خطبه پیامبر(ص) در فضائل ماه رمضان
ماه رمضان از ماههای پربرکت است که اعمال بسیاری در این ماه وارد و از پیامبر(ص) در باب فضائل این ماه بزرگ خطبهای روایت شده است.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، در باب فضیلت ماه مبارک رمضان شیخ صدوق به سند معتبری روایت کرده از حضرت امام رضا(ع) و از پدران بزرگوار خود از حضرت امیرالمؤمنین(ع) که فرمود: «براى ما روزى حضرت رسول خدا(ص) خطبه ای خواند و سپس فرمود: اَیها النّاس بدرستى که رو کرده است به سوى شما ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش. ماهى است که نزد خدا بهترین ماهها است و روزهایش بهترین روزها است و شبهایش بهترین شبها و ساعتهایش بهترین ساعتها و آن ماهی است که خواندهاند شما را در آن بهسوى ضیافت خدا و گردیدهاید، در آن از اهل کرامت خدا. نَفَسهاى شما در آن ثواب تسبیح دارد و خواب شما ثواب عبادت دارد و اعمال شما در آن مقبول و دعاهاى شما در آن مستجاب است. پس سؤال کنید از پروردگار خود به نیتهاى درست و دلهاى پاکیزه از گناهان و صفات ذمیمه که توفیق دهد شما را براى روزه داشتن آن و تلاوت کردن قرآن در آن.
به درستى که شقى و بد عاقبت کسى است که محروم گردد از آمرزش خدا در این ماه عظیم و یاد کنید به گرسنگى و تشنگى شما در این ماه به تشنگى و گرسنگى روز قیامت را و تَصدق کنید، بر فقیران و مسکینان خود و تعظیم و پیران خود را و رحم و کودکان خود را و نوازش کنید، خویشان خود را و نگاه دارید زبانهاى خود را از آنچه نباید گفت و بپوشید دیدههاى خود را از آنچه حلال نیست شما را در نظر کردن به سوى آن و بازدارید گوشهاى خود را از آنچه حلال نیست شما را شنیدن آن و مهربانى کنید با یتیمان مردم تا مهربانى کنند بعد از شما با یتیمان شما و بازگشت کنید به سوى خدا از گناهان خود و بلند کنید دستهاى خود را به دعا در اوقات نمازهاى خود، زیرا که وقت نمازها بهترین ساعتها است که نظر مىکند حق تعالى در این اوقات به رحمت به سوى بندگان خود و جواب مىگوید ایشان را هرگاه او را مناجات کند و لبّیک مىگوید ایشان را هرگاه او را ندا کنند و مستجاب مىگرداند هرگاه او را بخوانند اى گروه مردمان.
به درستى که جانهاى شما در گروِ کردههاى شما است، پس از گرو به در آورید به طلب آمرزش از خدا و پشتهاى شما گرانبار است از گناهان شما، پس سبک گردانید آنها را به طول دادن سجدهها و بدانید که حق تعالى سوگند یاد کرده است به عزّت و جلال خود که عذاب نکند نمازگزاران و سجدهکنندگان در این ماه را و نترساند ایشان را به آتش جهنم در روز قیامت.
ایهاالناس هر که از شما افطار دهد روزهدار مؤمنى را در این ماه از براى او خواهد بود نزد خدا ثواب بنده آزاد کردن و آمرزش گناهان گذشته. پس بعضى از اصحاب گفتند: «یا رسول الله همه ما قدرت بر آن نداریم. حضرت فرمود: بپرهیزید از آتش جهنم به افطار فرمودن روزهداران اگرچه به نصف دانه خرما باشد و اگر چه به یک شربت آبى باشد، به درستى که خدا این ثواب را مىدهد کسى را که چنین کند اگر قادر بر زیاده از این نباشد.
ایهاالناس هر که خُلْق خود را در این ماه نیکو گرداند، بر صراط آسان بگذرد در روزى که قدمها بر آن لغزد و هر که سبک گرداند در این ماه خدمت غلام و کنیز خود را، خدا در قیامت حساب او را آسان گرداند و هرکه در این ماه شر خود را از مردم باز دارد، حق تعالى غضب خود را در قیامت از او باز دارد و هرکه در این ماه یتیم بىپدرى را، گرامى دارد خدا او را در قیامت گرامى دارد و هرکه در این ماه صله و احسان کند با خویشان خود خدا وصل کند او را به رحمت خود در قیامت و هرکه در این ماه قطع احسان از خویشان خود بکند، خدا در قیامت قطع رحمت از او کند و هر که نماز سنتى در این ماه بکند خدا براى او برات بیزارى از آتش جهنم بنویسد و هر که در این ماه نماز واجبى را ادا کند، خدا عطا کند به او ثواب هفتاد نماز واجب که در ماههاى دیگر کرده شود و هر که در این ماه بسیار بر من صلوات فرستد خدا سنگین گرداند ترازوى عمل او را در روزى که ترازوهاى اعمال سبک باشد و کسى که یک آیه از قرآن در این ماه بخواند ثواب کسى دارد که در ماههاى دیگر ختم قرآن کرده باشد.
