به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، امام حسن(ع) را به دلیل صفات و فضایل اخلاقی، سخاوت و بخشش بینظیری که داشت کریم اهلبیت مینامند. بهصورتی که بارها نیمی از مال خویش را به نیازمندان داد. هنگامی که حضرت علی(ع) دار فانی را وداع گفت، حضرت امام حسن(ع) به منبر رفت و خطبه بلیغی مشتمل بر معارف ربّانی ادا کرد. یاران پدرش، علی(ع) با او بیعت کردند، که با هر کسی بجنگد، پیکار کنند و با هرکسی سازش نماید، صلح کنند.
هنگامی که معاویه از قتل امیرالمؤمنین(ع) باخبر شد و فهمید که مردم با فرزندش حسن(ع) بیعت کردهاند، مردی را برای جاسوسی به کوفه و کسی را به بصره فرستاد تا اتفاقاتی که افتاده بود را برای او بنویسند و مردم را علیه آن حضرت تحریک کنند. وقتی امام حسن(ع) از مأموریت این دو مرد اطلاع یافت، دستور داد تا آنان را بکشند، بعد امام نامهای به معاویه نوشت: «همانا جاسوسانی را برای مکر و حیله و شیطنت میفرستی. اگر اراده جنگ را داری من نیز مهیّای آن هستم».
خودداری برخی مردم از همراهی با امام، نافرمانی و سوء قصدهای خوارج و برخی مسائل دیگر، شرایط لازم برای صلح امام با معاویه را فراهم ساخت. معاویه نامهای دیگر به امام نوشت و خواستار صلح و سازش شد و امام با شرایطی خاص صلح را پذیرفت. اگر چه یارانی که دور آن حضرت جمع بودند زیاد بودند اما در عین حال قلب بیشتر آنها دنیایی که معاویه در آن بود را دوست داشت و اگرچه در ظاهر آن حضرت را یاری میکردند اما منظورشان این بود که وی را تسلیم معاویه کنند، اما قبل از اینکه به هدف برسند امام خطر را حس کرد و خود را از امر خلافت برکنار کرد. آن حضرت در اصل، مقام خلافت را به معاویه تسلیم نکرد، بلکه از جنگیدن و ریختن خونها و مغلوب شدن خودداری کرد و این صلح، ضرر بزرگی را از دین مسلمین دفع کرد.
معاویه پس از قبول صلح از سوی امام حسن(ع) و اعلام برنامه و سیاست خود، نه تنها در روش و کردار خود اصلاحی نکرد، بلکه بر خشونتهای خود افزود و عرصه را بر امام و یارانش تنگ کرد. اهانت به ساحت مقدس امیرالمؤمنین(ع) را در سطح جامعه ترویج کرد و شخصیتهای بزرگی مانند «حجر بن عدی» را یا به قتل رساند و یا از خانه و کاشانه پراکنده کرد و آنان را مورد فشار و خفقان قرار داد.
پیمانشکنی معاویه از شرطهایی که با امام حسن(ع) بسته بود، اخبار دروغینی که از سوی معاویه منتشر میشد، کشتار و شکنجه شیعیان از سوی معاویه، وضعیت جامعه را دگرگون ساخته بود. معاویه به سختی کوشید تا شیعیان را نابود کند و مهر و محبت خاندان پیامبر را از دلها بردارد، اما امام حسن(ع) را سد راه خود میدید.
به همین منظور با دادن وعدهای دروغین، جعده دختر اشعث بن قیس و همسر امام حسن را فریب داد و همانطور که خود امام پیشگویی کرده بود، جعده ایشان را به وسيله زهر مسموم کرد. آن امام همام، در ماه صفر در سال ۵ هجری در سن ۴۸ سالگی شهید شدند و در قبرستان بقیع در مدینه مدفون شد.
در روایات، بر ثواب و فضیلت گریه و زیارت آن حضرت بسیار تأکید شده است حضرت محمد(ص) فرمود: «چون فرزندم، حسن (ع) را به زهر شهید کنند، ملائکه آسمانها هفتگانه بر او گریه کنند و همه چیز بر او بگرید حتی مرغان هوا و ماهیان دریا و هر که بر او بگرید، روزی که دیدهها کور میشود دیدهاش کور نشود و هر که بر مصیبت او اندوهناک شود، دل او در روزی که دلها اندوهناک شوند، اندوهناک نمیشود و هر که در بقیع او را زیارت کند قدمش بر صراط ثابت شود، در روزی که قدمها بر آن لرزان است».
گردآورنده: مینا خلیلزاده
منابع:
پیشوایی، مهدی؛ سیره پیشوایان، قم، مؤسسه امام صادق (ع)، چاپ نهم، ۱۳۷۸، ص ۸۷.
مجلسی، محمدباقر؛ بحارالانوار، تهران، انتشارات اسلامیه، جلد دهم، ۱۳۸۰ه.ش، ص ۱۴۲.
پیشوایی، مهدی؛ سیرۀ پیشوایان، قم، مؤسّسه امام صادق (ع)، چاپ نهم، ۱۳۷۸، ص ۸۷.
حجازی، فخرالدین؛ زندگانی امام حسن (ع)، تهران، مؤسّسه انتشارات بعثت، چاپ اول، ۱۳۷۶، ص ۷۴-۶۳.
قمی، شیخ عباس، منتهی الامالف نشر دلیل اول، ۱۳۷۶ه.ش، ص۴۷۶.
شیخ مفید (ره)، الارشاد، تهران، انتشارات اسلامیه، چاپ سوم، ۱۳۷۶، ص ۳۵۰-۳۴۸.
مجلسی، محمدباقر؛ بحارالانوار، تهران، انتشارات اسلامیه، جلد دهم، ۱۳۸۰ه.ش، ص ۱۵-۹.
پیشوایی، مهدی؛ سیره پیشوایان، قم، موسسه امام صادق (ع)، چاپ نهم، ۱۳۷۸، ص ۱۱۸-۱۱۷.
حجازی، فخرالدین؛ زندگانی امام حسن (ع)، تهران، مؤسّسه انتشارات بعثت، چاپ اول، ۱۳۷۶، ص ۶۷۷و ۵۹۵و ۵۷۸؛ و بحارالانوار، ص ۱۴۳.
قمی، عباس؛ منتهی الامال، نگارش، انتشارات دلیل، چاپ اول، ۱۳۷۹، ص ۵۰۱.