کد خبر: 3979249
تاریخ انتشار: ۰۱ تير ۱۴۰۰ - ۰۹:۲۱
دبیرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی در واکنش به گزارش ایکنا درباره عملکرد ضعیف کمیسیون‌ها به ویژه کمیسیون پژوهش و آموزش عالی و مسئله پیگیری و نظارت دبیرخانه شورا بر این کمیسیون‌ها جوابیه‌ای صادر کرد.

به گزارش ایکنا، پیرو درج و انتشار گزارش ایکنا درباره عملکرد ضعیف کمیسیون­‌های شورای توسعه فرهنگ قرآنی به ویژه کمیسیون پژوهش و آموزش عالی قرآنی با عنوان «رکود و رخوتی مزمن در عملکرد کمیسیون پژوهش شورای توسعه فرهنگ قرآنی» دبیرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی در پاسخ به نکات مطرح شده در این گزارش پاسخی ارائه داد. متن این پاسخ در ادامه از نظر می‌گذرد؛

پیرو درج و انتشار خبری در خبرگزاری ایکنا در روز دوشنبه، 24 خردادماه، مبنی بر انتقاد از عملکرد ضعیف کمیسیون­‌های شورای توسعه فرهنگ قرآنی به‌ویژه کمیسیون پژوهش و آموزش عالی قرآنی و ناظر دانستن این ضعف به نظارت ناکافی شورای توسعه فرهنگ قرآنی و دبیرخانه آن بر کمیسیون‌ها، ضمن تشکر از دغدغه و پیگیری رسانه­‌ای این خبرگزاری، توضیحات ذیل از سوی دبیرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی تدوین و جهت روشنگری و در پاسخ به نکات مطروحه در خبر مذکور ارسال می‌­شود. مقتضی است بر اساس ماده 23 قانون مطبوعات نسبت به درج و نشر آن اقدام نمائید.

