خلأ نظام منسجم تربیتی در جامعه متولیان تربیت را ناکام میگذارد
گروه اجتماعی ــ مدیر گروه اخلاق و تربیت بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی با اشاره به اینکه در سطح جامعه نظام منسجم تربیتی نداریم، گفت: در حال حاضر متون آموزشی و تربیتی لازم که متولیان امر تربیت بر اساس آن به نتیجه برسند، وجود ندارد؛ خانوادههای ما نیز برای تربیت نسل بعد خود آموزشی ندیدهاند.
حجتالاسلام رضا وطندوست، مدیر گروه اخلاق و تربیت بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، در گفتوگو با ایکنا از خراسان رضوی، اظهار کرد: بخشی از رفتارهای تربیتی ما به صورت مناسکمحور انجام میشود اما در اکثر موارد به همین مناسک هم توجهی نمیشود. بخش زیادی از مردم نسبت به نبود آموزش مناسک، آداب و سنتهای اسلامی هم گله دارند و به صورت منسجم به آداب اسلامی نپرداختیم و بسیاری موردی رفتار کردهایم؛ ای کاش در متن جامعه ما همانگونه که به برخی مناسک توجه میشود بتوان آموزش و تربیت در سایر بخشها را نیز به خوبی مشاهده کرد.وی ادامه داد: متأسفانه جای مقولهای به نام تربیت در جامعه ما خالی است و بزرگان و علما حوزوی، جامعهشناسی، روانشناسان همفکر نشدهاند و از دل متون موارد مربوط به تربیت را استخراج کنند و در اختیار مربیان و متولیان امور تربیتی قرار دهند؛ به همین دلیل جای تعلیم، آموزش و تربیت در بسیاری از بخشهای جامعه ما حس میشود.
وطندوست اظهار کرد: برای ازدواج و زندگی مشترک که متن زندگی هرکس است چیزی بهعنوان آموزش تربیتی برای دختر و پسر قبل از ازدواج وجود ندارد. دختر و پسر ما چیزی در رابطه با زندگی مشترک نیاموخته و هیچ دورهای در این زمینه نگذرانده است و آمادگی برای یک زندگی را ندارد.
تربیتی به دور از مناسک و به دور از معارف
وی افزود: باید این سؤال را پرسید که آیا جامعهشناسان، روانشناسان و مسئولان و نهادها مسئولیت و مأموریتی پیدا کردهاند که در این زمینه کاری انجام دهند و بعد متولیان این افراد را ملزم به انجام وظایف خود کنند؟ متأسفانه چنین روندی وجود ندارد؛ نتیجه این است که در آمارها طلاقهای اصطلاحی و عاطفی میبینیم. به طور کلی میتوان گفت تربیت در جامعه ما نه مناسکمحور و نه معارفمحور است و این یعنی هیچیک از اینها به درستی انجام نشده است.
مدیر گروه اخلاق و تربیت بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی ادامه داد: یک انسان مسلمان در طول زندگی خود در صورت استطاعت، یک مرتبه حج بر او واجب میشود، برای این یک بار علما نشستهاند و مناسک حج نوشتهاند ما نمیگوییم این کار بدی است اما حرف این است که در سایر حوزههای زندگی انسان جای چنین کاری خالی است. ما فریضه امر به معرف و نهی از منکر را داریم که به فرموده امام باقر(ع) حیات دیگر فرائض به آن وابسته است. چطور میشود که بزرگان نیامدند و مسیر را نشان دهند و افراد را مأمور کنند در حالیکه این یک فریضه پیوسته است که در متن زندگی همه ما وجود دارد.
وطندوست با بیان اینکه مؤسسههای مربوطه و نهادهای آموزشی در مقاطع مختلف تحصیلی به اندازه توان وظیفه خود به امور تربیتی پرداختهاند، افزود: هرچند که چیزی بهعنوان تربیت در کنار مواد درسی مدارس، دانشگاهها و سایر مراکز آموزشی ذکر میشود اما به راستی آن چیزی که بار تربیتی داشته باشد وجود ندارد؛ چه بسا در مواردی نیز نتیجه عکس تربیت در این بسترهای آموزشی دیده میشود و ما سوء تربیت را احساس میکنیم و مدرسان به جای تدریس امور و موارد محول شده به آنان، به مسائلی که در حیطه کاری آنان نیست وارد میشوند و مباحث اعتقادی، سیاسی و اجتماعی را مطرح میکنند؛ در چنین شاید بتوانیم نامی از تعلیم ببریم اما خبری از تربیت نیست.
این پژوهشگر حوزه تربیت اسلامی گفت: به علت اینکه خانوادهها در متن جامعه هستند و نگرانیها و معضلات اجتماعی را حس میکنند، تشنگی آنان نسبت به تربیت در جامعه ابراز میشود اما این ابراز تشنگی کافی نیست بلکه باید متولیان و مسئولان کنارهم بنشینند و نیاز تربیتی اولویت دار جامعه را مشخص کنند.
موفقیت تربیتی در خانوادههای سنتی نسبی است
وی اضافه کرد: البته نمیتوان تربیت اسلامی و شاخص بعضی از خانوادههای اسلامی به صورت سنتی را نفی کرد اما این موارد هم به ندرت پیدا میشود که لحظه به لحظه بر تربیت خانوادگی نظارت انجام شده و فرزندان در یک شرایط کنترل شده پروش یافتهاند اما عمده خانوادههای ما در چنین حالتی ناموفق بودهاند، البته میتوان به صورت مطلق نمیتوان گفت تربیتهای سنتی به دور از بسترهای آموزشی اجتماعی موفقیت کاملی از خود نشان داده است و بهعنوان نکته منفی در تربیت سنتی میتوان گفت به نوعی عقبماندگی اجتماعی دچار شدند.
مدیر گروه اخلاق و تربیت بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی اظهار کرد: ما چون یک نظام تربیتی درست نداریم دست روی دست میگذاریم تا یک مشکل و مسئله تربیتی و اجتماعی ایجاد شود بعد از آن درصدد درمان و رفع مشکل برمیآییم درحالی که باید قبل از به وجود آمدن چنین مسائلی فکر مناسبی داشته باشیم و پیشگیری درستی انجام دهیم.
انتهای پیام
