تحول گسترده کمی و کیفی مسابقات قرآنی دانشگاه‌ها

حجت‌الاسلام محمد شریفانی، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ آزاد اسلامی، در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی، در خصوص کم و کیف فعالیت‌های قرآنی در دانشگاه‌ها، اظهار کرد: ما می‌دانیم که در میان معجزات انبیاء، بالاترین و سرآمدترین آن‎ها، قرآن‌کریم است، به گونه‌ای که اگر همه معجزات انبیاء را در یک طرف ترازو و قرآن‌کریم را در طرف دیگر آن قرار دهیم، قطعاً طرفی که قرآن در آن قرار دارد، سنگین‌تر خواهد شد، چرا که هیچ اثری از آنها امروز وجود ندارد و در حقیقت این معجزات هیچ بعد جاودانگی ندارند، در حالی‌که اعجاز قرآن کریم برای ما ثابت شده، کتابی که بنا است بشریت را تا روز قیامت هدایت کند و بر همین اساس قرآن برای ما از اهمیت بسزایی برخوردار است.

رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ آزاد اسلامی بیان کرد: بنابراین پیغمبر(ص) در تمام عمر خود، درصدد بود که مردم را با محوریت قرآن، به رشدی که خداوند در سوره جن به آن اشاره می‌کند و می‌فرماید: «إِنَّا سَمِعْنَا قُرْآنًا عَجَبًا يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ»، برساند و به همین دلیل پیامبر(ص) به قرائت، تلاوت، تدبر، تعلیم، تعلم، حفظ، نگاه و حمل قرآن، تذکار و مرور ذهنی قرآن و تمامی کارهایی که به نوعی انس با قرآن را در زندگی بشر ترویج کند، اهتمام ویژه‌ای داشت.

شریفانی تصریح کرد: همچنین در خصوص تمامی این نکات نیز تعابیر فراوانی به عنوان یک فضیلت، توصیه و ارزش وجود دارد که نشان می‌دهد پیامبر(ص) هر آنچه را که در این زمینه مهم بوده را مورد توجه قرار می‌داد، از میان این تعابیر می‌توان به «افضل‌الاعمال» و «قرائت‌القرآن»، اشاره کرد.

وی بیان کرد: در جنگ موته، 400 حافظ قرآن به شهادت رسیدند و این حکایت، اهتمام پیامبر اسلام را به مسئله حفظ، قرائت و سایر مفاهیم قرآنی در آن عصر را نشان می‌دهد، بنابراین وظیفه همه ماست که به حکم آیه 9 سوره اسراء که خداوند در آن می‌فرماید: «إِنَّ هٰذَا القُرآنَ يَهدي لِلَّتي هِيَ أَقوَمُ وَيُبَشِّرُ المُؤمِنينَ الَّذينَ يَعمَلونَ الصّالِحاتِ أَنَّ لَهُم أَجرًا كَبيرًا؛ این قرآن، به راهی که استوارترین راه‌هاست، هدایت می‌کند؛ و به مؤمنانی که اعمال صالح انجام می‌دهند، بشارت می‌دهد که برای آنها پاداش بزرگی است» عمل کنیم، اگر بر قرآن پایدار بمانیم، قرآن ما را هدایت می‌کند و همین امر باعث شده که امروزه ما قرآن را محور همه فعالیت‌های خود قرار دهیم.

رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ آزاد اسلامی ادامه داد: پژوهشکده قرآن و عترت نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ آزاد اسلامی، ضمن ارج نهادن به همه زحمات و فعالیت‌هایی که تاکنون انجام شده و به‌ویژه اینکه دانشگاه آزاد از سالیان دور اهتمام ویژه‌ای به قرآن داشته و همچنان نیز دارد، بناست که تحول و برنامه جامعی در بحث قرآن در سه حوزه دانشجویی، کارمندی و به‌ویژه اساتید تدوین کند.

