قرآن کریم و چالش‌های اساسی در مسیر عدالت اجتماعی ـ اقتصادی

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، حجت‌الاسلام والمسلمین حسن نقی‌زاده، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، شامگاه گذشته، 18 فروردین‌ماه در نشست پنجم از سلسله نشست‌های کرسی‌های آزاداندیشی سی شب سی آیه با موضوع «قرآن کریم و چالش‌های اساسی در مسیر عدالت اجتماعی ـ اقتصادی» که به‌ صورت مجازی برگزار شد، با اشاره به آیه 34 سوره مبارکه ابراهیم، اظهار کرد: در آیه 34 سوره ابراهیم آمده است» «وَآتَاكُمْ مِنْ كُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ ۚ وَإِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا ۗ إِنَّ الْإِنْسَانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ؛ و خداوند از هر آنچه که شما خواستید به شما عنایت فرموده است و اگر بخواهید نعمت‌ها را بشمارید نمی‌توانید به پایان برسانید، چراکه همانا انسان ستم‌پیشه و ناسپاس است».

وی عنوان کرد: این آیه پس از آیاتی آمده است که قرآن کریم از نعمت‌های خداوند که در مجموع یک زندگی طبیعی و امکانات و رفاه را برای جامعه بشری فراهم کرده یاد می‌کند و بحث رزق و روزی را به میان می‌آورد تا بشر بتواند زندگی خود را امتداد ببخشد و در نهایت می‌فرماید که تمام امکانات این جهان از آن بشر است.

نقی زاده خاطرنشان کرد: در واقع همه ما می‌دانیم که انبیاء آمده‌اند تا یک زندگی اجتماعی سالم عادلانه و همراه با مجموعه‌ای از امکانات که بشر بتواند دنیای خوبی داشته باشد و به تعبیری نیز یک تمدنی را بنا نهد و یک زندگی همراه با مجموعه‌ای از ویژگی‌های مثبت که در آن عدالت، رفاه، قانون و... حاکم باشد را داشته باشد و این همانا نگاه دین به زندگی است.

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد بیان کرد: البته که اسلام و انبیا نیز خواهان یک جامعه فقیر و تنگ دست نیستند و در حقیقت زمانی‌که انبیاء قدرت اجرای آنچه که بر آن مأموریت یافته بودند را پیدا کردند، آنجا نیز همین جامعه و تمدن را تشکیل دادند و این زندگی همه جانبه سعادتمندانه را برای بشر به ارمغان آوردند که نمونه آن را می‌توان به داستان حضرت یوسف(ع)، حضرت سلیمان(ع) و حضرت داود(ع) اشاره کرد. همچنین پیامبر اسلام(ص) نیز زمانی‌که به مقام عزت ظاهری رسیدند مشکل جامعه را حل کردند و این روایات و داستان‌ها به نوعی به ما نشان می‌دهد که تدبیر ائمه(ع) در این زمینه چگونه بوده است.

نقی‌زاده اظهار کرد: در اینجا این سؤال مطرح می‌شود که اگر هدف انبیا تأمین چنین تمدنی است، پس چطور ممکن است که این همه جوامع بشری دچار مشکل هستند؟ گرفتاری‌ها همچنان وجود دارد؟ چرا ما امروزه با مشکلات مختلفی اعم از اجتماعی، اقتصادی و... مواجه هستیم؟ و اگر بناست که با تفکر و اندیشه دینی خودمان به یک تمدنی برسیم، چه موانعی در این مسیر وجود دارد و اجازه نمی‌دهد که زندگی مطلوب و آرمانشهری که موردنظر است، تحقق پیدا کند؟

وی بیان کرد: این سؤالی است که ذهن بسیاری از دینداران را به خود مشغول کرده، به گونه‌ای که عالمان دینی ما نیز مدت‌هاست که بر روی اصل این تمدن برین تمرکز کرده‌اند. بنابراین ما باید به چنین تمدن برینی دست پیدا کنیم، زیرا این در حالی است که عقل دینی هم اقتضا می‌کند که باید چنین جامعه‌ای محقق شود. از طرفی نیز یک انرژی بسیار بالایی در زندگی بشر وجود دارد که اگر این موانعی که به آن‌ها اشاره شد، برطرف شود، می‌تواند به این سمت‌وسو حرکت کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد خاطرنشان کرد: البته در این میان باید گفت که فطرت تکامل‌طلبی و مشترکات فرهنگی میان همه انسان‌ها وجود دارد و از طرفی نیز امکاناتی هم که بشر بتواند چنین زندگی را محقق کند هم خداوند برای او قرار داده است تا بتواند به این تمدن برین دست پیدا کند و بر همین اساس است که در این آیه شریفه آورده است از هر آنچه که شما خواسته‌اید خداوند برای شما قرار داده است.

نقی‌زاده عنوان کرد: در واقع خداوند نیازها و خواسته‌های انسانی را با توجه به تلاشی که انسان دارد تأمین می‌کند، چرا که خداوند انسان را تلاشگر نیز آفریده است تا بتواند با تلاش و کوشش خود به آنچه خداوند برای او فراهم کرده، دست پیدا کند.

وی اظهار کرد: در واقع ظلمی که در اینجا مطرح شده به عقیده شهید صدر ظلم در اقتصاد و یا ظلم در تولید، توزیع و مصرف است. ظلم در تولید به این معناست که ذخایر و نعمت‌های الهی آن‌گونه که باید استخراج نمی‌شوند، قوه‌ها به فعلیت نمی‌رسند و لذا جوامع و ملت‌هایی بر روی دنیایی از ثروت قرار دارند اما فقیر هستند.

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد افزود: ظلم در توزیع نیز به این معناست که آن چیزی که تولید می‌شود به درستی توزیع نمی‎شود و باعث می‌شود که تفاوت‌هایی در میان اقشار یک جامعه مشاهده شود که این امر به از یک نوع خودخواهی، حب ذات و منفعت طلبی برخی از افراد یک جامعه مربوط می‌شود.

نقی‌زاده با اشاره به ظلم در مصرف نیز تأکید کرد: همچنین ظلم در مصرف نیز ناشی از اسراف‌هایی است که در جامعه از سوی برخی از افراد صورت می‌گیرد و این، خود مشکلی است که در سطح جهانی وجود دارد. این ظلم‌ها به گونه‌ای هستند که آمارهای متعدد و مختلفی در جهان این ظلم‌ها را نشان می‌دهند.