عقلانیت قوام‌بخش معنویت است

حجت‌الاسلام رسول ملکیان در گفت‌و‌گو با ایکنا از اصفهان با بیان اینکه بخش مهمی از دین را معنویت تشکیل می‌دهد، اظهار کرد: نمی‌توان بشر را بدون معنویت در نظر گرفت و اگر انسان را جدا از معنویت تصور کنیم، دیگر حیات الهی و انسانی نخواهد داشت. بخش مهمی از آموزه‌های ادیان الهی بعد معنوی دارد که هم در گفتار و رفتار انسان و هم در خلقیات و روحیه‌اش اثر دارد.
وی افزود: ما حتی معنویت را برای جهان هستی نیز قائل می‌شویم و به همین دلیل است که ادیان الهی به انسان‌ها توصیه کرده‌اند که با جهان هستی همراه شده تا دارای زیست بوم معنوی شوند. زیست معنوی شاخص‌های فراوانی دارد و قرآن بزرگ‌ترین کتابی به حساب می‌آید که به صورت گسترده، عمیق و ریشه‌ای به این شاخص‌ها پرداخته است.

معنویت صحیح رنگ و بوی توحیدی دارد

این استاد و پژوهشگر حوزه علمیه اصفهان ادامه داد: قرآن در سوره‌های مؤمنون، لقمان و حجرات درباره خصوصیات اهل ایمان و معنویت سخن گفته که در یک جمع‌بندی کلی یکی از اصول معنوی مورد تأکید در این آیات توحید و یکتاپرستی است. اگر معنویت در ظاهر و باطن خود رنگ و بوی توحیدی نداشته باشد، از دیدگاه اسلام نادرست و باطل است. در آیات قرآن به کرات توصیه شده کسانی که می‌خواهند اهل ایمان و تقوا و معنویت باشند، باید اندیشه و رفتار توحیدی داشته و این اصل را در تمام امور مدنظر قرار دهند.
حجت‌الاسلام ملکیان اضافه کرد: نیکی به پدر و مادر یک اصل معنوی بسیار مهم است که هیچ انسانی نمی‌تواند آن را انکار کند. اگر کسی نسبت به عزیزترین افراد در زندگی خود یعنی پدر و مادر احترام و خدمتگزاری لازم را نداشته باشد، مطمئناً معنویت را کسب نخواهد کرد. یکی دیگر از مسائل معنوی بسیار مهم که باید مورد توجه قرار گیرد، برقراری ارتباطات جنسی تحت ضوابط قانونی و شرعی است تا سایر مسائل وابسته به آن نیز رنگ و بوی معنوی به خود بگیرد.
وی افزود: اصل معنوی دیگری که می‌توان به آن اشاره کرد رعایت عدالت در تمام امور اقتصادی، سیاسی، اداری، حقوق اجتماعی و نسبت به افراد دیگر نظیر پدر و مادر، فرزندان و همسایگان است. کسی نمی‌تواند مدعی معنویت باشد، ولی اهل رعایت عدالت نبوده یا به آن اعتقاد نداشته باشد. تمام این اصول تأثیر شگرفی بر معنویت می‌گذارد و کسی که صاحب معنویت با چنین محتوایی باشد، انسان فرزانه‌ای محسوب می‌شود.

اصول معنوی فرا زمانی و فرا مکانی‌اند

این استاد و پژوهشگر حوزه علمیه اصفهان بیان کرد: اصولی که به عنوان مبانی معنویت از آنها نام بردیم، یک‌سری اصول ثابت و همیشگی به حساب می‌آید که انسانیت و معنویت در گرو آن‌هاست. این اصول و مبانی چه در دوران سنتی و مدرن و چه در دوران فرا مدرن و در تمام سرزمین‌ها اعم از جوامع ساده و ابتدایی و جوامع بسیار پیشرفته و توسعه یافته به قوت خود باقی است.
وی با بیان اینکه عقل یکی از منابعی است که بشر می‌تواند به آن رجوع کند، گفت: عقل نسبت به بسیاری از مسائل و موضوعات اشراف دارد، ولی بزرگترین اشتباه و انحراف نظری این است که عده‌ای تصور می‌کنند عقلانیت در جبهه مخالف معنویت، دیانت و علم قرار دارد، در صورتی که اگر عقلانیت به معنای تدبیر و مدیریت در معنویت، دیانت و علم لحاظ شود، آنها را پربارتر می‌سازد. بشر هنوز از عقل خود به صورت گسترده و کامل استفاده نکرده است و انسان‌های آینده قطعاً عاقل‌تر از انسان‌های امروزی خواهند بود.
انتهای پیام