تعبیر سنتی و مدرن بودن حوزه و دانشگاه تعبیر صحیحی نیست
عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه مشهد گفت: تعبیر سنتی و مدرن بودن حوزه و دانشگاه؛ تعبیر صحیحی نیست و دو نهاد حوزه و دانشگاه باید نگاهشان به یکدیگر نگاه واقعبینانهای باشد و نسبت به یکدیگر شناخت کافی داشته باشند، چرا که اگر این نگاه در جامعه امروزی وجود داشته باشد میتواند زمینهساز وحدت این دو شود.
حجتالاسلام جواد رقوی، عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه و معاون پژوهشی جامعهالمصطفی العالمیه مشهد، در گفتوگو با ایکنا از خراسان رضوی، به مناسبت سالروز شهادت دکتر مفتح و روز وحدت حوزه و دانشگاه، خاطرنشان کرد: به نظر میرسد از جمله مباحث مهم در این راستا مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه است که بسیاری از شخصیتهای بزرگ ما در این باره فرمایشاتی را بیان کردهاند. به تعبیر مقام معظم رهبری یکی از معانی این دو نهاد حوزه و دانشگاه؛ آشنایی ارتباط و قدرشناسی این دو نهاد نسبت به یکدیگر است که شاید هم ریشه این امر تاثیراتی است که فرهنگ اصیل و زیبای اسلامی از فرهنگهای دیگر پذیرفته باشد. به هر حال این دو نهاد از یکدیگر جدا شدهاند و برای سالیان سال به عنوان دو مجموعه متفاوت به یکدیگر نگاه کردهاند، اما این در حالی است که نباید این نگاه وجود داشته باشد.
وی بیان کرد: به نظر میرسد مشکل این است که در گذشته این دو نهاد در صدد بودهاند که از طریق واسطه، یکدیگر را بشناسند و به همین دلیل در حوزه جای پایی برای دانشمندان وجود نداشت و همچنین طلاب و علما نیز در دانشگاهها هیچگونه حضوری نداشتند، مگر موارد معدودی بودهاند که در این میان میتوان به شخصیت برجسته شهید دکتر مفتح و یا بزرگانی مانند شهید مطهری اشاره کرد.
عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه مشهد تصریح کرد: بنابراین باید گفت که آشنایی، ارتباط و قدردانی این دو نهاد با یکدیگر یکی از معانی وحدت حوزه و دانشگاه را در بر دارد که در حقیقت افراد این دو مجموعه باید کاملا با یکدیگر احساس برادری و خویشاوندی داشته باشند. همچنین همافزایی حوزه و دانشگاه در جهت رفع نیازهای علمی و حیاتی جامعه از معانی دیگر وحدت این دو نهاد است که اگر این همافزایی وجود نداشته باشد، نیازهای جامعه نیز بیپاسخ خواهد ماند.
رقوی عنوان کرد: در حقیقت شناختی که حوزه باید از دانشگاه داشته باشد بر اساس ریشه و سابقه دانشگاه است و بالعکس. اگر دانشگاه تصویر واقع بینانهای از حوزه امروز نداشته باشد و بخواهد با همان باور گذشته به حوزه نگاه کند به نظر میرسد که نمیتواند ظرفیتها و استعداد وحدت حوزه و دانشگاه را دریابد. لذا شناخت درست این دو نهاد از یکدیگر از عوامل مهم و موثر وحدت این دو نهاد محسوب میشود.
هدف؛ یکی از معانی وحدت حوزه و دانشگاه
وی یکی از معانی وحدت این دو نهاد را وحدت در هدف دانست و افزود: این معنا یکی از مهمترین معانی وحدت این دو نهاد به شمار میرود، یعنی حوزه و دانشگاه در راستای یک هدف گام بردارند و در حقیقت به این معنا نیست که این دو نهاد علمی با یکدیگر ادغام شوند.
معاون پژوهشی جامعه المصطفی العالمیه مشهد، ادامه داد: اما وحدت در هدف ممکن است در نهایت موجب ایجاد یک جامعه اسلامی پیشرفته، مستقل و پیشرو در مرزهای دانش شود و به الگویی برای جامعه بشری تبدیل شود. این معنا میتواند از آن اهدافی باشد که نوعی اتحاد را بین حوزه و دانشگاه ایجاد کند.
بهرهمندی از نقاط قوت یکدیگر
رقوی اظهار کرد: معنای دیگری که میتوان برای وحدت حوزه و دانشگاه بیان کرد این است که بهرهمندی از نقاط قوت و امتیازات یکدیگر است. به هر حال دانشگاه به عنوان یک نهاد علمی که دانشها، پژوهشها و روشهای جدیدی را داراست، شناخته شده و حوزه هم به عنوان نهادی سنتی شناخته شده، اما این در حالی است که حوزه در عین حال که سابقه درخشانی دارد و میراثدار سنتهای علمی پیشینیان است، همواره شعار پویایی و به روز بودن را سرلوحه کار خود قرار داده است.
وی خاطرنشان کرد: از این رو هر یک از این دو نهاد به اقتضای هویتی که دارند دارای امتیازاتی هستند. به عنوان مثال در حوزههای علمیه سنت مباحثه یک سنت بسیار مترقی است و جزو ذاتیات حوزه محسوب میشود و اگر در حوزه، مباحثه علمی وجود نداشته باشد در حقیقت یکی از ارکان حوزه را ندارد. از این رو یکی از معانی وحدت نیز میتواند این باشد که این سنت به اشتراک گذاشته شود و در دانشگاهها هم شناخته و از آن استفاده شود.
عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه مشهد سنت تقریرنویسی همراه با نقد را جزء سنتهای حوزه عنوان کرد و گفت: بر همین اساس بسیاری از آثاری که در دست داریم حاصل این سنت است که در حوزه وجود داشته و از طرفی نیز ما در دانشگاه کار جمعی را شاهد هستیم و یکی از خصوصیات دانشگاهرا میتوان انجام کار جمعی در راستای پروژههای مختلف دانست که اینها امتیازات هر یک از این دو نهاد است.
حرکت علم و دین در کنار یکدیگر
رقوی به حرکت پا به پای علم و دین و همچنین کنار یکدیگر قرار دادن علم و دین که یکی دیگر از معانی مهم وحدت حوزه و دانشگاه است، اشاره و بیان کرد: البته اگرچه این دو عنصر هر دو، تمدنساز و انسانساز هستند، اما یقینا اگر از یکدیگر جدا باشند میتوانند پیامدهای نادرستی را به دنبال داشته باشند. در حقیقت کنار یکدیگر قرار دادن این دو مقوله و حرکت این دو در کنار هم که یکی نماد دانشگاه و دیگری نماد حوزه است، میتواند نتایج و آثار خوبی را به همراه داشته باشد، چرا که دین میتواند در کنار حفظ مباحث دینی با مباحث علمی جدید آشنا شود و در مقابل هم دانشگاه نیز در کنار مباحث علمی میتواند با مباحث دینی آشنا شود.
وی تاکید کرد: در حقیقت علم بدون دین سبب افسار گسیختگی جامعه میشود و نتیجه آن نیز نظامهای فاقد ارزشهای اخلاقی و انسانی است که در نهایت انسانیت به مرز نابودی کشیده میشود و ما امروز اگر به تاریخ مغرب زمین مراجعه کنیم شاهد خواهیم بود که به دلیل با هم نبودن این دو اصل در جوامع، خسارتهای زیادی به جامعه وارد شده است.
معاون پژوهشی جامعه المصطفی العالمیه مشهد عنوان کرد: همواره برخی از افراد بر این باورند که حوزه قالبی سنتی و دانشگاه هم قالبی مدرنیته دارد. به نظر میرسد که این تعابیر، امروزه تعابیر درستی نیستند، زیرا این باورها مربوط به گذشته است و ما امروزه شاهد هستیم که یکی از سنتهایی که دانشگاه دارد کار جمعی انجام دادن است و در مقابل نیز حوزه را داریم که در مواجه با جهان جدید علیرغم ریشه قدیمی که دارد خود را با بسیاری از مباحث روز هماهنگ کرده است.
رقوی تصریح کرد: این در حالی است که امروزه نیز مقام معظم رهبری به مدرن شدن حوزه اشاره کردهاند. حوزهای که علیرغم پایبندی به سنتهای اصیل و حقیقی در عین حال باید با به مسائل روز نیز پاسخ دهد. در حقیقت کمرنگ شدن مرزهای سنت و مدرنیته زمینه را برای وحدت این دو نهاد فراهم کرده است که شاید در گذشته این زمینه وجود نداشت، اما امروزه به دلیل اینکه حوزه در بدنه دانشگاه و همینطور دانشگاه نیز در بطن حوزه ورود پیدا کرده است باعث کمرنگ شدن این مرز شده و همواره تضادی که در گذشته وجود داشته را امروز دیگر مشاهده نمیکنیم.
وی خاطرنشان کرد: در واقع شهید مهطری امیدوار بودند که برخی دانشجویانی که در دانشگاه هستند بتوانند به عنوان محصل و طلبه وارد حوزه شوند و از طرفی نیز طلاب هم در رشتههای متناسب با حوزه وارد دانشگاه شوند و دانش حوزوی خود را با دانش جدیدی که در دانشگاه وجود دارد به روز کنند. ایشان همواره بر این باور بودند که این کار میتواند بسیاری از مشکلات را حل کند.
عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه مشهد بیان کرد: به نظر من امروز شاهد تحقق این آرزوی شهید مطهری هستیم، چرا که دانشجویان زیادی هستند که علاوه بر تحصیل در دانشگاه مشغول تحصیل دروس حوزوی نیز هستند و همچنین شاهد طلاب زیادی هستیم که در دانشگاه به عنوان استاد و یا دانشجو مشغول تحصیل علوم جدید هستند، اما با این وجود باید گفت که هنوز هم راه زیادی داریم تا اینکه وحدت حوزه و دانشگاه را به طور جد داشته باشیم.
پایهای برای رسیدن به وحدت حوزه و دانشگاه
رقوی گفت: در واقع با شهادت دکتر مفتح، همواره برای جامعه اسلامی پایهای برای یک هدف بزرگ بنا شد که همانا وحدت حوزه و دانشگاه است که به تعبیر مقام معظم رهبری این روز از یادگارهای ارزشمند امام خمینی(ره) است و این خود بیانگر شخصیت برجسته امام(ره) است. امامی که به تعبیر مقام معظم رهبری امام تحولآفرین بود. امامی که هم اصل وجود و هم تصمیمات ایشان نقطه عطفی در تاریخ جامعه ما بود.
وی اضافه کرد: از طرف دیگر آنچه که در خصوص این روز مهم قابل ذکر است، اهتمام مقام معظم رهبری به واکاوی و بررسی ابعاد مسئله مهم وحدت حوزه و دانشگاه است. همواره ایشان تاکید زیادی بر رسیدن به وحدت حوزه و دانشگاه و تحقق این مهم دارند و این وظیفه حوزه و دانشگاه است که اصل این مفهوم را مورد بررسی قرار دهد که وحدت حوزه و دانشگاه چگونه معنا شود. همچنین راهکارهای عملیاتی شدن این امر را باید بررسی کنند و موانع موجود در این مسیر را بشناسند و برای کم کردن این موانع تلاش کنند.
انتهای پیام