  1. تشکیل ساختار شبکه مدیریت راهبردی توسعه فرهنگ قرآنی در سال 1386 مدل منتخب مطالعات ارزیابی مدل‌­های کلان ساماندهی امور قرآنی بوده است. بر اساس آن در کنار استقرار شورای توسعه فرهنگ قرآنی تحت نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی، تشکیل سه کمیسیون تحت نظر سه وزیر فرهنگی و آموزشی کشور پیش­‌بینی شد. این تصمیم مبتنی بر ادله­‌ای از جمله قابلیت تفکیک­‌پذیری حوزه­‌های فعالیت قرآنی، به‌کارگیری ظرفیت نظارتی­ مجلس و سنخیت با مأموریت ذاتی دستگاه اتخاذ شد.
  2. به منظور استقرار مدل شبکه، در جلسه اول شورای توسعه فرهنگ قرآنی در سال 1388 مسئولیت هماهنگی هر یک از حوزه­‌های تخصصی آموزش عمومی، پژوهش و آموزش عالی قرآن و فعالیت­‌های تبلیغی­ ترویجی قرآنی به هر عهده وزرای آموزش و پرورش علوم و ارشاد نهاده و مقرر شد برای ایفای این مسئولیت ساختار سازمانی حداقل در سطح اداره­‌کل ایجاد شود.
  3. دبیرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی در دوازده سال گذشته تمام تلاش خود را برای حمایت، هدایت و پشتیبانی فعالیت کمیسیون­‌های تخصصی شورا ایفا کرد از جمله:
  • با پیگیری‌­های بسیار دبیرخانه از سازمان اداری و استخدامی و علی­‌رغم محذورات و موانع قانونی کشور برای توسعه ساختارها، دبیرخانه کمیسیون­‌ها در نمودار سازمانی وزارتخانه­‌ها طراحی و ایجاد شدند: دبیرخانه کمیسیون آموزش در سطح اداره با پنج پست از سال 92، دبیرخانه کمیسیون پژوهش در سطح مركز مستقل تحت نظر وزیر با 15 پست از سال 91، دبیرخانه کمیسیون ترویج در سطح اداره با 9 پست از سال 92.
  • به منظور تقویت نیروی انسانی دبیرخانه کمیسیون‌­ها و انتقال تجارب کارشناسی و اسناد پشتیبانی شورای توسعه فرهنگ قرآنی جهت راهبری علمی حوزه تخصصی، دبیرخانه شورا با اعزام نیروی انسانی خود به این مراکز به انحای مختلف از جمله مأموریت، فعالیت ساعتی، مشاوره کارشناسی و حتی انتقال تمام­‌وقت تمام مساعی خود را معمول داشت.
  • در جلسات مختلف شورا و مجمع مشورتی، موضوع ساختارهای دبیرخانه کمیسیون­‌ها به تناسب بررسی و تصمیمات مقوم فعالیت آن‌ها اتخاذ شده است.
  • با توجه به تغییرات سریع مدیران دولتی، دبیر شورای عالی، دبیر شورای توسعه و مدیران دبیرخانه تمام تلاش برای توجیه وزرا و معاونان و مدیران سه وزارتخانه و تعامل و ارتباط­‌گیری دبیرخانه کمیسیون با ایشان و شناساندن وظایف قرآنی مورد انتظار از آن‌ها و فعال کردن کمیسیون­‌ها و کارگروه­‌های آنها به کار گرفت.
  • از اعتبارات اجرای منشور، بودجه­‌هایی برای جذب نیروی انسانی قراردادی در دبیرخانه­‌های کمیسیون­‌ها اختصاص پیدا کرد.
  • دبیرخانه علاوه بر مشاوره و مساعدت در امور اجرایی دبیرخانه کمیسیون­‌ها، فعالیت­­‌های پشتیبان و تسهیل‌گر بسیاری را انجام داد.
  1. دبیرخانه برای هماهنگی و هم­‌افزایی دبیرخانه­‌های کمیسیون­‌ها از همان بدو تشکیل نیز تدابیری اتخاذ کرد که به برخی از آنها اشاره می‌شود:
  • ایجاد پست کارشناسی ویژه هر کمیسیون به عنوان رابط و پیگیری‌­کننده مسائل مرتبط با آن کمیسیون در ساختار سازمانی دبیرخانه
  • پیگیری تشکیل جلسات رسمی مشترک میان کارشناسان کمیسیون­‌ها و دبیرخانه شورا سال 89 پنج جلسه، سال 93 چهار جلسه، سال 94 شش جلسه، سال 95 سه جلسه، سال 96 پنج جلسه، سال 97 یازده جلسه، سال 98 سه جلسه، سال 99 هفت جلسه
  • پیگیری تشکیل جلسات کميته هماهنگی دبيران کمیسيون­‌ها در ادوار مختلف که به جهت ضعف استقبال دبیران در هر دوره متوقف می­‌شد: سال 93 سه جلسه، سال 95 یک جلسه، سال 96 یک جلسه، سال 98 یک جلسه
  • پیگیری تشکیل جلسات کميته راهبری اجرای اسناد با حضور دبيران کمیسيون­‌ها که به جهت ضعف اهتمام برخی دبیران با افت‌وخیر برگزار می­‌شود: سال 98 یک جلسه، سال 99 یک جلسه، سال 1400 سه جلسه
  1. اما در خصوص نظارت و پیگیری عملکرد از کمیسیون اقدامات متعددی از سوی دبیرخانه شورا صورت گرفته است که از آن موارد گزارش عملکرد کمیسیون­‌ها به صورت دوره­ای در جلسات متعدد سیاست‌گذاری در دستور قرار گرفت:
  • گزارش آخرین وضعیت فعالیت کمیسیون­‌های تخصصی شورا در سال 92 در شورا
  • گزارش عملکرد کمیسیون پژوهش در سال 92 در شورا
  • گزارش عملکرد کمیسیون ترویج در سال 93 در شورا
  • گزارش عملکرد کمیسیون آموزش در سال 94 در شورا
  • گزارش روند جاری امور کمیسیون­‌های تخصصی شورا در سال 90 در مجمع
  • گزارش فعاليت‌ هر یک از چهار کمیسیون به صورت جداگانه در جلسات سال 90 مجمع
  • گزارش عملکرد کمیسیون سلامت در سال 97 در مجمع
  • ارائه گزارش­‌های اجرای اسناد راهبردی در شورا در سال­‌های 97 تا 99 که به تبع آن معمولاً به عملکرد کمیسیون نیز اشاره می­‌شد.
  1. بعد از ایجاد و تشکیل تدریجی کمیسیون­‌های شورا از سال 89 به بعد، یکی از کارهایی که مستمراً صورت‌گرفته بررسی و ارزیابی و پایش عملکرد آنها از طریق تشکیل نشست­‌های ویژه ارزیابی عملکرد کمیسیون­‌ها بوده که اهم آن‌ها موارد زیر است:
  • نشست دو روزه بررسی عملکرد سه‌ساله شورا و کمیسیون­‌های تخصصی در مشهد مقدس 1391
