوزه انجام میشود.
وی در همین راستا با اشاره به لزوم محدودکردن کارهای سفارشی، اضافه کرد: میشود به هنرمندانی که سابقه تولید کارهای نفیس را داشتهاند و مسائل اقتصادی خیلی برای شان مهم نبوده که قابل شناخت هستند، کار سفارشی داد اما این برای حداکثر 20 درصد هنرمندان است و این حوزه درباره سایر هنرمندان نیز باید آزاد باشد تا زاویه دیدها بازتر شود، بنابراین سفارشی بودن اثر نباید در سطح خیلی وسیع انجام شود چراکه در این صورت ارزش خودش را از دست میدهد و همچنین هنرمندانی که حرفی برای گفتن دارند خودشان را کنار میکشند و فعالیتشان کمرنگ میشود.