شریفانی تصریح کرد: روند این اقدامات به‌گونه‌ای است که اکنون شورای عالی فعالیت‌های قرآنی دانشگاه آزاد با حضور شخصیت‌ها و قاریان برجسته کشوری، کمیته تدوین محتوای درس آشنایی با قرآن، ویژه اساتید تشکیل شده، پژوهشکده قرآن و عترت نیز همه محورهای مباحث خود را در حوزه شبهات قرآنی، در حوزه تدوین متون تخصصی قرآنی و بحث خانواده با نگاه قرآنی گروه‌بندی کرده و برنامه‌ریزی‌های متعددی را در این زمینه دارد و امید است که به‌زودی بتوانیم متون شایسته و بایسته‌ای در این زمینه آماده کنیم.

وی اظهار کرد: بنا است، تحول گسترده‌‌ای در بحث کمی و کیفی مسابقات قرآنی که هرساله در دانشگاه‌ها و دانشگاه آزاد برگزار می‌شد، ایجاد شود و افراد فعال در این زمینه نویدبخش این موضوع هستند که در سال آینده شاهد حضور دوبرابری اساتید، دانشجویان و کارمندان در این جشنواره‌ها و مسابقات قرآنی چه در بعد تلاوت، قرائت و تفسیر و چه در بعد ادبی و هنری، باشیم.

رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ آزاد اسلامی اظهار کرد: در حقیقت همه سعی و تلاش خود را بر این گذاشته‌ایم که همه فعالیت‌های فرهنگی ما با محوریت قرآن انجام شود، همچنین بحث توانمندسازی اساتید را با محوریت قرآن برنامه‌ریزی می‌کنیم، به دنبال ارائه راهکاری هستیم تا با توجه به شرایط کرونایی کشور، به‌نوعی دانشجویان انگیزه پیدا کنند و تحول تازه‌ای در آن‌ها ایجاد شود، تا در این مسیر فعالیت بیشتری داشته باشند، همچنین انس با قرآن را در برنامه زندگی خود قرار دهند و اینگونه نباشد که دانشجو دغدغه این را داشته باشد که دو واحد درس قرآن را پاس کند و این درس را کنار بگذارد، بلکه در کنار قبولی این دروس نیز باید انس با قرآن در برنامه دانشجو قرار گیرد.

شریفانی اضافه کرد: این‌ موارد از جمله برنامه‌هایی است که معاونت فرهنگی ـ سیاسی دفتر نهاد رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی در دستور کار خود قرار داده و ما نیز در این نهاد به صورت جدی به دنبال این فعالیت‌ها هستیم.

مباحثه «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن»

وی اضافه کرد: برنامه‌ آموزشی برای اساتید به صورت طرح مباحثه‌ای، با محوریت کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن»، مجموعه گفتارهای فاخر و ارزشمند مقام معظم رهبری درنظر گرفته شده است. از حدود 50 سال قبل این بحث به عنوان یک مدل القای معارفی ارائه شده و امروز اساتید درصدد هستند که این طرح را در دانشگاه اجرا کنند، تاکنون حدود 3000 استاد در این طرح شرکت کرده‌اند و ما از این طرح، الگو گرفتیم که بحث قرآن، نهج‌البلاغه و صحیفه‌سجادیه هم در دستور مباحثات قرآنی اساتید قرار گیرد و این موارد با روش گفت‌و‌گو در بین اساتید گسترش پیدا کند.

خلاءهای موجود در بحث فعالیت‌های قرآنی

رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ آزاد اسلامی با اشاره به خلاءهای موجود در عرصه‌های مختلف فعالیت‌های قرآنی، اظهار کرد: شاید در حوزه‌های مختلف بتوان این خلاءها را بیان کرد، از جمله اینکه در حوزه دانشجویان بحث بی‌انگیزگی یکی از آسیب‌های این موضوع به‌شمار می‌رود و در حال ریشه‌یابی و بازشناسی این موضوع هستیم که منشأ این بی انگیزگی در این زمینه چیست، نبودن استاد مجرب و جذاب، نبود متون به روز، فضاسازی لازم و عدم برنامه جامع از جمله عوامل این موضوع به‌شمار می‌روند.

شریفانی ادامه داد: همانگونه که در این گفت‌وگو به آن اشاره شد، موضوعی که وجود دارد، این است که دانشجویان، بر این هستند که دو درس قرآنی را روخوانی کنند و در آزمون پایانی نمره قبولی را کسب کنند و همین کار باعث می‌شود که دانشجویان هیچ انگیزه‌ای برای اینکه این دو واحد را بهتر مطالعه کنند، نداشته باشند.

وی افزود: در واقع دانشجویان اگر پیش از آنکه تنها به روخوانی روی بیاورند، بدانند که چرا ما باید قرآن را بخوانیم و در حقیقت اگر بر روی چرایی این کار متمرکز کنند، قطعاً می‌توانند به نتایج خوبی دست یابند و به چرایی این موضوع پی خواهند برد، این در حالی است که در این راستا نیز اساتید برنامه‌ای در حال تدوین دارند تا فرد نسبت به مطالعه بیشتر یکی از این دو واحد احساس نیاز و ضرورت کند.

رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ آزاد اسلامی بیان کرد: این روزها، شبهات فراوانی در بین دانشجویان وجود دارد که در این زمینه نیز عدم وجود یک ظرفیت پاسخگویی مناسب برای آن‌ها باعث شده که چنین موضوع تبدیل به یک آسیب جدی شود که نباید از آن غافل شد، اما با این وجود در شرایط فعلی اهتمام مدیریت دانشگاه به این نوع مباحث می‌تواند برای ما یک نقطه مثبت و فرصت خوبی باشد تا از آن بهره‌مند شویم.

ارزیابی بودجه نهادهای فعال قرآنی

شریفانی با اشاره به بودجه نهادهایی که فعالیت قرآنی انجام می‌دهند، بیان کرد: بدون شک، کمبود بودجه یکی از مشکلاتی است که در مسائل مختلف آسیب‌هایی را می‌تواند وارد کند که امروزه نیز مشکلاتی را هم به وجود آورده، اما با توجه به شرایط کرونایی به دلیل اینکه اکثر برنامه‌ها مجازی برگزار می‌شود، تا حدودی می‌توان گفت که نسبت به برنامه‌ها حضوری، هزینه‌های کمتری صرف شده است.

رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ آزاد اسلامی گفت: علاوه بر این نیز تدبیری از سوی نهاد رهبری این دانشگاه اندیشیده شده این است که برخی از برنامه‌هایی که هزینه‌های بسیاری را در بردارد و با حضور دانشجویان برگزار می‌شده را حذف کنیم و متقابلاً از این فرصت و بودجه‌ای که در اختیار ما قرار دارد، در جهت سوق دادن برنامه‌های حضوری به سمت برنامه‌های مجازی، استفاده کنیم.

فرصت‌ها و چالش‌های بحث مجازی فعالیت‌های قرآنی 

شریفانی تصریح کرد: در این زمینه یک جنگ اعتقادی رخ داده است که دشمنان ما این جنگ را به وجود آورده‌اند و ما هم در این بین وظیفه داریم در حد توان خود در این مسیر اقداماتی را انجام دهیم، اما از آنجا که فطرت جوانان ما پاک است و حرف حق حرفی است که در فطرت‌ها می‌نشیند، بنا به وعده خداوند در آیه 33 سوره توبه می‌فرماید: «هُوَ الَّذي أَرسَلَ رَسولَهُ بِالهُدىٰ وَدينِ الحَقِّ لِيُظهِرَهُ عَلَى الدّينِ كُلِّهِ وَلَو كَرِهَ المُشرِكونَ؛ او کسی است که رسولش را با هدایت و آیین حق فرستاد، تا آن را بر همه آیین‌ها غالب گرداند، هر چند مشرکان کراهت داشته باشند»، شک نداریم که اگر ما اخلاص داشته باشیم و با نیت جهاد فی سبیل‌الله وارد عمل شویم که خوشبختانه هم مدیریت فعلی نیز مدیریت جهادی و انقلابی است و حامی این برنامه‌ها هستند، امیدواریم که به توفیقاتی دست پیدا کنیم.

وی اظهار کرد: ما به همه مجموعه‌هایی که در دانشگاه‌ها فعالیت دارند از جمله مدیریت بحث معاونت فرهنگی، بسیج دانشجویی و اساتید، تشکل‌های دانشجویی، اساتید معارف که رسالت اصلی آن‌ها نیز معارف قرآن است و همه افرادی که دغدغه دین دارند در این زمینه تلاش کنند و آن‌ها هم در این مسیر گام بردارند و با همکاری یکدیگر بتوانیم تحول قرآنی را در دانشگاه ایجاد کنیم.