  • بررسی تفصیلی عملکرد کمیسیون‌ها و دبیرخانه از سال 88 تا 94 (30 جلسه رسمی) توسط هیئت پایش و ارزیابی
  • ارزیابی تفصیلی عملکرد کمیسیون‌ها در سال 99 توسط هیئت نظارت؛ اعضای این هیئت با حکم رئیس شورای توسعه منصوب شدند، ولی در خصوص کمیسیون پژوهش علی­‌رغم برگزاری جلسه با وزیر محترم علوم و پس از گذشت سه ماه هنوز دبیر کمیسیون نسبت به برگزاری جلسه با حضور اعضای هیئت و پاسخ‌گویی نسبت به عملکرد دبیرخانه خودداری نموده است.
  • همایش یک روزه هم‌­اندیشی بررسی مسائل اساسی اجرای منشور (دبیرخانه شورا و کمیسیون‌ها) 1396 (با مشارکت بیش از صد نفر از فعالان قرآنی)
  1. بارزترین فعالیت دبیرخانه شورا در نظارت و ارزیابی کمیسیون­‌ها تهیه و ارائه گزارش­‌هایی بوده که اهمّ آن موارد زیر است:
  • گزارش تفصیلی ارزیابی عملکرد کمیسیون‌ها تا سال 90
  • گزارش خلاصه ارزیابی عملکرد کمیسیون‌ها تا سال 93
  • گزارش­‌های پایش و ارزیابی تفصیلی عملکرد کمیسیون‌ها و دبیرخانه تا سال 94 –که متن افزون بر 250 صفحه­‌ای آن سال گذشته در اختیار خبرگزاری‌ها قرار گرفت.
  • تحلیل خلاصه ناکارآمدی عملکرد کمیسیون‌ها تا سال 95
  • تحلیل اجمالی فعالیت کمیسیون‌ها در سال 97 
  • ملاحظاتی درباره عملکرد کمیسیون‌ها در تعامل با شورا 99
  • تحلیل گزارش‌های سال اول اجرای اسناد راهبردی همراه با پیشنهاد تکمیل مدل نظارتی 1399
  1. در کنار تهیه گزارش‌­های نظارتی یکی دیگر از فعالیت­‌های دبیرخانه ناظر به اجرای طرح­‌های پژوهشی بوده است که در این راستا طرح شناسایی آسیب‌شناسی اجرای منشور توسعه فرهنگ قرآنی و فعالیت ساختارهای پشتیبان آن اجرا شده است.
  2. یکی از اقدامات نظارتی شورا و مجمع مشورتی اتخاذ تصمیمات نظارتی از جمله مصوبات زیر بوده است:
  • در جلسه 105 مجمع مشورتی در سال 98 پس از گزارش وضعیت‌سنجی رشته علوم قرآن و حدیث بر اساس سرفصل‌های جدید، با توجه به مشکلات موجود مقرر شد، کارویژه‌ای برای بررسی گزارش و جمع‌بندی آن، جهت ارائه به صحن شورای توسعه تشکیل شود که به علت عدم همکاری دبیر کمیسیون به نتیجه نرسید.
  • در جلسه 106 مجمع مشورتی در سال 98 تشکیل کارویژه‌ بررسی و ارزیابی وضعیت استقرار ساختار دبیرخانه کمیسیون پژوهش و آموزش عالی قرآنی همراه با تبیین شبهات مطروحه مصوب شد که به علت عدم همکاری دبیرخانه کمیسیون به نتیجه نرسید.
  • در جلسه 51 دی‌ماه 99 شورا مقرر شد پس از گزارش انتقادی دبیرخانه از ضعف کمیسیون­‌ها در اجرای اسناد راهبردی منشور و با تأیید رئیس و برخی اعضای شورای توسعه فرهنگ قرآنی، مقرر شد گروه ارزیابی و آسیب­شناسی ساختار و مدل مدیریت راهبردی فعالیت‌های قرآنی در دبیرخانه شورا با هدف بررسی دقیق ضعف‌ها و قوت‌های منشور توسعه و روزآمدسازی آن تشکیل شود و پیشنهادهای اصلاحی خود را به شورا ارائه نماید. این جلسات از ابتدای سال جاری با مشارکت مدیران دستگاه­‌های اصلی قرآنی و برخی صاحب‌نظران فرهنگی و قرآنی منظماً در حال برگزاری است که نتایج آن به صحن شورا تقدیم خواهد شد.
  1. از جمله شئون نظارتی دبیرخانه شورا ارائه تذکر و درخواست تصحیح برخی روندها به وزرا و معاونان آنها بوده است که بعضاً در عالی‌­ترین سطح از سوی دبیرمحترم شورای عالی انقلاب فرهنگی و رئیس شورای توسعه فرهنگ قرآنی صورت گرفته است.
  2. با همه تلاش­‌های صورت­ گرفته در سال­‌های اخیر متأسفانه کمیسیون­‌ها و دبیرخانه‌­های آن به اشکالات و آسیب­‌های بسیاری مبتلا هستند که اساسی‌­ترین آنها به شرح زیر برآورد می­‌شود:
  • عدم اهمیت امور کمیسیون در سطح وزرای مربوطه و رؤسای کمیسیون­‌ها عدم اولویت امور قرآنی در وزارتخانه‌­های میزبان کمیسیون­‌ها در میان مأموریت­ها و مشغله­‌های متکثر و متنوع
  • ناکامی وزارتخانه میزبان در تفکیک وظایف فرادستگاهی کمیسیونی با تصدی داخل دستگاهی
  • تغییرات سریع مدیران دولتی مسئول امور کمیسیون
  • ضعف جدی تجربه و توانمندی اداره امور قرآنی در وزارتخانه­‌های میزبان
  • دوگانگی مدیریتی بین نهاد استقرار دبیرخانه شورا با دبیرخانه کمیسیون‌ها
  • تداخل و هم‌پوشانی اعضای کمیسیون­‌ها
  • عدم اراده دستگاه‌­ها برای تعامل و همکاری بین­‌دستگاهی و مشارکت در شورا و کمیسیون­‌ها
  • ضعف توانمندی سرمایه انسانی دبیرخانه کمیسیون‌ها
  1. مبتنی بر رویه­‌های معمول در انتخاب دبیران کمیسیون­‌ها، نظر اعضا و دبیرخانه شورا استفسار شده و یا از ایشان مشورت گرفته می‌­شد؛ در حالی که در انتصاب اخیر دبیر فعلی کمیسیون پژوهش معاون فرهنگی وزیر علوم، در اقدامی خلاف قواعد حقوقی و اداری، در اواسط سال 97 دبیر قبلی کمیسیون را که با حکم وزیر سابق منصوب شده بود عزل و دبیر جدید را منصوب نمود. این انتخاب که طبعاً با نگاه فرهنگی و ترویجی و نه از منظر پژوهشی صورت گرفت نمی­‌توانست دربردارنده شاخص­‌ها و ملاک‌­های مطلوب مدیریتی مورد نیاز برای حوزه آموزش عالی و پژوهش قرآنی باشد. با این حال دبیرخانه شورا برای صیانت از جایگاه قانونی دبیر کمیسیون طی ملاقات با وزیر محترم اصلاح این روند را مطالبه کرد و در نهایت حکم انتصاب دبیر از سوی وزیر صادر شد.

