مثلث‌سازی آماری مهمترین رویکرد برای دستیابی به یک آورده صحیح آماری است

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، حامد بخشی، عضو هیئت علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی خراسان رضوی، امروز 30 فروردین‌ماه، در سومین نشست زیارت نوروزی که در پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی برگزار شد، اظهار کرد: در گردشگری، مفهومی تحت عنوان آمارهای واقعی یا جمعیت واقعی در برابر جمعیت رسمی وجود دارد. آمار واقعی، جمعیتی از منطقه یا شهر است که برخلاف آمارهای رسمی در سرشماری رسمی محاسبه نشده و به عنوان جمعیت غیررسمی نامیده می‌شود، مانند افرادی که به هر دلیلی وارد یک شهر می‌شوند. در حالی که جمعیت واقعی که در شهر مصرف‌کننده هستند و لازم است برای آن‌ها ارزاق تهیه شود یا اسکان داده شود را جمعیت می‌نامند.

وی ادامه داد: به این معنی که شهر علاوه بر جمعیت رسمی خود، جمعیت غیررسمی دارد که شامل گردشگران، افراد بی‌خانمان، کارگران فصلی که در فصل خاصی حضور دارند و سپس به محل زندگی خود بازمی‌گردند، روزکارها و... می‌شود که این افراد در جمعیت اقامتی شهر مشهد و آمارهای رسمی قرار نمی‌گیرند. لذا موضوع برآورد آمار جمعیت واقعی یک مسئله جدی در زمینه مدیریت شهری است. برای برآورد سنجش آمارها دو بخش جمعیت سیال و جمعیت مقیم مطرح می‌شود. در بخش برآوردهای جمعیت سیال که در رفت‌وآمد است دو دسته روش وجود دارد.

عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی خراسان رضوی بیان کرد: یکی از این روش‌ها، روش مستقیم است که براساس آن مستقیما به شیوه‌های مختلف از گردشگران و زائران آمارگیری انجام می‌شود. این آمارگیری‌ها یا پیمایش‌ها ممکن است براساس مبادی ورودی و خروجی به صورت نمونه‌گیری یا به صورت سرشماری یا آمارهای تلفیقی از دو روش قبل محاسبه شود.

بخشی اضافه کرد: این نوع از آمارگیری به صورت دستگاهی یعنی فاقد نظارت یک موسسه آکادمیک برآورد شده و هر ساله اعلام می‌شود. آمار دیگری نیز طبق مراکز مراجعه گردشگران محاسبه می‌شود. همچنین می‌توان با توجه به آمار مراکز اقامتی، آمارهایی از تعداد گردشگران به دست آورد که هر ساله سازمان میراث فرهنگی، این آمار را منتشر می‌کند و به عنوان یکی از مبناهای آماری از زائران و گردشگران شهر مشهد در نظر گرفته می‌شود.

وی عنوان کرد: اما تفاوت قابل ملاحظه و جدی میان آمارهای مراکز اقامتی و آمارهای مبادی ورودی شهر وجود دارد که از جمله دلایل آن می‌توان به وجود مراکز اقامتی غیررسمی که سبب کم برآورد نسبت به جمعیت واقعی می‌شود، اشاره کرد و در مقابل نیز در آمارگیری مبتنی بر مبادی ورودی شهرها، بیش برآورد وجود دارد، زیرا خودروهایی از این مسیرها عبور می‌کنند که گردشگر محسوب نمی‌شوند.

عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی خراسان رضوی خاطرنشان کرد: روش دیگری که در کشور ما یا شهر مشهد کمتر مورد استفاده قرار گرفته یا حداقل من کمتر با این روش مواجه شده‌ام، آمارگیری براساس متغیرهای مرتبط با مصرف گردشگر است که در دنیا انجام می‌شود. در آمار کلانی که از یک شهر یا مقصد گردشگری وجود دارد، میزان مصرف جمعیت ثابت مشخص است و افزایش مصرف آب و برق، ترافیک، تولید زباله و... و برآورد میزان بار مصرفی هر گردشگر می‌تواند به شیوه غیرمستقیم میزان واقعی ورود جمعیت به شهر را ارائه دهد.

بخشی با اشاره به شیوه‌های سرشماری افزود: سرشماری به دو صورت یعنی زمان حال که مشکل این نوع از سرشماری در واقع عدم تکمیل سفر و مشکل در یافتن گردشگر است و شیوه دوم زمان گذشته است در مبدا صورت می‌گیرد که این شیوه نیز مشکلات خود را دارد و از آن جمله به خاطر نسپردند و فراموشی است، لذا سعی می شود این سرشماری بلافاصله و در هفته اول تیرماه برای فصل بهار صورت گیرد.

عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی گفت: یکی دیگر از شیوه‌های سرشماری استفاده از آمار زیستی است که در مواردی که کنترل مشخصی روی جمعیت نداریم از این شیوه استفاده می‌شود.

بخشی ابراز کرد: در مجموع بحث مثلث سازی آماری یک رویکرد مهم و مفید برای دستیابی به یک برآورد درست آماری است. آمارگیری از مراکز مختلف در حوزه گردشگری می تواند تا حدودی این نقیصه در اختلافات آماری را جبران کند.

بخشی با اشاره به بررسی موردی آمار گردشگران در سال 98 تصریح کرد: براساس سرشماری رسمی در 25 اسفند 97 تا فروردین 98 ورود بیش از 13 میلیون گردشگر به مشهد بوده که این قابل توجه است و نسبت به سال 97 حدود 10 درصد رشد داشته است.

عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی ابراز کرد: مرکز آمار نیز با حجم قابل توجهی آمار مسافران در بهار 98 را ترکیبی بیش از 16 میلیون نفر اقامت سرشماری کرده است.

بخشی با اشاره به اختلاف آماری افزود: از این آمار 11درصد مربوط به فروردین، 6درصد اردیبهشت و 5درصد خرداد است و اختلاف آماری در راستای گردشگری برای سرمایه‌گذار در این حوزه مشکل ایجاد می‌کند.

وی با تاکید بر تعدیل‌سازی آمار سرشماری عنوان کرد: در بسیاری از حوزه‌های آماری دچار اختلافات جدی هستیم که یکی از این حوزه‌ها مربوط به بخش حمل و نقل است که چه تعداد گردشگر از طریق ریلی، هوایی و جاده‌ای به مشهد وارد شده‌اند.

عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی خراسان رضوی بیان کرد: بر این اساس نیازمند یک آمارگیری نظام‌مند هستیم تا به صورت دقیق‌تری جمعیتی که در مقاطع مختلف وارد مشهد می‌شوند سرشماری شوند.