ایهاالناس بدرستى که درهاى بهشت در این ماه گشاده است پس سوال کنید از پروردگار که آن را به روى شما نبندد و درهاى جهنم در این ماه بسته است. پس سؤال کنید از پروردگار تبارک و تعالى به تلاوت کردن قرآن مجید در شبها و روزهاى این ماه و به ایستادن به نماز و جِد و جَهد کردن در عبادت و به جا آوردن نمازها در اوقات فضیلت و کثرت استغفار و دعا.
در جای دیگر روایت شده از جابربن یزید از حضرت امام محمد باقر(ع) که حضرت رسول(ص) به جابر بن عبدالله فرمود: «اى جابر این ماه رمضان است، هر که روزه بدارد روز آن را و بایستد به عبادت پارهاى از شبش را و باز دارد از حرام شکم و فَرْج خود را و نگاه دارد زبان خود را، بیرون رود از گناهان خود مثل بیرون رفتن او از ماه. جابر گفت: «یا رسولاللّه چه نیکو است این حدیث که فرمودى اى جابر چقدر سخت است این شرطهایى که نمودم و بالجمله اعمال این ماه شریف در دو مطلب و یک خاتمه ذکر مىشود.»
اما در این ماه پر برکت اعمالی وارد است که اعمال مشترک این ماه چهار قسم است اعمالى که در هر شب و روز این ماه بجا آورده مىشود، شامل دعا بعد از هر فریضه است که سید بن طاوس روایت کرده از حضرت امام جعفر صادق(ع) و امام موسى کاظم(ع) در ماه رمضان از اول تا به آخر آن بعد از هر فریضه به قرائت دعایی توصیه شده که متن کامل دعا در مفاتیح آمده است.
شیخ کفعمى در مصباح و بلدالامین و شیخ شهید در مجموعه خود از حضرت رسول(ص) نقل کردهاند که آن حضرت فرمود هر که این دعا را در ماه رمضان بعد از هر نماز واجبى بخواند حق تعالى بیامرزد گناهان او را تا روز قیامت و آغاز دعا این است: «اَللّهُمَّ اَدْخِلْ عَلى اَهْلِ الْقُبُورِ السُّرُورَ» که مشروح آن در مفاتیح بیان شده است.
شیخ کلینى در کافى روایت کرده از ابوبصیر که حضرت صادق(ع) در ماه رمضان دعای حج را مىخواند و سید در اقبال از حضرت صادق(ع) روایت کرده خواندن آن را در شبهاى ماه رمضان بعد از مغرب و کفعمى در بلدالامین گفته که مستحب است خواندن آن در هر روز از ماه رمضان و در شب اول نیز و شیخ مفید در المقنعه مخصوص شب اول و بعد از نماز مغرب نقل کرده است.
بهترین عمل در ماه رمضان
بهترین اعمال در شبها و روزهاى ماه مبارک رمضان خواندن قرآن است و بسیار باید خواند چه آنکه قرآن در این ماه نازل شده است و وارد شده که هر چیزى را بهاریست و بهار قرآن ماه رمضان است و در ماههاى دیگر هر ماهى یک ختم سنت است و اقلش شش روز است و در ماه رمضان در هر سه روز یک ختم سنت است و اگر روزى یک ختم تواند بکند خوب است.
علامه مجلسى فرموده که در حدیث است که بعضى از ائمه(ع) در این ماه چهل ختم قرآن مىکردند. اگر ثواب هر ختم قرآنى را به روح مقدس یکى از چهارده معصوم(ع) هدیه کند ثوابش مضاعف گردد و از روایتى ظاهر مىشود که اجر چنین کسى آن است که با ایشان باشد در روز قیامت و در این ماه دعا و صلوات و استغفار بسیار باید نمود و «لااِلهَ اِلا اللّهُ» بسیار باید گفت و روایت شده که جناب امام زین العابدین(ع) چون ماه رمضان داخل مىشد، تکلم نمىکرد مگر به دعاء، تسبیح، استغفار، تکبیر و باید به عبادت و نافلههاى شب و روز اهتمام کرد.