شایان ذکر است هم در وزارت علوم و هم در وزارت آموزش و پرورش یکی از چالش‌­های اولیه استقرار دبیرخانه کمیسیون­‌ها تلاش بخش فرهنگی این وزارتخانه‌­ها برای  انتقال جایگاه دبیرخانه کمیسیون بود که مصائب زیاد و توان بسیاری را مصروف خود کرد.

****

بنا بر آنچه بیان شد، دبیرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی برای توسعه و ارتقای سطح فعالیت کمیسیون­‌ها کوشش فراوانی به کار داشته است. لذا ضمن پاسداشت مساعی مدیرانی که فعالیت آنها در کمیسیون­ مورد توجه می­‌باشد، عدم پیگیری و نظارت مجلس شورای اسلامی از وزرای مربوط و نیز عدم مطالبه و تذکر دستگاه­‌های ذی­‌نفع عضو کمیسیون که در حال حاضر نقشی منفعل در امور کمیسیون­‌ها دارند مورد نقد و مطالبه جدی است. متأسفانه دستگاه‌­ها در کمیسیون­‌ها و شورا با توجه به مشکلات مالی و اعتباری عمدتاً به دنبال افزایش سهم اعتبارات خود هستند و بیشتر تأثیرپذیرند و نه تأثیرگذار.

علی­‌ای­‌حال دبیرخانه شورای توسعه فرهنگ قرآنی، با آرزوی توفیق برای همه فعالان و مجموعه­‌های قرآنی، در راستای وظایف ذاتی خود ان­‌شاءالله نتایج آسیب­‌شناسی­‌ها را به صحن شورا ارائه خواهد کرد و در نهایت قانوناً هرگونه تصمیم‌­گیری برای تغییر و بهبود وضع موجود در اختیار اعضای این شورا خواهد بود. بمنه­ و توفیقه.

انتهای پیام
نام:
ایمیل:
* نظر:
* captcha: