دلایل نامگذاری ماه محرم به این نام

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، در توضیح این که چرا ماه‌های دیگر که جنگ در آن‌ها حرام است، محرم نامیده نمی‌شود، می‌توان گفت: چون ترک جنگ از این ماه شروع می‌شد و به این دلیل به آن محرم می‌گفتند. این ماه در مکتب تشیع یادآور نهضت حضرت سیدالشهدا(ع) و حماسه‌ جاودان کربلاست.

این ماه، یادآور دلاورمردی‌های یاران با وفای اباعبدالله الحسین(ع)، فداکاری‌های زینب کبری(س)، حضرت سجاد(ع) و همه‌ اسرای کاروان امام حسین(ع) است. این ماه، یادآور خطبه‌ها و شعارهای آگاهی‌بخش سالار شهیدان، نطق آتشین حضرت زینب(س) و خطابه‌ غرّای زین العابدین(ع) است. همچنین این ماه، یادآور استقامت حبیب بن مظاهر و شهادت عون و جعفر است.

شیعیان از امام رضا(ع)، چنین نقل کردند که «وقتی محرم فرا می‌رسید، پدرم خندان دیده نمی‌شد، حزن و اندوه تا پایان دهه‌ اول بر او غالب بود و روز عاشورا، روز حزن، مصیبت و گریه ایشان بود.» همچنین امام رضا(ع) درباره‌ عاشورا می‌فرماید: «کسی که عاشورا روز مصیبت، اندوه و گریه‌اش باشد، خداوند قیامت را روز شادمانی و سرور او قرار خواهد داد.»

اعمال دهه اول ماه محرم

شب‌های ماه محرم چند نماز دارد؛ دو رکعت، که در هر رکعت بعد از حمد، یازده مرتبه سوره‌ توحید خوانده شود. در فضیلت این نماز چنین آمده است: «خواندن این نماز و روزه داشتن روزش موجب امنیت است و کسی که این عمل را انجام دهد، گویا تمام سال بر کار نیک مداومت داشته است»، احیای این شب و نیایش و دعا از جمله اعمال دهه اول محرم است.

باید گفت که اول محرم هر سال اولین روز سال قمری است. از امام محمدباقر(ع) روایت شده است: «آن کس که این روز را روزه بدارد، خداوند دعایش را اجابت می‌کند، همانگونه که دعای زکریا(ع) را اجابت کرد» دو رکعت نماز خوانده شود و پس از آن سه مرتبه این دعا قرائت شود: «اللّهم انت الاله القدیم و هذه سنهٌ جدیدهٌ فاسئلک فیها العصمه من الشیطان و القوَّه علی هذه النّفس الامّاره بالسُّوء؛ بارالها! تو خدای قدیم و جاودانی و این سال، سال نو است، از تو می‌خواهم که مرا در این سال از شیطان حفظ کنی و بر نفس اماره (راهنمایی‌کننده) به بدی پیروز سازی».

در روز دوم ماه محرم کاروان امام حسین(ع) در سال ۶۱ ه‍ .ق وارد سرزمین کربلا شد و با ممانعت لشکر حرّ مجبور به توقف در آنجا شدند. همچنین در روز سوم از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است: «هر کس در این روز روزه بگیرد، خداوند دعایش را اجابت کند» در آن روز سپاه عمر بن سعد وارد کربلا شد. در روز چهارم ماه محرم بی‌نتیجه بودن مذاکره حضرت سیدالشهداء(ع)، با عمر بن سعد برای وادار کردن لشکر وی به ترک جنگ و دعوت او و لشکرش جهت ملحق شدن به سپاه اسلام بود.

نهم ماه محرم که تاسوعای حسینی است، روز محاصره‌ امام حسین(ع) و اصحابش در سرزمین کربلا از سوی سپاه شمر بود. برای شب عاشورا اعمالی وجود دارد که چند نماز برای این شب در روایات آمده است و یکی از آن‌ها چنین است؛ چهار رکعت نماز که در هر رکعت بعد از سوره‌ حمد، ۵۰ بار سوره‌ توحید خوانده می‌شود. پس از پایان نماز، ۷۰ بار «سبحان الله والحمدالله و لا اله الاّ الله و الله اکبر ولا حول ولا قوه الاّ بالله العلیّ العظیم» خوانده شود. همچنین احیای این شب کنار قبر امام حسین(ع) و دعا و نیایش از جمله اعمال شب عاشورا به شمار می‌رود.

در روز عاشورا، عزاداری بر امام حسین(ع) و شهدای کربلا، از امام رضا(ع) نقل شده است: «هر کس کار و کوشش را در این روز، رها کند، خداوند خواسته‌هایش را برآورد و هر کس این روز را با حزن و اندوه سپری کند، خداوند قیامت را روز خوشحالی او قرار دهد». روزه گرفتن در این روز کراهت دارد؛ ولی بهتر است بدون قصد روزه، تا بعد از نماز عصر از خوردن و آشامیدن خودداری شود، آب دادن به زائران امام حسین(ع)، خواندن سوره توحید هزار مرتبه، خواندن زیارت عاشورا و نیز گفتن هزار بار ذکر «اللّهم العن قتله الحسین(ع)» اعمالی است که برای روز عاشورا در نظر گرفته شده است.

ورود کاروان اسیران کربلا به کوفه و شهادت حضرت سجاد(ع) در سال ۹۴ ه‍ .ق در روز دوازدهم ماه محرم رخ داد و باید متذکر شد که روزه در روز 12 ماه محرم مطلوب است.

منابع:

- مصباح کفعمی، ص ۵۰۹

- فرهنگ عاشورا، ص ۴۰۵، جواد محدثی

- وسائل الشیعه، ج ۵، ص ۳۹۴، حدیث ۸

- بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۳۳۳؛ وسائل الشیعه، ج ۵، ص ۲۹۴، حدیث ۱؛ مفاتیح الجنان، ص ۲۸۶

- مصباح المتهجد، ص ۷۸۳

- بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۳۲۴

- عروه الوثقی، ج ۲، ص ۲۴۳؛ وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۴۷، حدیث ۳

- بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۳۳۴

- فرهنگ عاشورا، ص ۴۰۶-

- عروه الوثقی، ج ۲، ص ۲۴۲؛ وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۴۸-

- وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۳۹، حدیث ۱

- همان، ص ۲۹۵، حدیث ۴ و ۵

- بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۳۴۰

- همان، ص ۳۳۸

- بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۴۳، حدیث ۵

- کامل الزیارات، ص ۱۷۴، حدیث ۵ و ۶

- وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۳۸، حدیث ۷

- کامل الزیارات، ص ۱۷۴، حدیث ۵

- وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۳۹، حدیث ۸

- کامل الزیارات، ص ۱۷۴

- مفاتیح الجنان، ص ۲۹۸

- بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۳۴۵، حدیث ۱