آیتالله اعرافی:
آیه«نفر» در بردارنده قواعد فقهی تبلیغ است
گروه فعالیتهای قرآنی: مدیر حوزههای علمیه کشور، عبارت لینذروا در آیه «نفر» را در بردارنده حداقل سه قاعده فقهی در بحث تبلیغ و فقه تبلیغ دانست.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، آیتالله اعرافی امروز 11 شهریور در گردهمایی گروههای تبلیغی حوزه، در مجتمع یاوران حضرت مهدی(عج) گفت: تبلیغ، رسالت حوزه است؛ تبلیغ عام رسالت اصلی است ولی تبلیغ به معنی الخاص یکی از رسالتهای حوزه است.
وی افزود: پرورش مبلغ، ساماندهی اندیشه تبلیغی و... به حوزه تبلیغ به معنی العام باز میگردد؛ اگر به معنی خاص بگیریم، باز هم یکی از مهمترین رسالتهای حوزه، به همین اصل بر میگردد؛ ابلاغ پیام وحی و رسالت الهی و ارزشهای دین، در معنی عام کل رسالت حوزه را تشکیل میدهد و اگر به معنی خاص بگیریم تمام کارکردهای حوزه نیز باید در مدار آن قرار بگیرد.
مدیر حوزههای علمیه کشور بیان کرد: در تمام شالوده نظامات حوزه ابلاغ پیام دین باید حوز داشته باشند و هیچ نظامی از نظامات حوزه از این نگاه تربیتی مبلغان و تولید محتوای مناسب برای تبلیغ خالی نیست.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: تبلیغ به عنوان یک رسالت حوزوی بر پایه چند قاعده فقهی بسیار مهم استوار است که متاسفانه برخی از آنها کمتر مورد بحث قرار گرفته است و برخی نیز کامل نیست؛ در فقه تبلیغ هنوز خلاهایی وجود دارد که باید تامین شود.
وی گفت: قاعده ارشاد جاهل از جمله این قواعد است؛ این مساله هنوز به شکل جامع بحث نشده است و جای کار بسیاری دارد؛ این بحث به این مفهوم است که سرکار مبلغان با انسانهایی است که آگاهی کافی به معارف دین ندارند.
آیتالله اعرافی یادآور شد: قاعده دوم، قاعده هدایت و تربیت است و مقصود از آن ، آن است که افرادی که آگاهی دارند ولی انگیزه کافی ندارند را باید هدایت کرد؛ در این زمینه کمتر بحث شده است و بیش از 30 واژه در قرآن به این مساله اختصاص یافته است.
مدیر حوزههای علمیه کشور بیان کرد: قاعده سوم نیز قاعده امر به معروف و نهی از منکر است که این قاعده در حوزه برخورد با تخلفات است؛ این سه قاعده در آیه شریفه نفر نهفته است؛ در لینذروا تمام این قواعد لحاظ شده است؛ حتی قاعده جهاد هم در این کلمه شریف نهفته است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: همه این قواعد، جزو رسالتهای حوزه است؛ باید این مخاطبان را آگاه سازیم تا دارای انگیزه شوند و تا جایی که به سمت خلاف رفتند آنها را اصلاح کنیم.
وی گفت: باید ابواب جدیدی در فقه را پایه ریزی کنیم؛ در حوزه فقه، اگر بخواهیم پاسخگوی دنیای امروز باشیم باید همه این ابواب را با مسایل مورد نیاز امروز درآمیزیم و مباحث مستحدثه را در همه ابواب فقه ببریم؛ امسال در برخی از کرسی های خارج فقه قدم های جدیدی برداشته خواهد شد.
آیتالله اعرافی یادآورشد: یکی از مسایلی که در عرصه آموزشی و پژوهشی به آن پرداخت، مساله فقه تبلیغ است که باید با قواعد مرتبط، آن را بحث و بررسی کنیم.
مدیر حوزههای علمیه کشور بیان کرد: یکی از زوایای این عرصه، توجه به آفاات و آسیبهایی است که ممکن است جریان تبلیغ را فرابگیرد؛ نخستین آفت، صوری و تشریفاتی و شکلی شدن تبلیغ است که هیچ چیزی مثل این مورد نمی توان اثر تبلیغ را از بین ببرد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: تبلیغ موفق ،تبلیغی است که جامعه مخاطبان حس کنند که یک تبلیغ صوری و تشریفاتی انجام نمیشود؛ کار تبلیغ، کاری است که باید حس شود که در ذات آن کار هدفمند و بدون و تعارفات دنبال میشود؛ این کارها منتهی به گزارش هم میشود ولی سودی ندارد.
وی گفت: متاسفانه شاهد هستیم که چند نهاد یک برنامه تشریفاتی را برگزار می کردند و یا می کنند و همه این نهادها نیز در گزارش سالانه خود این برنامه را ذکر می کنند ولی کل این برنامه نیز هیچ خاصیتی ندارد؛ این مساله بیانگر چنین رویکرد اشتباهی است که وجود دارد؛ اگر روح تبلیغ را تشریفات فرابگیرد چنین مساله ای ایجاد میشود.
آیتالله اعرافی یادآورشد: آسیب دیگر تبلیغ آن است که احساس بودن را مهمترین جزء تبلیغ کنیم؛ تهی شدن از اندیشه و حکمت باطنی آسیب زننده است.
