رایحه عبادت در سوره «کافرون» موج میزند
صاحب تفسیر مشکاة با بیان اینکه عمده مطالب موجود در سوره «کافرون» شامل مشتقات عبادت بوده و رایحه عبادت در این سوره موج میزند، تصریح کرد: به همین جهت برخی این سوره را «سورة العبادة» نامیدند.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، صاحب تفسیر مشکاة، شامگاه گذشته، ۲۸ فروردینماه، در جلسه تفسیر سوره «کافرون» که به صورت مجازی از پایگاه «هدایت نور» پخش شد، بیان کرد: در رابطه با فضیلت این سوره روایتی از پیامبر اسلام(ص) در تفسیر مجمعالبیان آمده که قرائت این سوره مانند قرائت یک چهارم قرآن است و نیز قرائت این سوره انسان را از دشواریهای روز قیامت مصون میدارد.
انصاری با اشاره به سبب نزول این سوره اظهار کرد: سبب نزول یعنی شرایطی که رخ داده تا این سوره نازل شود و البته این اسباب نزول زمینه فهم بیشتر مفاهیم را فراهم میکند. در شأن نزول عنوان شده برای سوره «کافرون» چنین آمده است که عدهای نزد پیامبر(ص) آمدند و گفتند ما میتوانیم در پرستش خدای تو شریک باشیم و تو در پرستش خدایان ما شریک شوی که اگر ما هم گفتیم یا تو هم گفتی، همه در این حق شریک باشیم، آنگاه بود که سوره «کافرون» نازل شد.
راههای مقابله کفار با پیامبر(ص)
صاحب تفسیر مشکاة گفت: کفار در موارد مختلفی در پی تطمیع پیامبر(ص) بودند که ایشان هم در پاسخ به آنان فرمود: «اگر ماه و خورشید را در دستان من قرار دهید، از راه خود دست بر نمیدارم»، پس از ناکامی در این مسیر، به فکر ترور شخصیت پیامبر(ص) افتادند و باب اتهام جنون و خیالبافی و شاعری را گشودند تا نگاه مردم را از رسول خدا برگردانند که نتیجه عکس داشت.
وی ادامه داد: کفار پس از این تصمیم به مذاکره با پیامبر(ص) گرفتند تا به این منظور کمی از مواضع خود عقبنشینی کنند و با فرصت چانهزنی و مذاکره سخن پیامبر(ص) را خاموش کنند، با این راهکار پیامبر(ص) از جایگاهی که داشت پایینتر میآمد. در واقع پیامبر(ص) این مقابله را باخته بود، اما این سوره نقشه شوم آنان را برملا کرد.
انصاری گفت: کفار پس از این شکست تصمیم به کشتن رسول خدا گرفتند که این حرکت سبب هجرت رسول خدا به مدینه شد. اولین کلمه این سوره فعل امر «قل» است، به همین جهت این سوره جزو سورههای قلاقل شمرده میشود که مجموعاً پنج سوره در قرآن هستند که با واژه «قل» آغاز میشوند.
این مفسر قرآن تصریح کرد: پیامبر(ص) در انتقال و تبیین سخن حضرت حق وظیفه دارد و بایستی همین قرائت کلام خدا را به مردم بازگو کند، در این سوره به علت وجود موضوعی حیاتی و سنگین خداوند پشتوانهسازی میکند و با بیان فعل امر در ابتدا یک حمایت و قوت جدی از پیامبر(ص) انجام میشود و ایشان با چنین کلامی به صحن میآید.
وی افزود: عمده مطالب این سوره شامل مشتقات عبادت بوده و رایحه عبادت در این سوره موج میزند و به همین جهت برخی این سوره را «سورة العبادة» نامیدند، عبادت مبتنی بر یک حالات درونی و رفتارهای برونی است. این عبادت وقتی در حوزههای برونی مطرح میشود، رابطه ایمانی انسان با خدا و خلق را پدید میآورد.
عدم پذیرش برنامه عبادی کفار
انصاری با اشاره به توضیحاتی از مفاهیم این سوره بیان کرد: پیامبر(ص) به کفار گفت: «برنامه عبادی شما را نمیپذیرم، چنین که شما میگویید نیز رفتار نمیکنم، شما هم عبادتکنندگان خدای من نیستید». در اینجا پیامبر(ص) تکلیف آینده را مشخص میکند، چرا که همین حالات برای آینده این جماعت هم مشخص است.
وی اظهار کرد: بخش قابل توجهی از آیات قرآن مربوط به اخبار آینده است که ذات حق در کلام خود مطرح میکند و این یکی از وجوه ششگانه اعجاز قرآن است، خداوند خبر میدهد که آدمیان بنا به انتخاب و اختیار در آینده چگونه رفتار میکنند.
صاحب تفسیر مشکاة با اشاره به تکرار آیه سوم و پنجم در این سوره بیان کرد: در اینجا سؤالی پیش میآید که آیا این تکرار مناسب به کلام خدا در این سوره است؟ در پاسخ به این سؤال بسیاری از مفسران اصل تکرار در قرآن را یادآوری میکنند، مانند مواردی در سوره الرحمن و یا سایر موارد این اصل تکرار است که از مهمترین اصول یادگیری و تثبیت مسائل است.
انصاری تصریح کرد: کفار با این پیشنهادشان آمدند تا در ایمان پیامبر(ص) تزلزل ایجاد کنند، اما این الفاظ ثبات در ایمان پیامبر(ص) را نشان میدهد و پیامبر(ص) تاکید بر واژه «عابدون» را با اشاره به ابعاد مختلف زمان تکرار میکند و میتوان گفت مفاهیم عبادت مانند ایمان قلبی و رفتار عبادی در این سوره عنوان میشود و در واقع تکرار یک مورد نیست.
وی گفت: عبودیت خدا از مسیری است که خود ذات حق تعیین کرده است، اما جماعتی که همواره با برداشتهای سطحی و ناروا به قرآن توجه داشتند، به رسمیت شناختن رفتار نسبی در دین را عنوان کردند، اما وقتی قاطعیت این سوره را میبینیم، متوجه میشویم که به هیچ وجه چنین چیزی نمیتواند به ذهن یک قرآنشناس خطور کرده باشد.
انتهای پیام