آداب افطار و اعمال شبهاى ماه رمضان
بخش دوم اعمالى که در شبهاى ماه رمضان باید بجا آورد شامل افطار، تصدق و دعاهایی است که بیان شده است.
مستحب است که بعد از نماز شام، افطار کند مگر آنکه ضعف بر او غلبه کرده باشد یا جمعى منتظر او باشند.
دوم آنکه افطار کند با چیز پاکیزه از حرام و شبهات و بهتر آن است که به خرماى حلال افطار کند تا ثواب نمازش چهارصد برابر گردد و به خرما و آب و به رطب و به لبن و به حلوا و به نبات و به آب گرم به هر کدام که افطار کند نیز خوب است سوم آنکه در وقت افطار دعاهاى وارده آن را بخواند از جمله آنکه بگوید: «اَللّهُمَّ لَک صُمْتُ وَعَلى رِزْقِک اَفْطَرْتُ وَعَلَیک تَوَکلْتُ؛ خدایا براى تو روزه گرفتم و با روزى تو افطار کنم و بر تو توکل کنم»، خدا عطا کند به او ثواب هرکسى را که در این روز روزه داشته و اگر دعاى «اَللّهُمَّ رَبَّ النّورِ الْعَظیمِ» را که سید و کفعمى روایت کردهاند بخواند فضیلت بسیار یابد و روایت شده که حضرت امیرالمؤمنین(ع) هرگاه مىخواست افطار کند مىگفت: «بِسْمِ اللّهِ اَللّهُمَّ لَک صُمْنا و َعَلى رِزْقِک اَفْطَرْنا فَتَقَبَّلْ مِنّا اِنَّک اَنْتَ السَّمیعُ الْعَلیمُ».
صدقه دادن در وقت افطار
تلاوت سوره قدر و صدقه دادن در وقت افطار توصیه شده و از حضرت رسول(ص) نقل شده است کسى که افطار دهد، روزهدارى را از براى او خواهد بود مانند اجرِ آن روزهدار بدون آنکه از اجر او چیزى کم شود و هم از براى او خواهد بود مانند آن عمل نیکویى که بجا آورد آن افطارکننده به قوه آن طعام و آیتالله علامه حلى در رساله سعدیه از حضرت صادق(ع) نقل کرده که فرمود: «هر مؤمنى که اطعام کند مؤمنى را لقمهاى در ماه رمضان بنویسد، حق تعالى براى او اجر کسى که سى بنده مؤمن آزاد کرده باشد و از براى او باشد، نزد حق تعالى یک دعاى مستجاب است.
از دیگر اعمال خواندن هزار مرتبه «اِنّا اَنزَلْناهُ» و صد مرتبه «حمَّ دُخان» وارد شده است، همچنین سید روایت کرده که هر که این دعا را بخواند در هر شب ماه رمضان گناهان چهل سال او برآورده میشود: «اَللّهُمَّ رَبَّ شَهْرِ رَمَضانَ الَّذى اَنْزَلْتَ فیهِ الْقُرْآنَ وَافْتَرَضْتَ على، عِبادِک فیهِ الصِّیامَ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَارْزُقْنى حَجَّ بَیتِک الْحَرامِ فى عامى هذا وَ فى کلِّ عامٍ وَاغْفِرْ لى تِلْک الذُّنُوبَ الْعِظامَ فَاِنَّهُ لا یغْفِرُها غَیرُک یا رَحْمنُ یا عَلاّمُ؛ خدایا اى پروردگار ماه رمضان که در آن قرآن را فرستادى و بر بندگان روزه را در این ماه واجب کردى درود فرست بر محمد و آل محمد و روزیم گردان حج خانه، محترم خود کعبه را در این سال و در هر سال و بیامرز برایم این گناهان بزرگ را که براستى نیامرزد آنها را جز تو اى بخشاینده و اى بسیار دانا.»
خواندن دعای افتتاح نیر از دیگر اعمالی است که خواندن آن در شبهای ماه مبارک رمضان تأکید شده و مشروح آن در مفاتیح آمده است.
منبع: مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی
انتهای پیام
بسیار آموزنده هستند و راهگشای مشکلات معنوی آدمیان است 
