میزبانی از زائران رضوی در بقعه عبد‌السلام‌ بن صالح

به گزارش ایکنا از خراسان‌رضوی، مشهدالرضا(ع) همه ساله به‌ویژه در ایام نوروز پذیرای خیل عظیمی از زائران ایرانی و خارجی است که چند روزی را برای فارغ شدن از هیاهوی زندگی این شهر را برای سفر انتخاب می‌کنند. علاوه بر حرم مطهر رضوی، اماکن گردشگری نیز در مشهد باعث ماندگاری بیشتر زائران در این شهر می‌شود، اما باید گفت علاوه بر بارگاه منور رضوی و مناطق گردشگری نیز اماکن زیارتی دیگری در مشهد وجود دارد که نیازمند معرفی است تا زائران و گردشگران بتوانند از این اماکن بازدید کنند. یکی از این اماکن بقعه عبد‌السلام‌ بن صالح معروف به اباصلت است.

در حدود ۱۰ کیلومتری جنوب شرقی مشهد، به سمت جاده فریمان و در زمینی مسطح به سمت چپ جاده که در گذشته‌های دور، مسیر عبور زائران به مشهد بوده بقعه متبرکه خادم‌الرضا(ع) قرار دارد که از قدیم مورد توجه شیعیان بوده است. قدمت این آرامگاه براساس کتب تاریخی به ۱۲ قرن پیش بازمی‌گردد.

بعد از ورودی صحن، دور تا دور شبستان ورودی با کاشی‌کاری‌های آبی و فیروزه‌ای، منقش به اسامی مبارک خداوند متعال و همچنین احادیث امام رضا(ع)، ائمه اطهار(ع) و روایتی از اباصلت در تعریف ایمان، توجه و تأمل زائران را جلب می‌کند. خدام در اطراف درب ورودی خوش‌آمدگویی و راهنمای زائران هستند. اما در جوار این آرامگاه نیز افراد دیگری آرمیده‌اند و عده‌ای هم این مکان را برای خانه آخرت خود برمی‌گزینند.

شخصیت اباصلت هروی

«عبد‌السلام‌ بن صالح» معروف به اباصلت به معنی رازدار بودن که توسط امام رضا(ع) به این نام ملقب شده است. شاید خیلی از منابع به هراتی بودن اصالت وی تأکید کرده‌اند، اما باید گفت اصالتاً هراتی نبوده بلکه خراسانی‌الاصل است و در سال ۱۶۰ قمری در مدینه به دنیا آمد که به قولی همشهری امام رضا(ع) به‌شمار می‌رود. این شخصیت بزرگوار در خانواده متمول که ارادت خاصی به ساحت اهل بیت(ع) داشتند به دنیا آمد و رشد و تربیت یافت، از طرفی وفاداری این خانواده به امام رضا(ع) واضح بود که امام نیز این را بیان کرده‌اند.

در بیان خاص و عام، شیعه و سنی، اباصلت فرد موثق و راوی حدیث شناخته می‌شد و جهت تبلیغ شیعه تلاش زیادی داشته و بیش از ۱۰۰ هزار حدیث حفظ بودند. آنچه از حدیث سلسلةالذهب از اباصلت روایت شده مفصل‌تر و جامع‌تر از سایر راویان است، تاکنون ۱۵ عنوان کتاب در سطوح مختلف برای رده‌های سنی متفاوت در باب شخصیت ایشان به چاپ رسیده است. از آنجا که این خادم حضرت از نحوه شهادت امام هشتم باخبر بود، بعد از شهادت امام رضا(ع) زندانی شده که در آن شرایط سخت پس از توسل به پیامبر اعظم(ص) به دست امام جواد(ع) از زندان رها شده و از دست بنی‌عباس می‌گریزد.

اباصلت در سال۲۳۶ هجری قمری یعنی ۳۳ سال بعد از شهادت امام رضا(ع) دیده از جهان فرو بست، اما در این مدت ۳۳ سال به افشاگری چهره بنی‌عباس پرداخت و در راستای نشر فرهنگ رضوی مجاهدت‌های زیادی کرد. وی در وصیت‌نامه خود ذکر کرده بود که بعد از وفاتش در نزدیک‌ترین مکان به بارگاه حضرت رضا(ع) دفن شوند و شهرت قبر ایشان در متون تاریخی مورد توجه بوده و هیچ سنگ قبر دیگری با شهرت به نام اباصلت در جهان وجود ندارد.

تغییرات بنا در طول ۱۲ قرن

این بقعه بارها تعمیر و تجدید بنا شده که نقل است برای اولین بار به همت کربلایی محمدعلی درویش از عرفای قرن هشتم به‌صورت یک بنای چهار ضلعی با گنبدی از خشت بر فراز آن تجدید بنا شد. محمدحسن صنیع‌الدوله از نویسندگان قرن ۱۳ در سفرنامه خود تجدید بنای دیگر را در سال ۱۲۷۳ هجری قمری ذکر کرده است. ساخت بنای فعلی این آستانه به همت و مساعدت‌های مردمی توسط اداره‌کل اوقاف و امورخیریه خراسان‌رضوی در سال ۶۳ آغاز و در سال ۷۴ در فضایی به مساحت هزار مترمربع احداث شد و از سال ۸۸ تا به امروز کلیه نماهای داخلی و زیباسازی از جمله کف‌سازی، آب، برق، گاز و... در این بقعه تکمیل شده است.

توسعه بقعه، فاز به فاز با توجه به اولویت شامل ساخت سوئیت، توسعه صحن، مجموعه فضای زیارتی براساس طرح ابلاغی در حال پیش‌روی بوده و خوشبختانه در سال‌های اخیر اقدامات عمرانی زیادی برای رفاه حال زائران انجام شده است.

با توجه به اینکه این بقعه در مسیر منتهی به مشهد قرار دارد، برای اسکان زائران در ایام خاص مانند دهه پایانی صفر که زائران با پای پیاده به حرم مطهر رضوی مشرف می‌شوند، در اطراف آرامگاه اتاق‌هایی برای اقامت اضطراری حدود ۳۰۰ زائر احداث شده است. احداث سالن پذیرایی با ظرفیت حدود ۸۰ نفر و تجهیز آشپزخانه از دیگر اقدامات برای رفاه حال زائران بوده که انجام شده است.

علاوه بر وجود هشت پنل خورشیدی در فضای حدود ۲۰۰ مترمربع؛ طرح‌های آرامش بهاری، نشاط معنوی، ضیافت الهی و... از دیگر برنامه‌هایی است که تقریبا همه ساله برگزار می‌شود. همچنین مهد قرآن این آستان برای کودکان فعال است؛ ضمن اینکه کلاس تربیت فرزند نیز ویژه مادران برگزار می‌شود.