مدیر حوزههای علمیه کشور بیان کرد: آسیب سوم، آمیخته شدن تبلیغات با خرافات و مباحث سست است؛ گاهی اوقات ممکن است مباحثی را مطرح کنیم که ظاهرش ممکن است درس باشد ولی چندان قابل اثبات نیست و بازخورد آن در جامعه مفید نیز قطعا مناسب نخواهد بود.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: دوری از واقعیات و شرایط محیطی از دیگر آسیب هایی است که ممکن است تبلیغ را در برگیرد؛ تبلیغی که با موقعیت مخاطبان نسبتی برقرار نمیکند از مهمترین مشکلات و آسیبهای تبلیغی است.
وی گفت: سامان دادن بحث به منظور اینکه مخاطب با شرایط محیطی و اقتضائات خود آن را درک کند از جمله مهارت های بسیار مهم تبلیغی است؛ سامانه تبلیغ ما باید سلایق و روحیات فرهنگی و اجتماعی مخاطب را پوشش دهد.
آیتالله اعرافی یادآورشد: بی اطلاعی از کار رقبا و نظریات رقیب از دیگر آسیب هایی است که ممکن است فعالیت های تبلیغی را در برگیرد؛ گاهی اوقات رقبای فرهنگی به گونه ای کار کردند که ممکن است تمام فعالیت های تبلیغی ما را خنثی کند؛ باید از شیوه های تبلیغی رقبا آگاهی کامل داشته باشند؛ همچنین باید با تئوری های آنها نیز آشنا باشیم.
مدیر حوزههای علمیه کشور بیان کرد: مقام تبلیغ یا برخی از مقامات تبلیغ، با مقام خطاب و امر و نهی تفاوت دارد و اگر تمام تبلیغ ما با ادبیات الزام و اجبار باشد جواب نخواهیم گرفت؛ جریان تبلیغ ما باید جریان روان و آسان و دور از ادبیات الزام و اجبار باشد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: عمل به علم آثار بسیاری در تبلیغ دارد زیرا طرف مقابل متوجه می شود که خود مبلغ به آنچه که می گوید اعتقاد و التزام دارد؛ احساس نقش الگویی باید در جامعه مخاطب وجود داشته باشد.
وی گفت: عدم رعایت اولویتها از دیگر آسیبهای این عرصه است؛ رعایت این اصل نیز بسیار سخت است؛ اولویت بندی امر بسیار مهمی است که این امر مباحث مبنایی و پیچیده دارد؛ نزول قرآن تدریجی بود که با توجه اولویتها صورت گرفت.
آیتالله اعرافی یادآورشد: تبلیغ در حوزه از حالت تبلیغی به حالت جمعی و منظومه ای و شبکه ای پیدا کرده است؛ امروزه جریان تبلیغ کشور ما سامان مند و منظومه ای نیست ولی باید به سرعت و با دقت کامل به این سمت حرکت کنیم.
مدیر حوزههای علمیه کشور بیان کرد: موازی کاری هایی در این زمینه وجود دارد که باید به آن توجه داشت؛ وجود خلاهای عرصه ای و عدم نظامات جامعه تبلیغی نیز از مشکلاتی است که باید آن را پوشش داد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: اگر کل کشور ما بسیج شود تا به 80 تا 90 هزار مسجد تراز نظام اسلامی برسیم بسیاری از مشکلات ما رفع می شود؛ در مساجد می توان تقسیم کار مشخصی انجام داد ومشکلات را هدف گذاری و رفع کرد.
وی گفت: در تهران کمتر از 2هزار مسجد وجود دارد و حدود 300 مسجد نماز صبح را برگزار می کنند؛ این شکل کار باید به اصلاح شود و مساجد باید به شکل پویا و فعالی فعالیت خود را ادامه دهند.
آیتالله اعرافی یادآورشد: امروزه گروه های تبلیغی به شکل خودجوش یک مجموعه بزرگ را شکل داده اند که بسیار اقدام مبارکی است ولی این گروه های جهادی تبلیغی نیزباید با هم ارتباط داشته باشند و به دور از بروکراسی های رایج فعالیت خود را به شکل منظومه ای پیش ببرند.
مدیر حوزههای علمیه کشور بیان کرد: در این حرکتهای منظومه ای و جمعی باید مراقب باشیم که در دام بروکراسیها قرار نگیریم؛ این مساله به معنی نفی نظم و انتظام نیست ولی بروکراسی های بی خاصیت کار را با مشکل مواجه می کند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: کار تبلیغی و جهادی نباید به این معنی باشد که از وزانت های تبلیغی دور شویم؛ باید زی و وقار روحانیت نیز در این فعالیت ها رعایت شود؛ ریسک پذیری و مسئولیت پذیری و حرکت انقلابی در فعالیت ها بسیار مهم است ولی باید این وزانت ووقار نیز حفظ شود.
وی گفت: روحانیت در طول تاریخ هم غمخوار و همراه مردم بوده است و هم در فعالیت های خیر نیز مساعدت داشته است؛ نه به قیمتی که طرف مقابل حس کند که این حضور و همدلی صوری است؛ بزرگان ما در هر بلاد و فعالیتی که داشتند همیشه یار مردم و محرومان بودند.
آیتالله اعرافی یادآورشد: انقلاب اسلامی حرکتی است که هدف آن، تغییر نرم افزار تمدن غربی است؛ به رغم تابش و درخشش تمدن اسلامی این تمدن با روح مادهگرایانه و همراه با جذابیتهای ظاهری و شکلی در همه جا حضور دارد و انقلاب اسلامی به دنبال تغییر این معادله بزرگ است که این کار، یک کار ساده نیست.
